ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଏହିପରି କହିଲେ—“ଆମ ପିତା, ଏହି ପୃଥିବୀର ନାୟକ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଶୁଭ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗମନ କରିଛନ୍ତି। ସେ ତାଙ୍କର ସେବକମାନେଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରି, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି, ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଧନ ଦାନ କରି, ତୃତୀୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଶୁଭ କର୍ମ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା, ଉଚିତ ଦାନ ଦେଇ, ରାଜା ଦଶରଥ, ଆମ ପିତା, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି, ବହୁ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁ ଉପରେ ପହଞ୍ଚି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହିପରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁ ଓ ସୁଖ ଉପରେ ପହଞ୍ଚି, ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଆମ ପିତା, ରାଘବ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଦେହ ଛାଡି, ଦେବତ୍ୱ ଏବଂ ଶ୍ରୀରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି। ଏପରି ଦୁଃଖ, କ୍ରନ୍ଦନ ଓ ଶୋକ କୌଣସି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କେବେ ମନାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ ତୁମେ ଶାନ୍ତ ହେଉ, ଶୋକ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ଏବଂ ସେଇ ନଗରରେ ରୁହ। ଏହି ଉପଦେଶ ଆମ ପିତା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଓ ଉତ୍ତମ ବକ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି। ଯେଉଁଠିକି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଛି, ସେଠି ମୁଁ ଆମ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବି। ଏହି ଆଜ୍ଞାକୁ ଅମାନ୍ୟ କରିବା ମୋ ପାଇଁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଶତ୍ରୁଦମନ ରାଘବ। ସେ ପିତା ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ସେ ଆମ ବନ୍ଧୁ, ଆମ ପିତା। ତେଣୁ ରାଘବ, ଆମ ପିତାଙ୍କ ଧର୍ମମୟ ଆଜ୍ଞାକୁ ମୁଁ ପାଳନ କରିବି—ବନବାସରେ ରହି, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସରି। ଯିଏ ପରଲୋକ ଚାହେ, ସେ ବୁଦ୍ଧି, କରୁଣା ଓ ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ନରୋତ୍ତମ, ଆମ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଧର୍ମମୟ ଆଚରଣ ଶୁଣି, ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହି, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ, ମହାନ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମ, କିଛି ସମୟ ପରେ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେବା ବନ୍ଦ କଲେ। ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଦେଇ ଚୁପ ହେବା ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭରତ, ମନ୍ଦାକିନୀ ତଟରେ ଅତି ଧର୍ମମୟ ଓ ଅପୂର୍ବ କଥାରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—“ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ପରି କିଏ ଅଛି, ଶତ୍ରୁଦମନ? ଦୁଃଖ ତୁମକୁ ବିକଳ କରେନାହିଁ, ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ସାହିତ କରେନାହିଁ। ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମ୍ମାନିତ, ସନ୍ଦେହ ହେଲେ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କର। ଯିଏ ଏମିତି ବିବେକ ଧାରଣ କରେ—ସେ ଜୀବନ୍ତ ହେଉ କି ମୃତ, ସମ୍ମୁଖ ରହୁ କି ଦୂରେ—ସେ କେଉଁଠି ଦୁଃଖିତ ହେବ? ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ତତ୍ତ୍ୱ ଦୁଇଁଟି ଜାଣିଥିବା ତୁମ ପରି ନରପତି, ଏପରି ଦୁଃଖ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମ ଦେବତା ସମ ଶୁଭ ସ୍ୱଭାବ, ମହାତ୍ମା, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବଦର୍ଶୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଘବ। ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣ, ଏଭଳି ଗୁଣ ଯାହା ତୁମରେ ଅଛି, ସେ ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ବିକଳ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୋ ପାଇଁ ମୋ ମା, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ନିଚ କୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଦୂରେ ଥିଲି; ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋର ସେ ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କର। ଧର୍ମ ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା, ମୁଁ ମୋ ମାଙ୍କୁ କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦେଉନାହିଁ, ଯଥାପି ସେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛନ୍ତି। ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ, ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶ ଓ କର୍ମରେ ଥିବା ମୁଁ, ଧର୍ମ ଜାଣି, କେବେ ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବି କି? ଗୁରୁ, କର୍ତ୍ତା, ବଡ଼, ରାଜା, ମୃତ ପିତା—ଏମାନେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମୁଁ କେବେ ଅପମାନ କରିବିନାହିଁ। କିଏ, ଯଦି ସେ ଧର୍ମ ଜାଣେ, ଏବଂ ନାରୀକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହେ, ଏଭଳି ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ? ପୁରାତନ ସମୟରୁ କୁହାଯାଏ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିମୂଢ ହୁଅନ୍ତି; ଏହି ଭାବେ ରାଜା ଦୁନିଆରେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଆମ ଚକ୍ଷୁସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି। ମୋ ପିତା କ୍ରୋଧ, ମୋହ, ଅବିବେକରେ ଯେଉଁ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ତୁମେ ଏବେ ଧର୍ମ ନିମିତ୍ତେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବାତିଲ କର। କାରଣ, ପିତାଙ୍କ ଅପରାଧ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନ୍ତତଃ ତଳେ ନେଇଯାଏ। ତୁମେ ପିତାଙ୍କ ନିଜ ସନ୍ତାନ ହେଉ, ତାଙ୍କ ଅପରାଧର କର୍ତ୍ତା ହେଉନାହିଁ; ଜଗତରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଳନକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତିନାହିଁ। କୈକେୟୀ, ମୁଁ, ଆମ ପିତା, ଆମ ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବ ଏବଂ ନଗର ଓ ଗ୍ରାମର ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର। ବନ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜାତି, ଜଟା ଓ ରାଜ୍ୟ ପାଳନରେ କଣ ସମ୍ପର୍କ? ଏପରି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରାଯିବ। କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଥିବା ସତ୍ତାରେ, ନିଶ୍ଚିତ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନିଶ୍ଚିତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଧର୍ମ ପଛେ କିଏ ଲାଗିପଡ଼ିବ? କିନ୍ତୁ ଯଦି ତୁମେ ଏକ କଠିନ ଓ କଷ୍ଟଦାୟକ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବାକୁ ଚାହ, ତେବେ ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରି, ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣକୁ ରକ୍ଷା କର ଏବଂ ସେ କଷ୍ଟକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଚାରି ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିଛନ୍ତି; ତୁମେ କିପରି ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ? ଶିକ୍ଷା, ପଦ, ଓ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ତୁମଠାରୁ କମ୍; ତୁମେ ଥିଲେ ମୁଁ କିପରି ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିପାରିବି? ମୁଁ ଏକ ଶିଶୁ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଗୁଣରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ନଥିଲେ ମୁଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଚାଲାଇପାରିବି ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକଶତ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା।