ଏହି ଉତ୍କଳ ଗାଥାରେ ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ—ଯେପରିକି ରିକ୍ଷା ଓ କିନ୍ନରୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ଦ୍ର ଦେବତା, ମହା ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗରୁଡ଼, ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯକ୍ଷମାନେ ଅନେକ ବାନର ପ୍ରଜନନ କରିଥିଲେ। ନାଗ, କିମ୍ପୁରୁଷ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଉରଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଜନମାନେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ ଏଠାରେ ହଜାର ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ପ୍ରଜନନ କରିଥିଲେ। ଦିବ୍ୟ ଗାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ବିରତାର ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅତି ବଡ଼ ଆକାରର ଥିଲେ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ। ଅପ୍ସରା, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, ନାଗ କନ୍ୟା, ଗନ୍ଧର୍ବୀ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଲେ ଯେଉଁ ରୂପ ନେଇପାରିଥିଲେ, ଶକ୍ତି ଓ ଗତି ମଧ୍ୟ ଚାହିଲେ ବଢ଼ାଇପାରିଥିଲେ। ସେମାନେ ସିଂହ ଓ ବାଘ ଭଳି ଗର୍ବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ; ପଥର ନେଇ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଓ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହସ୍ଥ ଭଳି ରହୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ ଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଓ ବୃକ୍ଷ ଉପରେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅସ୍ଥିରତା ଆଣିପାରିଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ବେଗରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ବି ଉତ୍ପାତ କରିପାରିଥିଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଚିରିପାରିଥିଲେ, ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲାଘି ପାରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଲାଘି ବଦଳକୁ ଧରିପାରିଥିଲେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ମଦୋନ୍ମଦ ହାତୀକୁ ଧରିପାରିଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଧାତ ଦ୍ୱନିରେ ଉଡୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଆଣିପାରିଥିଲେ। ଏମିତି ରୂପ ଓ ଶକ୍ତିର ବାନରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ନେଇପାରିଥିଲେ। ହଜାର ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଦଳପତିମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ବାନରମାନେକୁ ନେଇ ଦଳ ଗଠନ କରିଥିଲେ। କିଛି ବାନର ଭାଲୁ ଭଳି ଦଳ ଗଠନ କରି ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବାଲିଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବାନର ଦଳପତି ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ, ନଳ, ନୀଳ, ହନୁମାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦଳପତିଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ସେମାନେ ଗରୁଡ଼ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ, ସିଂହ, ବାଘ ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେକୁ ଜୟ କରୁଥିଲେ। ବାଲି ଦୀର୍ଘବାହୁ, ବିଶାଳ ପ୍ରତାପୀ, ନିଜ ବାହୁଶକ୍ତିରେ ଭାଲୁ ଭଳି ବାନରମାନେକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବୀର ବାନରମାନେ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବିସ୍ତାର ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ବାନର ଦଳପତିମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବଦଳ ଓ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୂପରେ ପୃଥିବୀକୁ ଆଛାଦିତ କରିଥିଲେ, ରାମଙ୍କ ସହାୟତା ପାଇଁ ଏହି ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା। ଏବେ ତୁମେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଏହି ଦିନ ଦଶରଥଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରି ଯେଉଁପରି ଆସିଥିଲେ, ସେଉଁପରି ଚାଲିଗଲେ। ରାଜା ନିଜ ପତ୍ନୀମାନେ, ସେନା, ସେବକ ଓ ରଥ ସହିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ନିଜ ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି। ଏହି ରାଜାମାନେ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସେନା ଉଲ୍ଲାସରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଚାଲିଗଲାପରେ, ଦଶରଥ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ଏବଂ ଶାନ୍ତା ମୁନିଙ୍କ ସହିତ ଦଶରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ମିଳିଲାପରେ, ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିକଟରେ ରଖି ଦେଇ, ଦଶରଥ ଆନନ୍ଦିତ ଚିତ୍ତରେ ରହିଲେ, ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଆଶା କରି। ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ ଛଅ ଋତୁ କଟିଗଲା; ତେବେ, ଦ୍ୱାଦଶ ମାସର ଚୈତ୍ର ମାସର ନବମି ତିଥିରେ, ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ଆଦିତି ଦେବୀ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଥିବାବେଳେ, ପାଞ୍ଚ ଗ୍ରହ ଉଚ୍ଚ ଭାବରେ ଥିଲେ, ବୃହସ୍ପତି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର କର୍କଟ ଲଗ୍ନରେ ଥିଲେ— ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଆଦର୍ଶ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ, କୌଶଳ୍ୟା ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେ ଅର୍ଦ୍ଧ ବିଷ୍ଣୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ, ଲାଲ ଓଠ, ଓ ଡ଼ାଙ୍ଗ ଭଳି ଶବ୍ଦ ଥିଲେ। କୌଶଳ୍ୟା ଦେବୀ ଏହି ଅପାର ଦୀପ୍ତିର ପୁତ୍ର ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଦିତି ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। କୈକେୟୀଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଓ ବିରତାରେ ଅଟୁଟ ଭରତ ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ଚତୁର୍ଥ ବିଷ୍ଣୁ ଅଂଶ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ତାପରେ ସୁମିତ୍ରା ଦେବୀ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅର୍ଦ୍ଧ ବିଷ୍ଣୁ ଅଂଶ ଥିଲେ। ଭରତ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ମୀନ ଲଗ୍ନରେ ଜନ୍ମିଲେ; ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଆଶ୍ଲେଷା ନକ୍ଷତ୍ର ଓ କର୍କଟ ଲଗ୍ନରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ ଜନ୍ମିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଚାରି ପୁତ୍ର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଓ ରୂପରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦ ତାରା ଭଳି ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା ଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଦିବ୍ୟ ଢ଼ୋଲର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଏବଂ ଆକାଶରୁ ଫୁଲର ବର୍ଷା ହେଲା। ମଧୁର ଗୀତ ଓ ଦିବ୍ୟ ତାଳବାଦ୍ୟରେ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଦ୍ୱାର ଶାଳା ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ରାଜା ଗାୟକ, ବୃହଦ୍ଧାନ୍ତି, ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେକୁ ଉପହାର ଦେଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଧନ ଓ ହଜାର ଗାଈ ଦେଲେ। ଏଗାର ଦିନ ପରେ, ପୁତ୍ରମାନେର ନାମକରଣ କ୍ରିୟା କଲେ—ଏଠିରେ ଜେଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା ରାମ ଓ କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭରତ। ବସିଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ ସୁମିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁତ୍ରକୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନାମ ଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନାଗରିକ ଓ ଦେଶଜନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଅପାର ରତ୍ନ ଉପହାର ଦେଲେ। ଏହିପରି ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ଘଟଣା ଓ ଉତ୍ସବରେ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ଚାରି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହି ଦିନ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଦୀପ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ଭରି ରହିଲା।