ରଘୁବଂଶୀ ରାମ, ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଶୁଂଘିଲେ, ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ କୋଳରେ ଉଠାଇଲେ। ପରେ ରାମ ଭାରତଙ୍କୁ ଅତି ସ୍ନେହ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ— “ପ୍ରିୟ ଭାରତ, ତୁମେ ଏଠି ଜଙ୍ଗଲକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? ତୁମର ପିତା କେଉଁଠି? ସେ ଯେଉଁଯାଁଁ ଜୀବନ୍ତ, ତୁମେ ଏଠି ଆସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏତେ ଦିନ ପରେ ତୁମେ ଦୂରରୁ ଆସୁଛ, ଏଠି ତୁମର ଦୃଶ୍ୟ ଅପରିଚିତ; କାହିଁକି ଆସିଛ? ରାଜା ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି କି? ନାହିଁଲେ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି କି?” ଏହି ସ୍ନେହଭରା ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ ରାମ ଭାରତଙ୍କୁ ଅନେକ କଥା ପଚାରିଲେ— “ତୁମର ରାଜ୍ୟ, ଯାହା ଏକ ଶିଶୁର ଉତ୍ତରାଧିକାର, ହାରି ଯାଇନାହିଁ କି? ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଳୀ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଛ କି? ରାଜା ଦଶରଥ, ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ସେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି?” “ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ବିଶିଷ୍ଟ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଧର୍ମରେ ନିପୁଣ, ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛ କି? କୌଶଳ୍ୟା ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ସୁମିତ୍ରା, ପୁତ୍ରମାତା, ଏବଂ କୈକେୟୀ ରାଣୀ ଶୁଭ ଅଛନ୍ତି କି?” “ତୁମ ଗୃହ ପୁରୋହିତ, ଶିଷ୍ଟ, ଶିକ୍ଷିତ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ନିର୍ପକ୍ଷ—ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛ କି? ତୁମେ ଅଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛ, ଯଜ୍ଞର ନିୟମ ଜାଣୁଛ, ଯାହା ଦିଆଯିବା ଓ ଦିଆଯିବାକୁ ଥିବା ଦାନ ସମୟରେ କରୁଛ କି?” “ତୁମେ ଦେବତା, ପିତା, ମାତା, ଶିକ୍ଷକ, ବୃଦ୍ଧ, ଚିକିତ୍ସକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରୁଛ କି? ତୁମେ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ରାଜନୀତି ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ, ଧନ ବିଜ୍ଞାନରେ ସକ୍ଷମ କୌଣସି ଉପାଦ୍ୟାୟଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛ କି?” “ତୁମେ ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ତୁମ ପରି ସାହସୀ, ଶିକ୍ଷିତ, ନିୟମିତ, ଉତ୍ତମ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବିବେକୀ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛ କି? ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଣା ଏକ ଜୟର ମୂଳ, ଯଦି ସକ୍ଷମ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଉଚିତ ଭାବେ ରକ୍ଷିତ ହୁଏ।” “ତୁମେ ଅତି ନିଦ୍ରାରେ ଚାପି ପଡୁନାହିଁ, ସମୟରେ ଉଠୁଛ, ଦିନ ଶେଷରେ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟର ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରୁଛ କି?