ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଲକ୍ଷମଣଙ୍କୁ ସହର୍ଦୟ ଭାବରେ କହିଲେ, “ବରତଙ୍କୁ କେବେ କଠୋର କିମ୍ବା ଅସୁମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କଥା ନ କହିବା; ଯଦି କିଛି ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ମୁଁ ଏହିଠାରେ କହିବି। ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ କେଉଁ ସନ୍ତାନ ପିତାକୁ ହତ୍ୟା କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା କେଉଁ ଭାଇ ଭାଇକୁ ହତ୍ୟା କରିପାରିବେ? ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଯେଉଁଭଳି ଭାଇ ନିଜ ପ୍ରାଣ ପରି ପ୍ରିୟ।” “ଯଦି ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି କଥା କହୁଛ, ତେବେ ବରତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମୁଁ କହିବି, ‘ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦିଅ’।” “ଏହି କଥା ମୁଁ ବରତଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲକ୍ଷମଣ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର ନିଶ୍ଚିତ ହେବ, ‘ଏହିପରି ହେଉ’।” ଏପରି ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଭାଇଙ୍କର କଥାରେ, ଲକ୍ଷମଣ ଲଜ୍ଜାରେ ନିଜ ଅଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ସଂକୁଚିତ ହେଲେ। ଲକ୍ଷମଣ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଭାବୁଛି ଆମ ପିତା ଦଶରଥ ନିଜେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।” ଲକ୍ଷମଣଙ୍କ ଲଜ୍ଜା ଦେଖି, ରାଘବ କହିଲେ, “ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହି ବଳଶାଳୀ ଜଣେ ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। କିମ୍ବା, ଆମେ ଆରାମରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଥିବାରୁ ବନରେ ରହିବା ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ, ଏହି ଭାବରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଆମକୁ ଘରକୁ ନେଇଯିବେ। କିମ୍ବା ଆମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପିତା, ରାଘବ, ବନରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବେ, ଯିଏ ଅତ୍ୟଧିକ ଆରାମରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ।” “ଏହି ଦୁଇଟି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଘୋଡ଼ା ଦେଖାଯାଉଛି, ହେ ଶୂର, ପବନ ପରି ଦ୍ରୁତ, ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ତମ। ସେନାର ଆଗରେ ଥିବା ଏହି ବଡ଼ ଶରୀର ହାତୀ ‘ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟ’, ବୟସ୍କ, ମୋ ଜ୍ଞାନୀ ପିତାଙ୍କର। କିନ୍ତୁ, ମୁଁ ଦେଖୁନି ଏହି ଶ୍ବେତ ଛତା, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ସମ୍ପୂଜ୍ୟ, ମୋ ପିତାଙ୍କର; ଏହିଠିରେ ମୋତେ ସନ୍ଦେହ ହେଉଛି।” ଏଠାରେ, ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧ ଉତ୍ତର ଅର୍ଧ ସହ ଯୋଡିବା ଉଚିତ। ଏପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ ଲକ୍ଷମଣ ମଣ୍ଡପରୁ ନିମ୍ନେ ଉତରି, ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ହାତ ଜୋଡି ଦଉଡ଼ି ଆସିଲେ। ବରତଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଭ୍ରମ ନ ହେବାକୁ, ସେନା ପାହାଡ଼ଟିକୁ ଘେରି ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶୀୟ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାହାଡ଼ ପାଶରେ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଅର୍ଧ ଯୋଜନା ଜଗା ଦରିକି ଅବସ୍ଥିତ ହେଲା। ବରତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସେନା ଅଭିମାନ ଛାଡ଼ି ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରି, ଚିତ୍ରକୂଟରେ ରଘୁବଂଶୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ଏହିପରି, ଅଯୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ସତ୍ତୈନବେ ସର୍ଗ ଶ୍ରୀରାମାୟଣରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ସେନାକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ବଳଶାଳୀ ବରତ, ପଦାଚାରୀ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ନିଜ ପୂର୍ବଜଙ୍କର ଆଚରଣ ଅନୁସରି ଚାଲିବାକୁ ଚାଲିଲେ। ସେନା ସଠିକ୍ ଜଗାରେ ଥିବାବେଳେ, ବରତ ନିଜ ଭାଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଏହି ମନ୍ଷ୍ୟ ଏବଂ ଶିକାରୀ ସହ ଏହି ବନକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୀଘ୍ର ଖୋଜିବା। ଗୁହା, ଧନୁ, ବାଣ ଏବଂ କଟାରୀ ସହ, ନିଜ ହଜାର ଉପଜାତିବାସୀ ସହିତ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଏଠି ଖୋଜିବା। ମୁଁ ନିଜେ ମନ୍ତ୍ରୀ, ନାଗରିକ, ବୃଦ୍ଧ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହିତ ପଦେ ପଦେ ସମସ୍ତ ବନ ଉପରେ ଚାଲିବି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ରାମ, ବଳଶାଳୀ ଲକ୍ଷମଣ କିମ୍ବା ଅତିଶୟ ସାଉଭାଗ୍ୟବାନ୍ ଵୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବିନି, ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ମୋ ଭାଇଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଚକ୍ଷୁ, ମୁହଁ ଦେଖିବିନି, ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ରାଜଚିହ୍ନ ଅଂକିତ ଭାଇଙ୍କର ପାଦ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବିନି, ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରାଜ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ, ନିଜ ପିତାଙ୍କର ରାଜସିଂହାସନରେ ଉପବେଶି, ଅଭିଷେକ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ, ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ। ନିଶ୍ଚୟ, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯେଉଁଠି ରାମଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରପରି ଶୁଧ୍ଧ, ପଦ୍ମନୟନ ମୁହଁ ଦେଖିବା ସୁଯୋଗ ମିଳିଛି। ଜନକନନ୍ଦନୀ ଵୈଦେହୀ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯେଉଁଠି ସେ ନିଜ ପତିଙ୍କ ସହ ସମୁଦ୍ର ପରିସୀମା ଧରାରେ ଚାଲିଛନ୍ତି। ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼, ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କର ରାଜା ପରି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯେଉଁଠି କକୁତ୍ସ୍ଥ କୁବେର ପରି ନନ୍ଦନବନରେ ବସିଛନ୍ତି। ଏହି ବନ, ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହୋଇଛି, କାରଣ ରାମ, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠି ବସିଛନ୍ତି।” ଏପରି କହି, ଦୀପ୍ତିମାନ ବରତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ବଳଶାଳୀ, ପଦେ ପଦେ ବଡ଼ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ସେ ଉତ୍ତମ ବକ୍ତା, ପାହାଡ଼ ଶିରା ଉପରେ ଫୁଲ ଫୁଲିଥିବା ବୃକ୍ଷ ଗୁଛ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଗଲେ। ନିକଟତାରେ ଥିବାରୁ, ମୂଳ ଦେଖିବା ପୁନରାବୃତି ହେଲା ନାହିଁ। ବରତ ଏବଂ ସାଥୀମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅନ୍ଧା ତୀର ପ୍ରାପ୍ତି ପରି ଅବାକ୍ ହେଲେ—“ଏଠାରେ ରାମ ଅଛନ୍ତି।” ଏପରି, ବରତ, ଗୁହା ସହ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ମହାପୁରୁଷ ବସିଥିଲେ, ଶୁଣି, ସେନା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ଶୀଘ୍ର ତାହାଠାରେ ଗଲେ। ଏହିପରି, ଅଯୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଅଅଠିଆଖ ସର୍ଗ ଶ୍ରୀରାମାୟଣରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ସେନା ସ୍ଥିର ହେଲାପରେ, ବରତ ଉତ୍ସୁକ ଭାବରେ ନିଜ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଦିଗ ଦେଇ ଚାଲିଲେ। ସେ ମୁନି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦୂତିୟା କରି କହିଲେ, “ଶୀଘ୍ର ମୋ ମାଆକୁ ନେଇଆସ”, ଏବଂ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖି ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ। ସୁମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ, କାରଣ ସେ ଏବଂ ବରତ ଦୁଇଜଣ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ।