ଏହି ସମୟରେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସ୍ନେହଭାବରେ କହିଲେ: “ହେ ମୃଦୁଭାବୀ, ସମୁଦ୍ରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ମୁଁ ଚାହିଲେ ସହଜରେ ପାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟାୟ ମାର୍ଗରେ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଚାହିଁ ଦେଉନି, ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ। ଯଦି ମୋ ପାଖରେ ଭାରତ, ତୁମେ କିମ୍ବା ଶତୃଘ୍ନ ନ ଥିଲେ ମୋତେ ଯେକୌଣସି ସୁଖ ମିଳୁଥାଏ, ସେ ସୁଖ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହେଉ। ମୋ ପାଇଁ ଭାରତ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ରଖି, ପରିବାର ଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି, ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇଥିବେ—ସେ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ଯେତେବେଳେ ସେ ଶୁଣିଛନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ଜଟା ଧାରଣ କରି, ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଜାନକୀ ଓ ତୁମେ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲିଛି, ତେଣୁ ସେ ସ୍ନେହରେ ବିକଳ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି—ଏହା ଅନ୍ୟଥା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ସେ ନିଶ୍ଚୟ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କୁ କଠୋର ଏବଂ ଅସୁଖଦ କଥା କହି, ପିତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ମୋତେ ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟଟି ଭଲ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାରତ ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ସେ କେବେ ଆମକୁ ଅସୁଖଦ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ମନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମେ କେବେ ଭାରତଙ୍କୁ କିଛି ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିବା ଦେଖିଛ? ଆଜି ଏହି କିସି ଭୟ କିପାଇଁ ଭାରତ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛ? ତୁମେ ଭାରତଙ୍କୁ କଠୋର କିମ୍ବା ଖରାପ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି କିଛି ଅସୁଖଦ କଥା କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ, ମୁଁ କହିବି। କେଉଁଠି ଦେଖିଛ ଯେ ପୁଅ ଦୁଃଖରେ ପିତାକୁ ମାରିଦେଉଛି, କିମ୍ବା ଭାଇ ଭାଇକୁ? ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନ ଥାଏ। ଯଦି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏମିତି କହୁଛ, ତେବେ ମୁଁ ଭାରତଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଦେବି—‘ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦିଅ।’ ମୁଁ ଏହି କଥା ସତ୍ୟ କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାରତ ନିଶ୍ଚୟ କହିବେ—‘ଏହିପରି ହେଉ।’ ଏପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ନିଜ ଦେହରେ ସଙ୍କୋଚିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଲଜ୍ଜା ଭରିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—“ମୋ ମନେ ହେଉଛି, ଆମ ପିତା ଦଶରଥ ନିଜେ ଆସିଛନ୍ତି।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଲଜ୍ଜା ଦେଖି, ରାମ କହିଲେ—“ମୋ ମନେ ହେଉଛି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ବା, ସେ ବୁଝିଥିବେ ଯେ ଆମେ ଆରାମରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ଅରଣ୍ୟ ଜୀବନ ଆମ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ଘରକୁ ନେଇଯିବେ। ବା, ମୋ ପିତା ଦଶରଥ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଆରାମ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଭାବି, ତାଙ୍କୁ ନେଇଯିବେ। ଦେଖ, ଏହି ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ଯେଉଁମାନେ ବାୟୁ ବେଗୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ସୈନ୍ୟର ଆଗରେ ଯେ ମହାକାୟ ହାତୀ ଅଛି, ତାହା ‘ଶତୃଞ୍ଜୟ’ ନାମକ, ବ୍ୟସ୍ତ ବୟସ୍କ, ମୋ ପିତାଙ୍କର। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତାହାରେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଧ୍ୱଜା ଦେଖୁନାହିଁ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଏହିଥିରେ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।” ଏପରି କଥା ହେବା ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଣ୍ଡପରୁ ଅବତରଣ କରି, ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଇ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭାରତଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ସେନା ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ନ ହେବାକୁ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଚାରିପାଖରେ ଶିବିର ଗଢ଼ିଲେ। ଇକ୍ଷ୍ବାକୁବଂଶୀୟ ଏହି ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାହାଡ଼ ପାଶ୍ୱରେ ଏକ ଓ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକାର କଲା। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଅହଂକାର ତ୍ୟାଗ କରି, ଭାରତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ସେନା ଚିତ୍ରକୂଟରେ ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଅପୂର୍ବ ଚମକ ଦେଖାଇଲା। ଏପରି ଭାବରେ ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ସତ୍ତାନବେ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାରତ ନିଜ ସେନାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ପଦେ ପଦେ ଆପଣଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ରାମଙ୍କ ଦିଗକୁ ଚାଲିଲେ। ସେନା ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେବା ପରେ, ଭାରତ ନିଜ ଭାଇ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଶୀଘ୍ର ତଦନ୍ତ କର, ଏହି ମଣିଷ ଓ ଶିକାରୀମାନେ ସହ। ଗୁହା, ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ତଳୱାର ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କର ସହସ୍ରାଧିକ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଖୋଜୁ। ମୁଁ ନିଜେ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୌରଜନ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାଲିବି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ରାମ, ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବା ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବିନା, ମୋର ମନ ଶାନ୍ତି ନ ପାଇବ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ମୋ ଭାଇଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ମୁଖ, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଦେଖିବିନା, ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ନ ପାଇବ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଭାଇଙ୍କର ରାଜଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ ଚରଣ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିବିନା, ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ନ ପାଇବ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରାଜ୍ୟପାତ୍ର, ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସି, ଅଭିଷେକ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବେ, ମୋ ମନ ଶାନ୍ତି ନ ପାଇବ। ସଉମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହିପରି ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ସେ ରାମଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା, ପଦ୍ମନୟନ ମୁଖ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ଧନ୍ୟ, ଯିଏ ସମୁଦ୍ରପରିବେଷ୍ଟିତ ପୃଥିବୀରେ ପତିଙ୍କ ସହ ଚଳିଛନ୍ତି। ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁଠି କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ କୁବେରଙ୍କ ନନ୍ଦନବନ ପରି ବସୁଛନ୍ତି। ଏହି ଭୟାନକ ଅରଣ୍ୟ ଧନ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟଶିରୋମଣି ଶୂର ରାମ ଏଠି ବସୁଛନ୍ତି। ଏପରି କଥା କହି, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାରତ ପଦେ ପଦେ ମହାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।