ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଆସିବାର ଖବର ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଓ କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା। ସେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଇ ମହାନ, ଆଜି ମୁଁ ମୋର ଦମିତ କ୍ରୋଧ ଓ ଅପମାନକୁ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେବି, ଯେପରି ଶୁଷ୍କ ଘାସରେ ଅଗ୍ନି ଛଡ଼ାଯାଏ। ଆଜି ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ଭେଦି, ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ରକ୍ତରେ ଭିଜାଇଦେବି। ମୋର ହାତରେ ନିହତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନେ ଟାଣିନେବେ। ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ମୋତେ ବାଣ ବା ଧନୁର୍ବାଣର କୌଣସି ଋଣ ନାହିଁ; ମୁଁ ଯଦି ଭରତ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ହତ୍ୟା କରିଦେଉଛି, ତେବେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋର ସମସ୍ତ ଦୁଇଧା ଶେଷ ହେବ।” ଏପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦେଖି, ରାମ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ। ରାମ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏଠାରେ ଧନୁର୍ବାଣ କିମ୍ବା ତଳୱାରର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ? ଭରତ ଯେଉଁଠି ଆମ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶପଥ ଦେଇ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ମୋତେ ଅପବିତ୍ର ଲାଗିବ। ଆତ୍ମୀୟ ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କ ନାଶ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଧନ ମିଳେ, ତାହାକୁ ମୁଁ ବିଷ ମିଶ୍ରିତ ଭୋଜନ ପରି ତ୍ୟାଗ କରିବି। ମୁଁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ଏବଂ ଏହି ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଚାହେଁ; ଏହାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛି। ଭାଇମାନେ ଏକାଠି ରହିବା, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସଉଖ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁ, ଏହା ସତ୍ୟ କହୁଛି। ସମୁଦ୍ରପରିବୃତ ଏହି ପୃଥିବୀ ମୋତେ ମିଳିଯିବା କଠିନ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାପତି ହେବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ଯଦି ଭରତ, ତୁମେ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଛାଡ଼ି, କିଛି ସଉଖ୍ୟ ମୋତେ ମିଳେ, ଏହି ସଉଖ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଭସିଯାଉ। ମୋ ମନେ ହୁଏ ଭରତ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେ ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ପରିବାର ଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି। ସେ ଶୁଣିଛନ୍ତି ଆମେ ବନବାସରେ ଅଛୁ, ଜଟା ଓ ଚୀରଧାରଣ କରିଛୁ, ଜାନକୀ ଓ ତୁମ ସହିତ। ଭରତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭାଇପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ଭରିଯାଇଛି, ଦୁଃଖରେ ଚେତନା ବିକ୍ଷୁଭିତ। ସେ ତାଙ୍କ ମାତା କୈକେୟୀଙ୍କୁ କ୍ରୁର ଶବ୍ଦ କହି, ପିତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଆମକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟ ଭଲ, ଭରତ ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ; ସେ କେବେ ଆମକୁ କିଛି ଅନିଷ୍ଟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଭରତ କେବେ ତୁମକୁ କିଛି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି କି? ତାହେଲେ ଆଜି କ’ଣ ଭୟ? ତୁମେ ଭରତଙ୍କୁ କେବେ କଠୋର କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିବ ନାହିଁ; ଯଦି ଏମିତି କିଛି କହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ମୁଁ କହିବି। ଯେପରି ଜଣେ ପୁଅ କେବେ ଦୁଃଖରେ ପିତାକୁ ହତ୍ୟା କରେନାହିଁ, ଏମିତି ଭାଇ ଭାଇକୁ କେବେ ହତ୍ୟା କରିପାରିବେ କି? ଯଦି ରାଜ୍ୟ ନେଇ ତୁମ ମନେ ଏହି କଥା, ତେବେ ମୁଁ ଭରତଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି କହିଦେବି: ‘ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦିଅ।’ ମୁଁ ଏହି କଥା ଭରତଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।” ଏମିତି ଧର୍ମମୟ ଭାଇଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ୍ ଲଜ୍ଜାରେ ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ସଂକୋଚିତ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏ ପରି ଦେଖି, ରାମ ମୃଦୁ ହସି କହିଲେ, “ମୋ ମନେ ହୁଏ ଏହି ମହାବଳଶାଳୀ ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ବା, ହେତୁ ହେବ, ସେ ଭାବିଛନ୍ତି ଆମେ ଏହି ଅସୁବିଧାରେ ଅନୁଭବ କରୁଛୁ, ତେଣୁ ଆମକୁ ଘରକୁ ନେଇଯିବେ। ଅଥବା, ପିତା ଦଶରଥ ଜୀ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଏଠାରୁ ନେଇଯିବାକୁ ଆସିପାରନ୍ତି। ଦେଖ, ସେଇ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଦୃଶ୍ୟମାନ—ପବନ ଗତି ସମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ୍ର। ସେଠାରେ ଏହି ବୃଦ୍ଧ, ଶରୀରେ ମହାନ୍ତ, ସେନାର ଆଗରେ ଥିବା ହାତୀ, ଯାହା ନାମ ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟ, ଏହା ମୋ ପିତାଙ୍କର। କିନ୍ତୁ, ଶ୍ଵେତ ଛତ୍ର, ଯାହା ସମ୍ପୂଜିତ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଛତ୍ର, ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ—ଏହିଥିରେ ମୋର ସନ୍ଦେହ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଉଛି।” ଏହିପରି ଆଲୋଚନା ପରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଣ୍ଡପରୁ ଉତରି, ରାମଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଇ ହାତ ଜୋଡି ଦାଁଡ଼ାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭରତଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେନା ପୂରା ପାହାଡ଼ ଚାରିପାଖ ଶିବିର କଲା। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁ ବଂଶର ଏହି ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପାହାଡ଼ର ପାଶେ ଏକ ଓ ଅର୍ଧ ଯୋଜନା ଜାଗା ଦାଖଲ କଲା। ଭାରତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଗର୍ବ ତ୍ୟାଗ କରି ଧର୍ମକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଏହି ସେନା ଚିତ୍ରକୂଟରେ ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା। ସମସ୍ତେ ଶିବିର କରି ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ମହାବଳଶାଳୀ ଭରତ ପାଦେଇ ଚାଲି, ବଡ଼ମାନେ ଯେଉଁପଥେ ଯାଆନ୍ତି, ସେଇ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କ ଦିଗରେ ଚାଲିଲେ। ସେନା ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେବା ପରେ, ଭରତ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଏହି ମାନ୍ୟ ଓ ଶିକାରୀମାନେ ସହ ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜିବା ଆରମ୍ଭ କର।