ଭାରତ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଭିଷେକ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଯାଇଛି—ଏହି ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ଆମକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହି ଭୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ବିଶାଳ ଦ୍ରୁମ ଦୂରରୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ଗଡ଼ିରେ କୋବିଦାର ଚିହ୍ନ ବିଶିଷ୍ଟ ଧ୍ୱଜା ଜଳମଳ କରୁଛି। ତୀବ୍ର ଗତିର ଘୋଡ଼ାରେ ବହୁତ ଲୋକ ଚାଲିଆସୁଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ହସିମୁହଁରେ ହାତୀ ଉପରେ ଚଡ଼ି ଆସୁଛନ୍ତି। ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ଭାଇ, ଚଳ, ଧନୁଷ ନେଇ ପର୍ବତକୁ ଶରଣ ନିଅ, କିମ୍ବା ଏଠି ଥିଅ, ଆମେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ସଜା ରୁହିବା। ଏହି କୋବିଦାର ଧ୍ୱଜା ଯାହା ପାଖରେ, ସେ ହତ୍ୟା ହେବାକୁ ଆମ ଶକ୍ତିରେ ପଡ଼ିପାରେ। ରାଘବ, ସେଇ ଭାରତକୁ ଦେଖିବି କି? ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ, ସୀତା ଓ ମୁଁ ଏମିତି ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛୁ। ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ଭାରତ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ରାଜ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି, ସେ ଏବେ ଆସିଛି, ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି। ଏଠି କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତ୍ୟାଗ ଯୋଗ୍ୟ। ଭାରତ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶାସନ କର। ଆଜି କୈକେୟୀ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଲୋଭ ପାଇଁ ପୁଅଙ୍କୁ ମୋ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଯାଉନ୍ତୁ। ମୁଁ କୈକେୟୀ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ସମେତ ହତ୍ୟା କରିବି, ଏହି ଅପବିତ୍ରତା ଆଜି ଭୂମିରୁ ଅପସାରିତ ହେଉ। ମୋ ରୋଷ ଓ ଅପମାନକୁ ଆଜି ଶତ୍ରୁ ସେନା ଉପରେ ମୁକ୍ତ କରିବି, ଯେପରି ଶୁଷ୍କ ଘାସରେ ଅଗ୍ନି ପଡ଼େ। ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ଅରଣ୍ୟକୁ ରକ୍ତରେ ଭିଜାଇଦେବି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦେହକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭେଦି। ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ମୋର ହସ୍ତରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିବା ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେକୁ ଟାଣିନେଇଯିବେ। ମୁଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁଷ ବା ବାଣ ପାଇଁ କୌଣସି ଋଣୀ ନୁହେଁ; ଭାରତ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୋ ମନରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରହିବ ନାହିଁ।” ଏପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭୟ, ରୋଷ ଓ ଅଭିମାନ ଉତ୍ତେଜିତ ସ୍ବରରେ ରାମଙ୍କୁ କହିବା ପରେ, ରାମ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ସେଉଁଠାରେ ସମ୍ବେଦନା ଓ ଧୈର୍ୟରେ କହିଲେ— “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏଠି ଧନୁଷ କିମ୍ବା ତଳୱାର ଆବଶ୍ୟକ କ’ଣ? ଭାରତ ନିଜେ ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ଆମ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶପଥ ଦେଇ ଆସିଛନ୍ତି। ଯଦି ଏହିଭଳି ଭାରତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ରାଜ୍ୟ ମିଳିଯାଏ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ନାମ ଲାଗି ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ନିଜ ସମ୍ପର୍କୀୟ ବାନ୍ଧବ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲେ ଯେଉଁ ଧନ ମିଳେ, ମୁଁ ସେଥିରେ ଆସ୍ୱାଦ ନେଉ ନାହିଁ, ଯେପରି ଦୂଷିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବି ନାହିଁ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମ ପାଇଁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ପୃଥିବୀ ଆମ୍ବିତ୍ଷା କରେ, ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମୁଁ ଦେଉଛି। ଭାଇମାନେ ଏକାଠି ହେବା ଓ ଖୁସି ଲାଗି ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁ—ଏହା ସତ୍ୟ। ସମୁଦ୍ରରେ ଆବୃତ ପୃଥିବୀ ମୋ ପାଇଁ ଅଗ୍ରହ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ଦେବତା ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ଭାରତ, ତୁମେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ବିନା ଯଦି କୌଣସି ସୁଖ ମିଳେ, ତେବେ ସେ ସୁଖ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହେଉ। ମୋ ମନେ ଲାଗୁଛି, ଭାଇମାନେ ପ୍ରତି ଭାରତଙ୍କ ଭଲପାଇବା ଦ୍ୱାରା, ସେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ପରିବାର ଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି—ସେ ମୋ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ମୋ ବନବାସ ଶୁଣି, ମୁଣ୍ଡରେ ଜଟା ଓ ଚମର ପିନ୍ଧି, ସୀତା ଓ ତୁମେ ସହିତ ଆସିଛିବା ଦେଖି, ଭାରତ ଭାଇମାନେ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ ବିୟୋଗ ଓ ଦୁଃଖରେ ଆସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମନ ଦୁଃଖରେ ବିକଳ—ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଏଠାକୁ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ସେ ମା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ରୋଷରେ କଠୋର କଥା କହି, ପିତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ମୋତେ ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହା ଠିକ୍ ସମୟ, ଭାରତ ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେ କେବେ ଆମକୁ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିବେ ନାହିଁ, ମନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଭାରତ କେବେ ତୁମକୁ କିଛି ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି କି? ଆଜି କି ଭୟ ଆସିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛ? ଭାରତଙ୍କୁ କଠୋର କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ ଶବ୍ଦ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି କିଛି କହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ମୁଁ କହିବି। କ’ଣ କେତେ ଦୁଃଖରେ ପୁଅମାନେ ପିତାକୁ ମାରିଦେଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭାଇ ଭାଇକୁ? ଯଦି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି ଶବ୍ଦ କହୁଛ, ତେବେ ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ କହିଦେବି—‘ସେଇ ରାଜ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମିଳୁ।’ ଏହି ନିଜ ଭାଇଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି କଥା ଯଥାର୍ଥ କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାରତ ନିଶ୍ଚିତ କହିବେ—‘ଏହିପରି ହେଉ।’ ଏପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଲଜ୍ଜା ଲାଗି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ। ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଲଜ୍ଜା ଭରିତ ସ୍ବରରେ କହିଲେ—“ମୋତେ ଲାଗୁଛି, ଆମ ପିତା ଦଶରଥ ନିଜେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।” ତାଙ୍କୁ ଲଜ୍ଜିତ ଦେଖି, ରାଘବ କହିଲେ—“ମୋତେ ଲାଗୁଛି, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାରତ ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। କିମ୍ବା, ଆମେ ସୁଖସମ୍ପନ୍ନ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟରେ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଅଛୁ, ଭାବି ସେ ଆମକୁ ନିଅନ୍ତି ଆଉ ଘରକୁ ନେଇଯିବେ। କିମ୍ବା, ମୋ ପିତା ଦଶରଥ ମା ଜନକୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଘରକୁ ଫେରିଯିବେ। ଦେଖ, ଏହି ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଦୂରରୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ତେବେ ଏହି ହସ୍ତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ବାୟୁବେଗ ସମାନ ଦୃତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।” ଏପରି ଭାବେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ, ଦୌତ୍ୟ, ଭାଇପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଓ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ରେ ଶାନ୍ତି ଓ ଶିଷ୍ଟତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା।