ଏକ ଦିନ, ଚିତ୍ରକୂଟ ଦୁର୍ଗମ ପର୍ବତରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ରହୁଥିବା ବେଳେ, ଅଉଚାନକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଜଣା ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ରାମ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ । ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହୟତ କୌଣସି ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏଠାରେ ଶିକାର କରୁଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁ ଅଛି । ହେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଯାଞ୍ଚ କର । ଏହି ପର୍ବତ ଏମିତି ଦୁର୍ଗମ ଯେ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଚାଲିପାରିବେ ନାହିଁ । ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହାର ତଥ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ଏକ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଶାଳ ଗଛରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦୃଷ୍ଟି ପାତି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ବଡ଼ ଏକ ସେନା, ଯେଉଁଥିରେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ପଦାତି ସେନା ଭରିଯାଇଛି । ଏହି ସେନା ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥର ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା । ଏହା ଦେଖି ସେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଅଗ୍ନି ନିବାଇଦିଅନ୍ତୁ, ମହାନୁଭାବ, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଦିଅନ୍ତୁ । ଆପଣ ଧନୁଷ ଚଢ଼ାନ୍ତୁ, ବାଣ ଓ କବଚ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ ।" ତାପରେ ରାମ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ହେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଭଲଭାବେ ଦେଖ, ଏହି ସେନା କାହାର ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ?" ରାମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କ୍ରୋଧରେ ଦହିଉଥିବା ଅଗ୍ନି ସମ ହୋଇ କହିଲେ, "ବାର୍ତ୍ତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଛି, ଏବଂ ଏହି ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଆମକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି । ଦେଖନ୍ତୁ, ସେ ରଥରେ କୋବିଦାର ଚିହ୍ନ ଧ୍ୱଜ ଜଳମାନ । ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିବା ସେନା ଯେଉଁପରି ଚାହିଁ ଚାଲୁଛି, ଅନ୍ୟମାନେ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି । ଆମେ ଧନୁଷ ନେଇ ପର୍ବତ ଉପରେ ଯାଇ ଆଶ୍ରୟ ନେବା, କିମ୍ବା ଏଠି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ତୟାରି ହେବା । ହୟତ କୋବିଦାର ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଆମର ଅଧିନରେ ପଡ଼ିପାରିବେ ।" "ମୁଁ ବାର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି କି? ଯାହାର କାରଣରେ ଆପଣ, ମୁଁ ଓ ସୀତା ଏହି ବିପଦ ଭୋଗୁଛୁ । ଯାହା ପାଇଁ ଆପଣ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ରାଜ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ, ସେ ଶତ୍ରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଏଠିକି ଆସିଛି, ମୋ ପାଇଁ ସେ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ । ବାର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ତ୍ୟାଗ ଯୋଗ୍ୟ । ବାର୍ତ୍ତା ଯିଏ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁପରେ ଆପଣ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରନ୍ତୁ । ଆଜି କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ସ୍ବପ୍ନର ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଲାଲସା କରିଥିବା ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ମୋ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଭସିଯିବେ । ମୁଁ କୈକେୟୀ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବକୁ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦିନ ହତ୍ୟା କରିବି, ଏହି ପୃଥିବୀ ଏହି ଅନ୍ୟାୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ । ଏହି ଦୀର୍ଘଦିନ ରୋକିଥିବା କ୍ରୋଧ ଓ ଅପମାନକୁ ଆଜି ଶତ୍ରୁ ସେନା ଉପରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଛାଡ଼ିଦେବି । ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆଜି ରକ୍ତରେ ଭିଜାଇଦେବି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭେଦିଦେବି । ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ମୋର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସିତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମାନବ ଦେହକୁ ଟାଣି ନେଇଯିବେ । ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଧନୁଷ ବା ବାଣ ପ୍ରତି ମୋର କୌଣସି ଋଣ ନାହିଁ, ବାର୍ତ୍ତା ସହିତ ସେନାକୁ ହତ୍ୟା କରି ମୁଁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେବି ।" ଏପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଶୁଣି, ରାମ ନିଜ ଶାନ୍ତ ଓ ଦୟାମୟ ସ୍ୱରରେ ସେଉଁଠି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି କହିଲେ, "ହେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଏଠି ଧନୁଷ ବା ତଳୱାର ଆବଶ୍ୟକ କ'ଣ, ଯେତେବେଳେ ନିଜେ ବାର୍ତ୍ତା ଏଠିକି ଆସିଛନ୍ତି? ସେ ଆମ ପିତାଙ୍କୁ ଶପଥ ଦେଇ ପଛୁଆଇ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଆମେ ଏହି ଅପବିତ୍ର ରାଜ୍ୟ କ'ଣ କରିବୁ? ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ବାନ୍ଧବଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଯେଉଁ ଧନ ମିଳେ, ମୁଁ ସେଉଁଠାରେ ରୁଚି ରଖେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଵିଷ ମିଶ୍ରିତ ଭୋଜନ ଖାଉ ନାହିଁ । ମୁଁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ଏହି ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଚାହେଁ, ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମୁଁ ଦେଉଛି । ଭାଇମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁ, ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଶପଥ କରୁଛି । ଏହି ସମୁଦ୍ର ପରିବେଷ୍ଟିତ ପୃଥିବୀ ମୋର ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଅଧର୍ମ ପରିଚାଳିତ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଅଧିପତ୍ୟ ମୋର ଇଚ୍ଛା ନୁହେଁ । ବାର୍ତ୍ତା, ତୁମେ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଛାଡ଼ି ଯଦି କିଛି ସୁଖ ମୋତେ ମିଳେ, ତେବେ ସେ ସୁଖ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହେଉ ।" "ମୁଁ ଭାବୁଛି, ବାର୍ତ୍ତା ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ସେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଗୃହଧର୍ମ ମନେ ପକାଇ ଏଠିକି ଆସିଛନ୍ତି । ମୋ ନିର୍ବାସନ ଓ ଜଟାବଳ ଓ ଭାଲ୍କଳ ପିନ୍ଧି ତୁମେ ଓ ଜାନକୀ ସହ ଏଠି ରହୁଛ କି, ଏହି ଖବର ଶୁଣି ସେ ଦୁଃଖରେ ଏଠିକି ଆସିଛନ୍ତି । ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମନେ ଦୟାରେ ଭରି ଏଠିକି ଆସିଛନ୍ତି । ସେ ମା କୈକେୟୀଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ କଠୋର କଥା କହି, ପିତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଏଠିକି ଆମକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି । ବାର୍ତ୍ତା ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତିନି କଦାଚିତ୍ ଆମ ପ୍ରତି କିଛି ଅପ୍ରିୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ବାର୍ତ୍ତା କେବେ ତୁମ ପ୍ରତି କିଛି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି କି? ଏହି ଭୟ କାହିଁକି? ବାର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ତୁମେ କ୍ଠୋର କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିଛି ଅପ୍ରିୟ କହିବା ଦରକାର ଥିଲେ ମୁଁ କହିବି ।" "ଯେପରି ନାହିଁ ପୁଅମାନେ କୌଣସି ବିପଦେ ନିଜ ପିତାକୁ ହତ୍ୟା କରିଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଭାଇ ଭାଇକୁ ହତ୍ୟା କରିଥାନ୍ତି, ଏପରି ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଯେଉଁପରି ଭାଇ ନିଜ ପ୍ରାଣ ସମ ।" ଏପରି ରାମ ନିଜ ଦୟା, ଧର୍ମ ଓ ନିଜ ଭାଇ ପ୍ରତି ଅଗାଧ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଭାଇପ୍ରେମ ଓ ନୀତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଇଲେ ।