ଦଶରଥ ରାଜା, ତାଙ୍କ ରାଣୀମାନେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବାକୁ ଦେଖି, ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ । ସେ ଏପରି ଖୁସି ହେଲେ, ଯେପରି ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଖୁସି କରନ୍ତି । ଏହିବେଳେ, ବାଲକାଣ୍ଡର ସପ୍ତଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ବିଷ୍ଣୁ ଦଶରଥଙ୍କ ଗୃହରେ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଅବତରଣ କରିବା ପରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ଏହି ସତ୍ୟବାନ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ନୀତିମାନ ରାଜା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ତେଣୁ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା ଏମିତି ସାହାୟକ ତିଆରି କର ।” ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ସେମାନେ ମାୟାବୀ, ପ୍ରବଳ, ବାୟୁ ଦ୍ରୁତ, ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ସମ, ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତି ଓ ଦେବତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ଗୁଣ ନେଇ ଅମୃତ ଭକ୍ଷଣ କରିଥିବା ପରି ହେଉ ।” ସେମାନେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ନାଗ କନ୍ୟାମାନେ, ରିକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, କିନ୍ନରୀ, ଓ ବାନରୀମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ପୁଏ ତିଆରି କରିବେ, ଯେଉଁମାନେ ବଳରେ ସମ ହେବେ । ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମୋର ଜମ୍ଭାରୁ ଜମ୍ଭବାନ୍କୁ, ଭାଲୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି ।” ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ ଏହି ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ ଏବଂ ବାନର ରୂପରେ ନିଜ ପୁଏ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ମହାର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ ଓ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତି ସାହସୀ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ପୁଏ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଇନ୍ଦ୍ର ଭଲି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଲିଙ୍କୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ, ବୃହସ୍ପତି ତାରା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରଙ୍କୁ, କୁବେର ଗନ୍ଧମାଦନଙ୍କୁ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନଳଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନି ନୀଳଙ୍କୁ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ମଇନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କୁ, ଵରୁଣ ସୁଶେଣଙ୍କୁ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଶରଭଙ୍କୁ ଏବଂ ବାୟୁ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ହନୁମାନଙ୍କ ଶରୀର ଵଜ୍ର ସମ ଦୃଢ଼, ତାଙ୍କ ଗତି ଗରୁଡ଼ ସମାନ । ଏହି ସମସ୍ତ ବୀର, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବର ଧାରୀ, ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା, ହାତୀ ଓ ପାହାଡ଼ ସମାନ ପ୍ରବଳ ଓ ଦେହରେ ଦ୍ରୁପ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ । ଭାଲୁ, ବାନର, ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆକୃତି, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ ମାନେ କିଛି ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ । ଏହିପରି, ରିକ୍ଷ ଓ କିନ୍ନରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାନର ଜନ୍ମ ହେଲା । ଦେବ, ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗରୁଡ଼, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, କିମ୍ପୁରୁଷ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଉରଗ ଏବଂ ଅନେକ ଦେବ ଏଠାରେ ହଜାର ହଜାର ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ବିରାଟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ବୀର ପୁଏ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଅପ୍ସରା, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, ନାଗକନ୍ୟା, ଗନ୍ଧର୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଏ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନେ ସିଂହ, ବାଘ ସମାନ ଗର୍ବିତ ଓ ପ୍ରବଳ, ପାହାଡ଼, ଗଛ ଉପରେ ଚଳନ କରି, ପାଷାଣକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଥିଲା, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଚାଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼କୁ କମ୍ପିତ କରି, ଦୃଢ଼ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିପାରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଦୃତିରେ ସମୁଦ୍ରକୁ କମ୍ପିତ କରିପାରୁଥିଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଚେରି, ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲାଘିଯିବା ସମର୍ଥ ଥିଲେ । ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମେଘକୁ ଧରି, ଅରଣ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀକୁ ପକାଇପାରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଦହାଡ଼ରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀକୁ ଭୂମିକୁ ଆଣିପଡ଼ାଇପାରୁଥିଲେ । ଏପରି ଶକ୍ତି ଓ ରୂପରେ ବାନରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଶତ-ଶତ ହଜାର ବଳଶାଳୀ ବାନର ସେନାପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନେ ଆଉ ବହୁତ ବୀର ବାନର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, କିଛି ଜମ୍ଭବାନଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଅନେକ ବାନର ମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ଗଲେ । ସମସ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବାଲିଙ୍କ ସେବା କଲେ । ସମସ୍ତ ବାନର ସେନାପତି ସୁଗ୍ରୀବ, ବାଲି, ନଳ, ନୀଳ, ହନୁମାନ ଓ ଅନ୍ୟ୍ୟ ନେତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ । ସମସ୍ତେ ଗରୁଡ଼ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସିଂହ, ବାଘ ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ କରି ଚାଲୁଥିଲେ । ଦୀର୍ଘବାହୁ, ବଳଶାଳୀ ବାଲି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ ବାନରମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ । ଏହି ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ପାହାଡ଼, ଅରଣ୍ୟ ଓ ସମୁଦ୍ର ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ । ଏହି ବାନର ସେନାପତିମାନେ ମେଘ ଓ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ସମାନ ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରି ରାମଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ଢାକିଦେଲେ । ଏବେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ଯେତେବେଳେ ମହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଭାଗ ଗ୍ରହଣ କରି, ଯେଉଁପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଚାଲିଗଲେ ।