ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ମହାନ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାୟସ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ରାଜା ଦଶରଥ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଲାଗିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାପୁରୁଷ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଅବତରଣ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏହି ସତ୍ୟବାନ, ପରାକ୍ରମୀ ଓ ନୀତିବାନ ରାଜା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ତମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କର—ଏମାନେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବେ।” ପ୍ରଭୁ ଆହୁରି କହିଲେ, “ସେମାନେ ମାୟାବୀ, ପରାକ୍ରମୀ, ପବନ ସମାନ ଶୀଘ୍ର, ଚତୁର, ଧୀର, ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ସମାନ ହେଉନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଅପରାଜେୟ ଶକ୍ତି, ଅଜୟ ଉପାୟ, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ ଦେବାସ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ନେଇ ହେଉନ୍ତୁ, ମନେଯେ ଅମୃତ ପାନ କରିଥିବା ପରି।” ଏହି ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରିକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, କିନ୍ନରୀ ଓ ବନରୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ଏହି ସନ୍ତାନମାନେ ସମସ୍ତେ ବନର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଶକ୍ତିରେ ସମାନ। ବଗା ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ଜାମ୍ବବାନ୍, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜହ୍ରି ଥିବା ବେଳେ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ଓ ଆଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମହାର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଚାରଣମାନେ ଅପୂର୍ବ ପରାକ୍ରମୀ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅଟବୀରେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ବନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଲିଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପରାକ୍ରମୀ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ। ବୃହସ୍ପତି ତାରା ନାମକ ବନରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ। କୁବେରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗନ୍ଧମାଦନ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ନଳ ନାମକ ବନର ପୁତ୍ର ମିଳିଲା। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ନୀଳ, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତି, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ପରାକ୍ରମରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ନାମକ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନର ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବରୁଣ ସୁଶେଣ ନାମକ ବନରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଶରଭ ନାମକ ବନରକୁ। ବାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍, ଯିଏ ଵଜ୍ର ସମାନ ଦେହ ଓ ଗରୁଡ଼ ସମାନ ଦ୍ରୁତ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ଅପାର ଶକ୍ତି, ଅପାର ପରାକ୍ରମ ଓ ଚାହିଁଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ହାତୀ ଓ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ବଗ, ବନର, ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ (ଗାୟ ସମାନ ପୁଛ) ଏମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ, ଚିହ୍ନ ଓ ପରାକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବନର ନିଜ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ସମାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳମାନେ ଅପେକ୍ଷା କିଛି ଅଧିକ ପରାକ୍ରମ ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହିପରି, ରିକ୍ଷ ଓ କିନ୍ନରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ବନରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଦେବତା, ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗରୁଡ଼, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, କିମ୍ପୁରୁଷ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଉରଗମାନେ ଅନେକ ହଜାର ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଗାୟକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପୂର୍ବ ଶୂର ବନର ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବିଶାଳ ଦେହ ଓ ଅଟବୀରେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ଅପ୍ସରା, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, ନାଗକନ୍ୟା, ଗନ୍ଧର୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଓ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଚାହିଁଲେ ଚାଲିପାରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସିଂହ ବା ବାଘ ସମାନ ଗର୍ବ ଓ ଶକ୍ତି ନେଇଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଵାଭାବିକ ଭାବେ ଚଳିଥିଲେ, ପାଥରକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଥିଲା, ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ, ଗିରିରାଜ ଓ ଦୃଢ଼ ଗଛକୁ ଶକ୍ତିରେ ଉଖାଡ଼ିପାରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଥିଲେ ଯେ, ସମୁଦ୍ରକୁ କମ୍ପିତ କରିପାରୁଥିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ଚାଲି ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଫାଟିପାରୁଥିଲେ, ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲାଘୁ ଦେଇପାରୁଥିଲେ। ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମେଘକୁ ଧରିପାରୁଥିଲେ, ଅଟବୀରେ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀକୁ ପ୍ରବଳତାରେ ଧରିପାରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନାରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିଲେ; ଏହିପରି ରୂପ ଓ ଶକ୍ତି ନେଇ ବନରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଶତଶଃ ଶତଶଃ ହଜାରେ ହଜାରେ ବନର ସେନାପତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ମହାବଳୀ ଓ ମୁଖ୍ୟ ଅନୁଚର। ସେମାନେ ଅନେକ ବନର ଜନ୍ମ କରାଇଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବଗମାନେ ସହ ଅନେକ ଥାନାରେ ଯାଉଥିଲେ। କିଛି ବନର ନିଜ ନିଜ ପାହାଡ଼ ଓ ଅଟବୀକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ବାଲିଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ସମସ୍ତ ବନର ମୁଖ୍ୟମାନେ ସୁଗ୍ରୀବ, ବାଲି, ନଳ, ନୀଳ, ହନୁମାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନେତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଗରୁଡ଼ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ, ସିଂହ, ବାଘ ଓ ବୃହତ୍ ସର୍ପମାନେକୁ ସ୍ବଳେ ଦଳନ କରିପାରୁଥିଲେ। ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଅପାର ପରାକ୍ରମୀ ବାଲି ନିଜ ବାହୁଶକ୍ତିରେ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ ବନରମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଅପୂର୍ବ ବନର ଓ ବଗ ନେତାମାନେ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ଅଟବୀ, ସମୁଦ୍ର ସମସ୍ତେ ଭରିଦେଲେ—ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ଚିହ୍ନ ନେଇ ରାମଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିପରି ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନିୟୋଗ କଥା ସୁନିଲେ, ଏବେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣ।