ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ର ଶୋଭାମୟ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ ରାମ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ନଦୀକୁ ଦେଖାଇ କହିଲେ—“ଏହି ମନୋହର ନଦୀ, ଯାହା ମୃଗମାନ୍ୟ, ହାତୀ, ସିଂହ ଓ ବାନରମାନେ ତରଳ ହେବାକୁ ଆସନ୍ତି, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ବୃକ୍ଷମାନେ ଏଠିକୁ ସୁଶୋଭିତ କରିଛନ୍ତି, ଏମିତି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା କ୍ଳାନ୍ତି କାହାର ମନରେ ରହିପାରିବ ନାହିଁ।” ଏପରି ଅନେକ କଥା ରାମ ତାଙ୍କ ସହଚରଙ୍କୁ କହି, ଚିତ୍ରକୂଟର ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟରେ ଏୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ପଚାନବେ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ପରେ, ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ଏହି ପାହାଡ଼ ନଦୀ ଦେଖାଇ, ତାଙ୍କୁ ମାଂସ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ପାହାଡ଼ର ଏକ ଶିଳାପରେ ବସିଲେ। ସତ୍ୟବ୍ରତ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପବିତ୍ର, ଏହି ଖୁବ ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ, ଏହି ଆଗୁନିରେ ଭଲ ଭାବେ ପକାଯାଇଛି।” ଏହିପରି ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଭାରତଙ୍କ ସେନା ଆସୁଥିବାର ଧୂଳି ଓ ଶବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲା। ଏଉଁ ବେଳେ ଉତ୍ପାତ ଶବ୍ଦରେ ଅତିଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ମୃଗମାନ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ନାୟକମାନଙ୍କ ସହିତ, ଚାରିପଟେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ରାଘବ ଏହି ସେନାଘୋଷ ଶୁଣି, ମୃଗମାନ୍ୟଙ୍କ ଭୟଭୀତ ଭାବରେ ପଳାଇଯିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଶବ୍ଦ ଦେଖି ଓ ଶୁଣି, ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏହି ଭୟାନକ, ଗମ୍ଭୀର ଓ ଗର୍ଜନର ଶବ୍ଦ କେଉଁଠୁ ଆସୁଛି ଦେଖ। କିମ୍ବା ଏହି ଅନେକ ହାତୀ, ମହିଷ କିମ୍ବା ସିଂହ ଭୟରେ ପଳାଇଯିବା ଦୃଶ୍ୟ ଅଛି। କିଏ ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶିକାର କରୁଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମୃଗ ଅଛି? ଏହି ପାହାଡ଼ ଚିଡ଼ିଆମାନେ ମଧ୍ୟ ଚଢ଼ିପାରନ୍ତି ନାହିଁ—ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ତଥ୍ୟ ଜଣା।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଳ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଏକ ଶାଳ ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବଡ଼ ସେନା, ଯେଉଁଠି ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ପଦାଟୀ ସେନା ଥିଲେ। ଏହି ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ ସେନା ଦେଖି, ସେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଅଗ୍ନି ନିବାଇଦିଅ, ସୀତା ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ, ଧନୁଷ୍ୟ ଚଢ଼ାଅ, ତୀର ଓ ବର୍ତ୍ର ତୟାରି କର।" ତାପରେ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ହେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଏହି ସେନା କାହାର ଭଳି ଲାଗୁଛି?” ରାମଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦେହେ ଅଗ୍ନି ପରି କ୍ରୋଧରେ ଦହିଉଠି, ସେ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚୟ, ରାଜ୍ୟ ଲାଗି, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ, କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭାରତ ଆସୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଆମକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଦେଖ, ଏହି ମହାବୃକ୍ଷ ଏଠାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି, ରଥରେ କୋବିଦାର ଚିହ୍ନର ଧ୍ୱଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି। ଯେଉଁମାନେ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲୁଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ଉଲ୍ଲସିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଚଳ, ଆମେ ଧନୁଷ୍ୟ ହାତରେ ନେଇ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବା, କିମ୍ବା ଏଠି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୟାରି ରହିବା। ହେତେ, କୋବିଦାର ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଆମ ଅଧୀନକୁ ଆସିପାରିବ। କି ମୁଁ ଦେଖିପାରିବି ଏହି ଭାରତଙ୍କୁ, ଯାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ, ସୀତା ଓ ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛୁ? ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଶାଶ୍ୱତ ରାଜ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଇଛ, ସେ ଶତ୍ରୁ ଭାରତ ଏବେ ଆସିଛନ୍ତି; ସେ ମୋ ପାଇଁ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ। ଭାରତଙ୍କୁ ମାରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, କାରଣ ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତ୍ୟାଗ କରାଯିବା ଧର୍ମବିରୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ। ଭାରତ, ଯିଏ ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କର। ଆଜି କାଇକେୟୀ ତାଙ୍କ ଲୋଭୀ ପୁଅଙ୍କୁ ମୋ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଦହିଯାଉ। ମୁଁ କାଇକେୟୀ, ତାଙ୍କ ସହଚର ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିବି; ଏହି ମହାପାପରୁ ପୃଥିବୀକୁ ମୁକ୍ତ କରିବି। ଆଜି ଏହି ଦମିତ କ୍ରୋଧ ଓ ଅପମାନକୁ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଉପରେ ଅଗ୍ନିପରି ଛାଡ଼ିଦେବି। ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ରକ୍ତରେ ଭିଜାଇଦେବି, ଶତ୍ରୁ ଦେହକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭେଦିଦେବି। ପଶୁମାନେ ମୋ ତୀରରେ ଘାୟଲ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମାନବମାନେ ଦେହକୁ ହେଉଛନ୍ତି ଉଠାଇନେଇଯିବେ। ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ମୋ ଧନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ବାଣ ପ୍ରତି କୌଣସି ଋଣ ନାହିଁ; ଭାରତ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରି, ମୋର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରହିବ ନାହିଁ। ଏହି ଭାବରେ ଏୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଛଅନବେ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ତାପରେ, ରାମ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧାନ୍ଧ ସଉମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି କହିଲେ—“ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଯେଉଁଠି ଭାରତ ନିଜେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆସିଛନ୍ତି, ସେଠି ଧନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ତଳୱାର ଦରକାର କଣ? ଯଦି ଭାରତ, ଯିଏ ଆମ ପିତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟବାଦା ଦେଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଏହି ଦୁଷିତ ରାଜ୍ୟ ମୋର କଣ କାମର? ସ୍ବଜନ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ ଯେଉଁ ଧନ ମିଳେ, ମୁଁ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ—ଯେପରି ଵିଷ ମିଶା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବି ନାହିଁ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୁଁ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ପୃଥିବୀ ତୁମ ପାଇଁ ଚାହେଁ; ଏହି ଶପଥ ଦେଉଛି।