ରାମ ଏହି ଅପୂର୍ବ ପରିବେଶରେ, ତିନିବେଳେ ସ୍ନାନ କରି, ମଧୁ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଆଯୋଧ୍ୟା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟର ଆକାଂକ୍ଷା ରହିଲା ନାହିଁ। ଏହି ମନୋହର ନଦୀ, ଯେଉଁଠି ହରିଣମାନ୍ୟ ଦଳେ-ଦଳେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ହାତୀ, ସିଂହ ଓ ବାନରମାନେ ଏହି ଜଳ ପାନ କରୁଛନ୍ତି, ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ବୃକ୍ଷମାନେ ଏହି ନଦୀକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଛନ୍ତି—ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତି କାହାରି ରହିପାରିବ ନାହିଁ। ଏମିତି ଅନେକ ମନମୋହକ ଉପମା ଦେଇ ରାମ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ଗ, ସୀତାଙ୍କ ସହ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଚକ୍ଷୁରେ ଅଞ୍ଜନ ସମାନ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା। ଏପରି ଭାବେ ରାମ ନଦୀ ଓ ପରିବେଶ ଦେଖାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପରେ, ସେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ଶ୍ରେଣୀରେ ବସି, ସୀତାଙ୍କୁ ମାଂସ ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ସେଠି ବସି ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଦେଖାଇ, “ଏହା ପବିତ୍ର, ଏହା ରୁଚିକର, ଏହା ଭଲ ଭାବେ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଯାଇଛି” ବୋଲି କହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଭାବେ ଆକାଶକୁ ଛୁଁଇଥିବା ଧୂଳି ଓ ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା—ଏହା ଥିଲା ଭୂତାପୂର୍ବ ଭାରତଙ୍କ ସେନା ଆଗମନର ଚିହ୍ନ। ବଡ ଶବ୍ଦ ଓ ଭୟରେ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲି ପଶୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲେ, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ରାମ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ପଶୁମୁଖ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାମ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେଖ, ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଏଠାରେ କି ଭୟଙ୍କର ଗଞ୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି! ଏହି ଶବ୍ଦ କି ଜଙ୍ଗଲ ହାତୀ ଓ ବଢ଼ ମୃଗମାନେ ସିଂହ ଭୟରେ ତାଡ଼ିଯାଉଛନ୍ତି କି? କିମ୍ବା କୌଣସି ରାଜା କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶିକାର କରୁଛନ୍ତି? ତୁମେ ଦୟାକରି ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର। ଏହି ପର୍ବତ ଏମିତି ଦୁର୍ଗମ ଯେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଚାଲିପାରିବେ ନାହିଁ।” ତେବେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଏକ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଶାଳ ଗଛରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ, ବିଶେଷକରି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ନଜର ଦେଲେ। ସେଠି ଦେଖିଲେ ଏକ ବିଶାଳ ସେନା, ଯେଉଁଠି ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ପଦାତି ସେନା ଭରିଆଛି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅଗ୍ନିକୁ ବୁଝାଇଦିଅ, ସୀତାଙ୍କୁ ଗୁହାରେ ଲୁଚାଇଦିଅ, ତୁମେ ତୁମ ବାଣ ଓ ଧନୁଷ ତିଆରି କର।” ତେବେ ରାମ, ପୁରୁଷଶାର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ, “ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଏହି ସେନା କାହାର ବୋଲି ଭାବୁଛ?” ରାମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଦହୁଚୁଆ ଅଗ୍ନି ପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଶତ୍ରୁ ନାଶର ଇଚ୍ଛା ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥିଲା। “ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଅଭିଷେକ ହୋଇ, କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭାରତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମକୁ ମାରିବାକୁ ଆସୁଛି। ଦେଖ, ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଦେଖାଯାଉଛି, ରଥରେ କୋବିଦାର ଚିହ୍ନ ଥିବା ଧ୍ୱଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି। ତିବ୍ର ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ସେନା ମନମତା ଚାଲୁଛି, ଅନ୍ୟମାନେ ହାତୀ ଚଢ଼ି ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ଚଲ, ଆମେ ଧନୁଷ ହାତରେ ନେଇ ପର୍ବତରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବା, କିମ୍ବା ଏଠି ଥିଏ ରହି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା। ସମ୍ଭବତଃ ଏହି କୋବିଦାର ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଆମ ପ୍ରଭାବରେ ପଡ଼ିପାରେ। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ, ସୀତା ଓ ମୁଁ ଏତେ ଦୁଃଖଭୋଗ କରୁଛୁ, ସେଇ ଭାରତକୁ ଆଜି ଦେଖିପାରିବି। ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ରାଜ୍ୟରୁ ବିଦାୟ ହେଲ, ସେଇ ଶତ୍ରୁ ଭାରତ ଏଉଁଠି ଆସିଛି; ମୋ ପାଇଁ ସେ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ। ଭାରତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ, କାରଣ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତ୍ୟାଗ ଯୋଗ୍ୟ। ଭାରତ ପୂର୍ବରୁ ଅଧର୍ମ କରିଛନ୍ତି; ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଶାସନ କର। ଆଜି କୈକେୟୀ, ରାଜ୍ୟଲୋଭିନୀ, ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ମୋ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ ଦେଖି ଦୁଃଖରେ ଭସିଯିବେ। ମୁଁ କୈକେୟୀ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିବି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟତାରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି। ଏହି ଦୀର୍ଘ ଦମିତ କ୍ରୋଧ ଏବଂ ଅପମାନକୁ ଆଜି ଶତ୍ରୁ ସେନାରେ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଷ୍କ ଘାସ ପଡ଼ିବା ପରି ଛାଡ଼ିଦେବି। ଆଜି ଚିତ୍ରକୂଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଶତ୍ରୁ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗାଇଦେବି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦେହ ଭେଦି ଶତ୍ରୁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ। ମୋ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଜଙ୍ଗଲି ପଶୁମାନେ ଟାଣିନେଇଯିବେ। ଏହି ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ବାଣ କିମ୍ବା ଧନୁଷର ଋଣୀ ନୁହେଁ; ଭାରତ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ହତ୍ୟା କରି ମୋର ସନ୍ଦେହ ଶେଷ ହେବ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କ୍ରୋଧ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହ ଦେଖି ରାମ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏଠି ଧନୁଷ କିମ୍ବା ତଳବାର ଓ ଢାଳ ଦରକାର କାହିଁକି? ଜେଉଁ ଭାରତ ନିଜେ, ବଡ଼ ଧନୁର୍ଦ୍ଧର ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ଆମ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ନା ପୃଥିବୀରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଯଦି ଭାରତ, ଯିଏ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦେଇ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ହତ୍ୟା କରିଦେବି, ତେବେ ଏହି ଅପବିତ୍ର ରାଜ୍ୟକୁ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ଯେପରି ଜହର ମିଶିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଆତ୍ମୀୟ ବା ମିତ୍ରଙ୍କ ନାଶରୁ ମିଳିଥିବା ଧନ ମୁଁ କେବେ ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ।” ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ଉପଦେଶ ଓ ଶାନ୍ତ ଦୃଢ଼ତା ସହିତ ରାମ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ କଲେ।