ରାମଚନ୍ଦ୍ର ସୀତାଙ୍କୁ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ଓ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଦେଖାଇ କହିଲେ, “ଦେଖ, ଏହି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ କେଉଁଠି ମଣିମାଳା ପରି ଚମକୁଛି, କେଉଁଠି ତାର ସାନ୍ଧି ତଟ ଅଛି, ଏବଂ କେଉଁଠି ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇ ଅଛନ୍ତି। ପବନ ଦ୍ୱାରା ବିକିରଣ ହୋଇଥିବା ଫୁଲ ଗଛର ଗୁଛ ଗୁଛ ଏଠାରେ ବିଛି ଯାଇଛି, ଏବଂ ଜଳମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖେଳୁଛନ୍ତି। ହେ ଶୁଭେ, ଏଠାରେ ରଥାଙ୍ଗ-ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ ସୁନ୍ଦର ଷ୍ଟୋତ୍ର ଗାଇ ଏହି ତଟରେ ଆସନ୍ତି। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମ ସହିତ ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ଓ ମନ୍ଦାକିନୀ ଦେଖି ମୋତେ ଲାଗୁଛି ଏହି ସ୍ଥାନ ନଗରଠାରୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଏଠି ଅଛି। ଚଳ, ଆମେ ଏହି ନିତ୍ୟ ଚଞ୍ଚଳ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା, ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ତପସ୍ୟା, ସଂୟମ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ନିରତ ସିଦ୍ଧମାନେ ଅସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି। ହେ ସୀତା, ତୁମେ ବନ୍ଧୁ ସହିତ ଯେପରି ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କର, ସେପରି ଏହି ମନ୍ଦାକିନୀରେ ପ୍ରବେଶ କର; କମଳ ଓ କୁମୁଦ ଜଳ ଭିତରେ ବିଲିନ ହେଉଛି, ହେ ରମଣୀ। ଏହି ପର୍ବତକୁ ଆୟୋଧ୍ୟା ଭାବିବା ଓ ଏହି ନଦୀକୁ ସରୟୂ ଭାବିବା, ଯେପରି ନଗରବାସୀ କରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମନେ କର। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୋ ଆଦେଶ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି, ତୁମେ ବି ମୋ ସହଯୋଗୀ; ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ମୋତେ ଖୁସି ଦେଉଛ। ତିନିବେଳେ ଅସ୍ନାନ କରି, ମଧୁ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ଆଜି ମୋତେ ଆୟୋଧ୍ୟା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଅଛ। ଏହି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ମୃଗମାନେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, ହାତୀ, ସିଂହ ଓ ବାନରମାନେ ଜଳପାନ କରୁଛନ୍ତି, ଫୁଲେ ଓ ଫଳେ ଭରିଥିବା ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଏହି ନଦୀ ଦେଖି କିଏ ଖୁସି ଓ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ? ଏପରି ଅନେକ ମଧୁର କଥା ରାମ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ କହି, ଚିତ୍ରକୂଟର ଶୋଭା ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଶିତଳ କରୁଥିଲେ। ଏପରେ, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଦେଖାଇ ହେବା ପରେ, ରାମ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ତଳରେ ବସି, ସୀତାଙ୍କୁ ମାଂସ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ସୀତାଙ୍କ ସହ ବସି କହିଲେ, “ଏହା ପବିତ୍ର, ଏହା ଉତ୍ତମ ରୁଚିର, ଏହା ଭଲ ଭାବରେ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଯାଇଛି।” ସେମାନେ ଏପରି ବସିଥିବା ବେଳେ, ହଠାତ୍ ଭାରତଙ୍କ ସେନା ଆସୁଥିବାର ଧୂଳି ଓ ଶବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲା। ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଜଙ୍ଗଳ ଜନ୍ତୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱକାରୀ ସହ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଭାଗିଗଲେ। ରାଘବ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସମସ୍ତ ପଶୁ ଭୟରେ ଭାଗୁଛନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି ଓ ଶୁଣି, ରାମ ତାଙ୍କର ଭାଇ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେଖ, ଏଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଗମ୍ଭୀର ଓ ତୁମୁଳ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି। କିମ୍ବା ହାତୀମାନେ କିମ୍ବା ମହାବନର ମହିଷମାନେ ସିଂହ ଭୟରେ ଭାଗିଯାଉଛନ୍ତି। ବନେ କିଛି ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜମନ୍ତ୍ରୀ ଶିକାର କରୁଛନ୍ତି କି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଅଛି, ଏହା ଜାଣିବା ଦରକାର। ଏହି ପର୍ବତ ପକ୍ଷୀମାନେ ବି ଚଢ଼ିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହାର ସତ୍ୟ ଜାଣ।" ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ଏକ ଫୁଲେ ଭରା ଶାଳ ଗଛରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖି, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବଡ଼ ସେନା, ଯାହାରେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ପଦାତିମାନେ ଭିଡ଼ ହୋଇ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅଗ୍ନି ନିବା, ହେ ଆର୍ୟ, ସୀତା ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ; ଧନୁଷ ବାନ୍ଧ, ବାଣ ଓ କବଚ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।" ତାପରେ ରାମ, ପୁରୁଷଶାର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଗ୍ର, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖ—ଏହି ସେନା କାହାର ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଅଛି?” ରାମଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, କ୍ରୋଧରେ ଦହୁଛନ୍ତି ଯେପରି ଅଗ୍ନି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ, “ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ଲାଗି, ଅଭିଷେକ ପାଇ ପାରି, କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭାରତ ଆମକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଦେଖ, ଏହି ବଡ଼ ଗଛ ଦୃଶ୍ୟମାନ, ଏବଂ ରଥରେ କୋବିଦାର ଚିହ୍ନ ଥିବା ଧ୍ୱଜ ଉତ୍ତଳିତ। ତିବ୍ର ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଏମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲୁଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଆମେ ଧନୁଷ ହାତରେ ନେଇ ପର୍ବତରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ, କିମ୍ବା ଏଠି ଥିଅ, ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କର। କୋବିଦାର ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଆମ ଅଧୀନକୁ ଆସିପଡ଼ିପାରନ୍ତି। ରାଘବ, ଯାହାର କାରଣରେ ଆମେ ଏହି ଦୁଃଖ ପାଇଛୁ, ସେ ଭାରତକୁ ମୁଁ ଦେଖିପାରିବି କି? ରାଘବ, ଯାହାପାଇଁ ତୁମେ ଶାଶ୍ୱତ ରାଜ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତ, ସେ ଶତ୍ରୁ ଭାରତ ଏବେ ଆସିଛି; ମୋ ପାଇଁ ସେ ହତ୍ୟାଯୋଗ୍ୟ। ରାଘବ, ଭାରତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଯିଏ ଅପରାଧ କରିଛି ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଅଧର୍ମ ନୁହେଁ। ଭାରତ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ଅଧର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ସେ ହତ୍ୟା ହେଲେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ରାଜ୍ୟ କର। ଆଜି ରାଜ୍ୟ ଲୋଭୀ କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ମୋ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା ହେବା ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ରସ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ, ଯେପରି ଏକ ଗଛ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗିଯାଏ। ମୁଁ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ସହିତ ହତ୍ୟା କରିଦେବି; ଆଜି ପୃଥିବୀ ଏହି ମହାଦୁଷ୍ଟତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ। ଆଜି, ହେ ମାନ୍ୟଦାତା, ଏହି ଦମିତ କ୍ରୋଧ ଓ ଅପମାନକୁ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଉପରେ ପ୍ରକାଶ କରିଦେବି, ଯେପରି ଶୁଖିଲା ଘାସରେ ଅଗ୍ନି ଲାଗେ।" ଏପରି ଚିନ୍ତା ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପରିବେଶ ଅପୂର୍ବ ଦ୍ରଶ୍ୟ ଓ ଭାବନାରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।