ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟରେ, ଶ୍ରୀରାମ ମୃଦୁ ହସରେ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେଖ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ଏଠାରେ ପ୍ରେମିକମାନେ ଯୋଗୁ ମାଛିଯାଇଥିବା ଓ ଛିଣ୍ଡିଯାଇଥିବା କମଳମାଳା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ଚାରିପଟେ ଛିଟିଆଯାଇଛି। ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଜଳରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଏହା ଦେବତାମାନେ ବାସ କରୁଥିବା ଉତ୍ତର କୁରୁଙ୍କ ଅନେକ କମଳାକୀର୍ଣ୍ଣ ସରୋବରକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଇଛି। ହେ ଶୋଭନା, ଏହି ସମୟଟିକୁ ମୁଁ ତୁମେ, ସୀତା, ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଧର୍ମର ପଥରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଂଯମରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି ବ୍ୟତୀତ କରିବି।” ଏଭଳି ଚିତ୍ରକୂଟର ଶୋଭା ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଶ୍ରୀରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ପର୍ବତରୁ ଅବତରିଲେ ଏବଂ ମୈଥିଲୀକୁ ମନୋହର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଦେଖାଇଲେ, ଯାହାର ଜଳ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ। ପଦ୍ମନୟନ ଶ୍ରୀରାମ ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା କନ୍ୟା, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଶୋଭାବନ୍ତୀ! ଦେଖ, ଏହି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ କେତେ ମନୋହର, ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ହଂସ ଓ କ୍ରଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ ଖେଳୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏଠି କମଳ ଫୁଟିଛି। ଏହି ନଦୀ ଚାରିପାଖରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରିଥିବା ଗଛ ରହିଛି, ଯାହା ରାଜାଙ୍କ ସରୋବର ପରି ଚମକୁଛି। ଏଠି ମୃଗମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଜଳପାନ କରିଛନ୍ତି, ସେଠାର ଜଳ ମାଟିଆ ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହା ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ବେଳେବେଳେ ଯାଉଛନ୍ତି, ଚିରଯୁବକ ତାପସମାନେ ଜଟା, ମୃଗଚର୍ମ ଓ ଚିରବର୍କ ଧାରଣ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା କରୁଛନ୍ତି। ପବନରେ ପର୍ବତର ଶିଖର ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଦିଶୁଛି, ଗଛମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ର ଓ ଫୁଲ ନଦୀରେ ଝଡ଼ାଇ ଦେଉଛନ୍ତି। ମନ୍ଦାକିନୀ କେଉଁଠି ମଣିମାଳା ପରି ଚମକୁଛି, କେଉଁଠି ଶୁଭ୍ର ବାଲୁକା ତଟ ଦେଖାଯାଉଛି, ଆଉ କେଉଁଠି ତାପସ ଓ ଦେବମାନେ ରହିଛନ୍ତି। ପବନରେ ଫୁଲ ଚିଉଡ଼ି ଚାରିପଟେ ଛିଟିଯାଇଛି, ଜଳରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଖେଳୁଛନ୍ତି। ହେ ଶୁଭେ, ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ ମନ୍ଦାକିନୀ ତଟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୀତ ଗାଇ ହିମ୍ନଗାନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ଓ ମନ୍ଦାକିନୀ ଦୃଶ୍ୟ ତୁମ ସହିତ ଦେଖିବାରୁ ମୋତେ ଅୟୋଧ୍ୟା ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଲାଗୁଛି। ଚଳିତ ଜଳରେ ଆମେ ଏକାସାଥି ଯିବା, ଯେଉଁଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ତାପ, ନିୟମ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ପବିତ୍ର କରିଛନ୍ତି। ହେ ସୀତା, ତୁମେ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଏହି ମନ୍ଦାକିନୀ ମଧ୍ୟେ ପ୍ରବେଶ କର, କମଳ ଓ ଶାଳୁକ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳ। ଏହି ପର୍ବତକୁ ଅୟୋଧ୍ୟା ଭାବିବା ଓ ଏହି ନଦୀକୁ ସରୟୂ ଭାବିବା, ଯେପରି ନଗରବାସୀମାନେ କରନ୍ତି, ସେପରି କର। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ସହଯୋଗ କରୁଛ, ତୁମେ ଦୁହେଁ ମୋର ଆନନ୍ଦର କାରଣ। ଏଠି ତିନିବେଳେ ସ୍ନାନ କରି, ମଧୁ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଛି ଯେ, ଏବେ ମୋତେ ଅୟୋଧ୍ୟା କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟର କୌଣସି ଆକାଂକ୍ଷା ନାହିଁ। ଏହି ମନୋହର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ, ଯାହା ମୃଗମାନେ ଚରୁଛନ୍ତି, ହାତୀ, ସିଂହ ଓ ବାନରମାନେ ଜଳପାନ କରୁଛନ୍ତି, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରିଥିବା ଗଛରେ ଶୋଭିତ—ଏହାକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ ନ ହେବା ଦୁର୍ଲଭ। ଏଭଳି ଅନେକ ମଧୁର କଥା କହି, ରାଘବ ବନର ଶୋଭା ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଚିତ୍ରକୂଟ ଦୃଶ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିକୁ କଜଳ ପରି ଶିତଳ କରୁଥିଲା। ଏପରି ଭାବରେ ଶ୍ରୀରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ପର୍ବତ ଓ ନଦୀ ଦେଖାଇ ଏକ ପର୍ବତ ଢାଳରେ ବସିଲେ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ମାଂସ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ବସି, “ଏହା ପବିତ୍ର, ଏହା ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ, ଏହା ଭଲଭାବରେ ଅଗ୍ନିରେ ପକାଯାଇଛି,” ବୋଲି କହିଲେ। ସେମାନେ ଏମିତି ବସିଥିବାବେଳେ, ହଠାତ୍ ଭାରତଙ୍କ ସେନା ଆସୁଥିବା ଧୂଳି ଓ ଶବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଅତିଭୟଭିତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ଅରଣ୍ୟ ପଶୁମାନେ ତାଙ୍କର ନାୟକମାନେ ସହିତ ଚାରିଦିଗକୁ ଭାଗିଗଲେ। ରାଘବ ସେନା ଉଠାଇଥିବା ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପଶୁ ନାୟକମାନେ ଭୟରେ ଭାଗିଯିବା ଦେଖିଲେ। ଏହି ଭୟଭୀତ ଅବସ୍ଥା ଓ ଶବ୍ଦ ଦେଖି ରାମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ! କେତେ ଭୟଙ୍କର ଏହି ଗଂଭୀର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଛି। ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ ହାତୀମାନେ କିମ୍ବା ମହାବନରେ ଭଏରେ ଭାଗୁଥିବା ମହିଷମାନେ ଅଛନ୍ତି କି? କିଛି ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜମନ୍ତ୍ରୀ ଶିକାର କରୁଛନ୍ତି କି? କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମୃଗ? ତୁମେ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ଏହି ପର୍ବତ ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ; ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏହାର ସତ୍ୟତା ଜାଣ।" ଏପରି ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତଡ଼େଇ ଏକ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଶାଳ ଗଛରେ ଚଢ଼ି, ଚାରିପଟେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠି ଦେଖିଲେ, ଏକ ବିଶାଳ ସେନା ରଥ, ଅଶ୍ୱ, ହାତୀ ଓ ପଦାତିମାନେ ଭରିଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠି ଅଶ୍ୱ, ହାତୀ ଏବଂ ରଥଧ୍ୱଜ ଶୋଭିତ ସେନା ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାମଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ, “ଅଗ୍ନି ନିବାଇଦିଅ, ସୀତାଙ୍କୁ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରାଅ, ଧନୁଷ୍ୟ ତଣାଅ, କୁଷଳ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।" ତେବେ ରାମ, ମହାପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦନ, ଭଲଭାବରେ ଦେଖ—ଏହି ସେନା କାହାର ବୋଲି ଭାବୁଛ?" ଏପରି କହିଲେ ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଦହୁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେହି ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ କହିଲେ...