ଭାରତ ଏବଂ ସେଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଏଠାରେ, ଭାରତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ରୁହ, କେହି ଆଗକୁ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୁଁ କେବଳ ସୁମନ୍ତ୍ର ଓ ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ଆଗକୁ ଯିବି।” ଏହିପରି ଭାବେ ଭାରତଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନି ସମସ୍ତେ ଚାରିପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧୂଆଁ ଉଠୁଥିଲା, ଭାରତ ସେଠି ଦୃଷ୍ଟି ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ସେହି ସେନା ଭାରତଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ରହି, ସମ୍ନାହିତ ଧୂଆଁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଜାଣିଲେ ଯେ ପ୍ରିୟ ରାମଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ସମୟ ନିକଟେ। ଏହିପରି ଏକ ଦୀଘର୍ଣ୍ଣ ସମୟ ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ ରହି, ରାମ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସୀତାଙ୍କୁ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପାହାଡ଼ ଦେଖାଇଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଶଚୀଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗପୁରୀ ଦେଖାଉଥିଲେ। ରାମ କହିଲେ, “ହେ କାନ୍ତା! ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ମୋ ମନକୁ କେବେ ବି ଦୁଃଖ ଦେଉ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ଦେଖିଥାଏ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚିଡ଼ିଆ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତାହାର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଁଇଛି, ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। କିଛି ଶିଖର ଚାନ୍ଦି ପରି, କିଛି ତାଜା ରକ୍ତ ପରି, କିଛି ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ରକ୍ତିମ, ତାହା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ମଣିର ଚମକରେ ମନୋହର। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଫୁଲ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ କିମ୍ବା କେତକୀ ଫୁଲ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅନେକ ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରଭୁତା ପାହାଡ଼ ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମୃଗ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, ବାଘ, ଭାଲୁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ରହିଛି, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏଠାରେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଇଛନ୍ତି। ପାହାଡ଼ ମାନ୍ଗୋ, ଜାମୁ, ଅସନ, ଲୋଧ୍ର, ପ୍ରିୟାଳ, କଠଳ, ଧବ, ଅଙ୍କୋଳ, ଭବ୍ୟତିନିଶ, ବିଲ୍ବ, ଟିଣ୍ଡୁକ ଓ ବାଁଶ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ। ଏଠାରେ କାଶ୍ମର୍ୟ, ଅରିଷ୍ଟ, ବରୁଣ, ମଧୂକ, ତିଳକ, ବଦରୀ, ଆମଳକୀ, ନୀପ, ବେତ୍ର, ଧନ୍ବନ, ବୀଜକ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏପରି ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଏହି ପାହାଡ଼ ସୁନ୍ଦର ଛାୟାରେ ମଧୁର ଶୋଭା ପାଇଛି। ପ୍ରିୟେ, ଏହି ପାହାଡ଼ର ମନୋହର ଢାଳରେ ଦେଖ, ଅଦ୍ଭୁତ କିନ୍ନରମାନେ ଦମ୍ପତି ରୂପେ ଖେଳୁଛନ୍ତି। ଗଛ ଶାଖାରେ ଝୁଲିଥିବା ତଳୱାର ଓ ଚମକୁଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଦେଖ, ଏହିଠାରେ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ଖେଳୁଥିବା ସ୍ଥାନ ଅଟୁଟ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି। ଏଠାରେ ଝରଣା, ଛୋଟ ଝରା ଓ ନଦୀ ଚାରିଉଁଖୁଣା ଚଳିଛି, ଏହି ପାହାଡ଼ ଗନ୍ଧର୍ବ ହାତୀ ପରି ମନୋହର ଦେଖାଯାଏ। ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ବିକୀରଣ କରୁଥିବା ପବନ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଆହୁରି କେଉଁଠି ମିଳିପାରିବ? ଏଠି ତୁମେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ବର୍ଷ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖ ମୋତେ ଶୋଷିପାରିବ ନାହିଁ। ଫୁଲ ଫଳରେ ଭରିଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ ଏଠି ଚିରିବା, ଏହି ପାହାଡ଼ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ଏହି ବନବାସ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୁଇଟି ଫଳ ଲାଭ କରିଛି—ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିଛି ଓ ଭାରତଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଛି। ବିଦେହନନ୍ଦିନୀ, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଏଠି ଚିତ୍ରକୂଟରେ ଏହି ନିର୍ମଳ ଜୀବନ ଉପଭୋଗ କରୁଛ କି? ପୂର୍ବଜ ରାଜାମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବା ପାଇଁ ଏପରି ବନବାସ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଶତାଧିକ ରଙ୍ଗର ପାହାଡ଼ ଶିଳା ନିଳ, ହଳଦିଆ, ଧଳା ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଛି। ରାତିରେ ଏଠିର ଔଷଧିମୂଳ ଆପଣ ଆଲୋକରେ ହଜାର ହଜାର ଚମକୁଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଏ। କିଛି ସ୍ଥାନ ଘର ପରି, କିଛି ଉଦ୍ୟାନ ପରି, କିଛି ଏକା ଶିଳାର ଗଠନ ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଚିତ୍ରକୂଟ ମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଭାଙ୍ଗି ବାହାରିଛି, ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଉଛି। ଦେଖ, ପ୍ରେମିକାମାନେ ଶୟନ କରିଥିବା ଶଯ୍ୟା କୁଷ୍ଠ, ପୁନ୍ନାଗ, ଅଶୋକ ଓ ଭୂର୍ଜ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ପଦ୍ମ ମାଳା ଓ ଫଳ ଏଠାରେ ଛିଟିଯାଇଛି। ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଜଳରେ ଧନ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ବସୁଥିବା ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶର ପଦ୍ମପୁରୀ ହ୍ରଦ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ହେ ସୁନ୍ଦରି, ମୁଁ ଏହି ସମୟ ତୁମେ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଧର୍ମମୟ ଆନନ୍ଦରେ ଅତିବାହିତ କରିବି, ଉଚ୍ଚତମ ସଂଯମରେ ଅବିଚଳିତ ରହି। ଏହିପରି ଚିତ୍ରକୂଟରେ ଅନେକ ଦିନ ଅତିବାହିତ କରି, ରାମ ଏବେ ପାହାଡ଼ରୁ ଅବତରଣ କରି, ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ମନୋହର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଦେଖାଇଲେ, ଯାହାର ଜଳ ପବିତ୍ର ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ। ରାମ, କମଳନୟନ, ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେଖ, ଏହି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଅନେକ ବିଚିତ୍ର ବାଲୁକା ଚରେ ଶୋଭିତ, ହନ୍ସ ଓ କ୍ରଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀ ଏଠି ଖେଳୁଛନ୍ତି, ଏଠି ଅନେକ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଅଛି। ଏହି ନଦୀ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ରାଜାମାନଙ୍କ ପଦ୍ମପୁରୀ ହ୍ରଦ ପରି ଚମକୁଛି। ଅନେକ ମୃଗ ଝୁଣ୍ଡ ଏହି ଜଳକୁ କ୍ଲିବ କରି ଏହାକୁ ମାଟିଆଳ କରିଦେଇଛି, ଯାହା ଦେଖି ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ମିଳୁଛି। ଏଠି ନିୟମିତ ସମୟରେ ମୁନିମାନେ ଜଟା ଓ ଚୀରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ କରି, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହି ମହାମୁନିମାନେ ଦୃଢ ନିୟମରେ ଅବିଚଳିତ ଥିବା, ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଦେଖ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପବନରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଚାରିପାଖର ଗଛ ଫୁଲ ଓ ପତ୍ର ଝଡ଼ି ନଦୀରେ ପଡ଼ୁଛି।” ଏଭଳି ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ ଓ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀର ମନୋହର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସଂଯମ, ଧର୍ମ ଓ ପ୍ରେମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।