ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲା, ଶତ୍ରୁଦଳ ନାଶକ ଭରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠି ରୁହ, କେହି ଆଗକୁ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏକାକି, ମୋ ସହିତ ସୁମନ୍ତ୍ର ଓ ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନେଇ ଆଗକୁ ଯିବି।” ଏପରି ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିବା ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧୂଆଁ ଉଠୁଥିଲା ସେଠିକୁ ଭରତ ନଜର ଦେଲେ। ଭରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେନାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରାଯିବା, ଏବଂ ଆଗରେ ଉଠୁଥିବା ଧୂଆଁକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ—ଏହା ଦେଖି ସେମାନେ ବୁଝିଲେ ଯେ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଦେଖା ହେବା ଏବେ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ। ଏହିପରି ଘଟଣାରେ ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ତିରାନବେଁ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏଉଁବେଳେ, ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥିବା ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ର ପ୍ରିୟ ସେଠି, ନିଜ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା ଓ ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶାବାନ୍ ହୋଇ, ଏଠି ରହୁଥିଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଚିତ୍ରକୂଟର ଅଦ୍ଭୁତ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖାଇଲେ, ଯେପରିକି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ସଚୀଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନଗର ଦେଖାଉଥିବା ଭଳି। ସେ କହିଲେ, “ହେ ସୁମଧୁରେ, ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁମାନେ ଦୂରେ ହେବାର ଦୁଃଖ ମୋ ମନକୁ ବିପଦ ଦେଉ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ମଧୁର ପର୍ବତକୁ ଦେଖିପାଉଛି। ଦେଖ, ହେ ସୁମଧୁରେ, ଏହି ପର୍ବତ ନିର୍ବିଧ ଚିଡ଼ିଆ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତାହାର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଁଇଅଛି ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ରିତ। କିଛି ଶିଖର ଚାଁଦୀ ପରି, କିଛି ତାଜା ରକ୍ତ ପରି, କିଛି ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ଲାଲ, ଆଉ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଆଭାରେ ଚମକୁଛି। କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ଫୁଲ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ କିମ୍ବା କେତକୀ ଫୁଲର ଭଳି ଚମକୁଛି, କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ଅଗ୍ନି ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍—ସମସ୍ତ ଭୂମି ଖଣିଜରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ପର୍ବତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ହରିଣ, ବନ୍ୟପଶୁ, ବାଘ, ଭାଲୁ ଓ ଗଛରେ ଭରିଆ, ଏଉଁଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଚିଡ଼ିଆମାନେ ଏହାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଆମ୍ବ, ଜମ୍ବୁ, ଅସନ, ଲୋଧ୍ର, ପ୍ରିୟାଳ, କଠଳ, ଧବ, ଅଙ୍କୋଳ, ଭବ୍ୟତିନିଶ, ବିଲ୍ବ, ଟିଣ୍ଡୁକ ଓ ବାଁସ ଗଛ ଅଛି। କାଶ୍ମର୍ୟ, ଅରିଷ୍ଟ, ବରୁଣ, ମଧୂକ, ତିଲକ, ବଦରୀ, ଆମଳକୀ, ନୀପ, ବେତ୍ର, ଧନ୍ଵନ, ବୀଜକ ଆଦି ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏପରି ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଆ, ଛାୟାଦାନ କରୁଥିବା ଏହି ପର୍ବତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାର୍ଥ। ପର୍ବତର ମଧୁର ଢାଳରେ ହେଉଛନ୍ତି ଅଦ୍ଭୁତ, ଭୟଭୀତ କିନ୍ନରମାନେ, ଜଣେ ଜଣେ ଦମ୍ପତି ଭଳି ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ସୁମଧୁରେ। ଦେଖ, ଗଛର ଡାଳରେ ତାଲୱାର ଲଟକିଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ଏଠି ରହିଛି—ଏହିଠାରେ ବିଦ୍ୟାଧରା ମହିଳାମାନଙ୍କର ମନୋହର କ୍ରୀଡ଼ାଭୂମି। ଝରଣା, ଝିଅଁ ଓ ନଦୀ ଏଠାଏଠା ଝରୁଛି, ଏହି ପର୍ବତ ଏକ ଗନ୍ଧ ଝରୁଥିବା ହାତୀର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠିର ହାଲୁକା ପବନ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଆଣି ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି—ଏହି ମଧୁର ପବନ କିଏକୁ ଖୁସି କରିନପାରିବ? ଏଠି ତୁମ ସହିତ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ବର୍ଷ ରହିଲେ, ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦଗ୍ଧ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଆ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଚିଡ଼ିଆ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ୍ରିତ ଏହି ପର୍ବତରେ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛି, ହେ ଶୋଭନା। ଏହି ଅବସରରେ ମୋତେ ଦୁଇଟି ଫଳ ମିଳିଛି—ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିଛି, ଏବଂ ଭରତଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ କାମ କରିଛି। ହେ ବୈଦେହୀ, ତୁମେ ମୋ ସହ ଏଠି ଚିତ୍ରକୂଟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜୀବ ଦେଖି ମନ, ବାଚ୍ୟ, କାୟ ସଂଯମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛ କି? ପୁରୁଣା ରାଜର୍ଷିମାନେ ଏହିକୁ ଅମୃତ ମନେ କରିଥିଲେ—ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଧର୍ମ ଲାଗି ବନବାସ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ପର୍ବତର ଚଉଡ଼ା ପାଥର ଶତଶଃ ଚାରିପାଖରେ ନୀଳ, ହଳଦିଆ, ଧଳା, ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଛି। ରାତିରେ, ଏହି ପର୍ବତର ଔଷଧୀମାନେ ନିଜ ଆଲୋକରେ ହଜାରେ ଚମକୁଛି, ଯେପରିକି ହବିଘ୍ନା ଅଗ୍ନିର ଅନେକ ଶିଖା। କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ଘର ଭଳି, କିଛି ଉଦ୍ୟାନ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ଆଉ କିଛି ଏକ ଶିଳାରୁ ଗଢ଼ା ଭଳି ଚମକୁଛି। ଚିତ୍ରକୂଟ ମାନେ ଭୂମିକୁ ଫାଡ଼ି ବାହାରିଛି, ତାହାର ଶିଖର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ। ଦେଖ, କୁଷ୍ଠ, ପୁନ୍ନାଗ, ଅଶୋକ, ଭୂର୍ଜ ଗଛର ପତ୍ର ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ପ୍ରେମୀମାନଙ୍କ ଶଯ୍ୟା ଏଠି ଅଛି। ଦେଖ, ହେ କନ୍ତା, ପ୍ରେମୀମାନେ ଚିଉଁଥିବା ପଦ୍ମମାଳା, ଭାଙ୍ଗି ପକାଇଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ିଅଛି। ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଜଳରେ ଭରିଆ ଏହି ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସ ଉତ୍ତର କୁରୁଙ୍କ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ। ହେ ଶୋଭନା, ମୁଁ ଏହି ସମୟ ତୁମେ, ସୀତା, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଧର୍ମପଥରେ ନିବିଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଅତିବାହିତ କରିବି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଂଯମରେ ଅଟୁଟ ହୋଇ। ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ରକୂଟର ବର୍ଣ୍ଣନା ସହିତ ଚଉରାନବେଁ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ, କୋଶଳନାଥ ରାମ ପର୍ବତରୁ ଅବତରି, ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ଦେଖାଇଲେ, ଯାହାର ଜଳ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ପରିଚ୍ଛନ୍ନ। ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ମୌଳିକ ରୂପସୀ ଭିଦେହରାଜ କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦେଖ, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ବିଭିନ୍ନ ବାଲୁକା ଚରରେ ଶୋଭିତ, ହଂସ ଓ ବକ ଦ୍ୱାରା ଏହିଠାରେ ଅନେକ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ରହିଛି। ଦେଖ, ଏହି ନଦୀ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ରାଜାଙ୍କ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଭଳି ଚମକୁଛି। ଏବେ ହରିଣମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଅଳିକ୍ତ ତୀରର ଜଳ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି। ଏଠି ପବିତ୍ର ସମୟରେ ମୁନିମାନେ, ଜଟା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ କରି, ବାକ୍ ଚମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।