କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆତୁର ଥିବା ମହିଳାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଛାଦିତ ରଥରେ ବସି ବିଦାୟ ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭାରତ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳ ପରିବାର ଓ ସେବକମାନେ ସହ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଷା ପରି ଚମକୁଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ପଳଙ୍କିରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ମହାବଳୀ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଏମିତି ଚାଲିଗଲା, ଯେପରି ଏକ ବୃହତ୍ ମେଘମାଳା ଆକାଶରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ସେମାନେ ମୃଗ, ପକ୍ଷୀ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଦୂର ପାର, ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀ ଅଟକି ପହଁଚିଲେ। ଭାରତଙ୍କ ସେନା, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରୋହିତ, ଘୋଡ଼ା, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆନନ୍ଦେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ, ଏଠି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଏକ ବିରାଟ ସେନା ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ, ଅରଣ୍ୟର ଅଜାନା ହାତୀମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ସହ ଦୌଡ଼ି ଯାଉଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟ ଓ ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀ ପାଶରେ ଭାଲୁ, ଚିତ୍ରଳ ହରିଣ ଓ କୃଷ୍ଣସାର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଭାରତ, ତାଙ୍କ ବିପୁଳ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ସେନାରେ ଆବୃତ, ଖୁସିରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ। ଭାରତଙ୍କ ସେନା, ବର୍ଷାକାଳୀନ ମେଘମାଳା ପରି ଭୂମିକୁ ଢାକି ଦେଉଥିଲା। ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯାତ୍ରା କରି, ସମସ୍ତ ଯାନ ଥକି ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ଭାରତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏଠି ଦେଖି ଏବଂ ଆମେ ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲୁ, ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଏଠି ହେଉଛି ସେଇ ସ୍ଥାନ ଯାହା ବ୍ୟାସଦ୍ୱାଜ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ। ଏଠି ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ, ଏଠି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ, ଏବଂ ଦୂରରୁ ଏହି ଅରଣ୍ୟ ମେଘମାଳା ପରି କଳା ଦେଖାଯାଉଛି।" "ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତର ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଢଳାଣ ଏବେ ମୋ ହାତୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜେ ଅପାର ପାହାଡ଼ ପରି, ଦଳି ଚାଲୁଛନ୍ତି। ଏଠି ପାହାଡ଼ର ଗଛମାନେ ତାଙ୍କର ଫୁଲ ଝଡ଼ାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ତାପ ଶମିଲେ ବର୍ଷାମେଘ ଜଳ ଛାଡ଼େ।" "ଦେଖ, ଶତୃଘ୍ନ, ଏହି ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳ କିନ୍ନରମାନେ ଆସିଥିବା ସ୍ଥାନ, ଚାରିପାଖରେ ମୃଗମାନେ ଘିରିଛନ୍ତି, ସମୁଦ୍ର ମାଛମାନେ ଯେପରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଘେରି ରହିଥାନ୍ତି। ଏହି ଦୃତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ମୃଗମାନେ ଶରତ୍କାଳୀନ ଆକାଶରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ମେଘମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ମେଘପରି ଫଳର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧନ୍ତି।" "ଏହି ଅରଣ୍ୟ, ଯାହା ଆଗରୁ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜନସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳ ଲାଗୁଛି, ଯେପରି ଆୟୋଧ୍ୟା। ଘୋଡ଼ାର ଖୁର ଦ୍ୱାରା ଉଠୁଥିବା ଧୂଳି ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଉଛି, ଏବଂ ବାୟୁ ଏହାକୁ ମୋ ପାଇଁ ଉଠାଇ ନେଉଛି।" "ଶତୃଘ୍ନ, ଦେଖ, ଏହି ରଥଗୁଡ଼ିକ ଦକ୍ଷ ରଥୀମାନେ ଚଳାଇଛନ୍ତି, ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଛନ୍ତି। ଭୟଭୀତ ଓ ରୂପସୀ ମୟୂରମାନେ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଲାଗୁଛି; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରମ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥ ପରି।" "ଅନେକ ମୃଗ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଫୁଲରେ ଭୂଷିତ ଭାବେ ଅତି ରୂପବାନ। ମୋର ଅନୁରୋଧ, ସମସ୍ତ ସେନା ଅଗ୍ରସର ହେଉ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ଖୋଜନ୍ତୁ, ଯାହାଫଳରେ ସେଇ ଦୁଇ ଶିଖର ପୁରୁଷ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ ଖୋଜିପାରିବେ।" ଭାରତଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନା ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଏଠି ଧୂଆଁ ଉଠୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଭାରତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକ ନାହାନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ନ ଜଳେ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରଘୁବଂଶୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।" "ଯଦି ସେ ଦୁଇ ଶିଖର ପୁରୁଷ ଏଠି ନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠିର ତପସ୍ୱୀ।" ସମସ୍ତଙ୍କ ମନୋନୁମୋଦିତ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁସେନା ନାଶକ ଭାରତ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ କହିଲେ—"ସମସ୍ତେ ଏଠି ରୁହନ୍ତୁ; କେହି ଆଗକୁ ଯିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ, ସୁମନ୍ତ୍ର ଓ ଗୁରୁ ମାତ୍ର ଆଗକୁ ଯିବୁ।" ଏଭଳି ଆଦେଶ ମିଳିଲାପରେ, ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ଥମ୍ବି ରହିଲେ, ଭାରତ ଧୂଁଆଁ ଉଠୁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ସେନା, ଭାରତଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏଠି ରହି, ଆଗର ଧୂଁଆଁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଏବେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାମଙ୍କ ସହ ଦେଖାହେବ। ଏତେବେଳେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହି, ରାମ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼କୁ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ଭାବି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇ ନିଜ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ। ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁପରି ସଚୀଙ୍କୁ ଦେବନଗର ଦେଖାଏ, ସେପରି ଚିତ୍ରକୂଟର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖେଇଲେ। "ମୃଦୁଭାସିଣୀ, ରାଜ୍ୟ ହାରାଇବା କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁମାନେ ଠାରୁ ଦୂର ହେବା, ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ ପର୍ବତକୁ ଦେଖିବାବେଳେ ମୋ ମନକୁ ଚିନ୍ତା ଦେଉ ନାହିଁ। ଦେଖ, ମୃଦୁଭାସିଣୀ, ଏହି ପର୍ବତ ନାନା ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ, ତାର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଁଇଛି ଓ ଖଣିଜରେ ଅଳଙ୍କୃତ। କିଛି ଶିଖର ଚାନ୍ଦି ପରି, କିଛି ତାଜା ରକ୍ତ ପରି, କିଛି ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ଲାଲ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ଫୁଲ, ରବିକିରଣ କିମ୍ବା କେତକୀର ଫୁଲ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ଅଗ୍ନିର ଚମକରେ ଚମକୁଛି—ଏହି ସମସ୍ତ ପର୍ବତପତିଙ୍କ ଭୂମି ଖଣିଜରେ ଶୋଭିତ।" ଏପରି ଚିତ୍ରକୂଟର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ରାମ, ସୀତାଙ୍କ ସହ ନିଜ ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିଲେ।