ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଛୋଟ ବଡ଼ ଯାନବାହନ ଆୟୋଧ୍ୟାରୁ ବିଦାୟ ନେଲା, ଏବଂ ଗର୍ବିତ ପଦାତି ସେମାନଙ୍କର ପଦଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନେକ ମହିଳାମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆଶା କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଆବୃତ ରହି ଗୁପ୍ତ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହା ସହିତ, ଭାରତ ତାଙ୍କର ଅନୁଚରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ପଳଙ୍କିରେ ଚଢି, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଷାର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେଇ ବିଶାଳ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଏମିତି ଚାଲିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ତାହା ଏକ ଭୟାନକ ମେଘମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଯାତ୍ରା ଅନେକ ମୃଗ, ପକ୍ଷୀ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗିରି, ନଦୀ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ଗଙ୍ଗା ତଟର ଦୂର ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ଭାରତଙ୍କ ସେନା, ଯାହା ପୁରୋହିତ, ଘୋଡ଼ା, ଯୋଦ୍ଧା ଭରିଥିଲା, ଏହା ଏମିତି ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲା ଯେ, ଦୃଶ୍ୟରେ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ସେନା ଏଠାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ବିରାଟ ବିରାଜମାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବିରାମ ଦେଉଛି। ସେନା, ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅଗ୍ରସର ହେବାରେ, ଜଙ୍ଗଲର ଅଜଙ୍ଗଳ ହାତୀମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଝୁଣ୍ଡ ସହିତ ପଳାଇଗଲେ। ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼, ନଦୀ କୂଳରେ ଭାଲୁ, ଚିତଳ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଧର୍ମାତ୍ମା ଦଶରଥନନ୍ଦନ ଭାରତ, ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଭାରତଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନା ବର୍ଷାକାଳୀନ ମେଘମାଳା ପରି ପୃଥିବୀକୁ ଢାକିଦେଲା। ଏହା ଦେଖି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ଯେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବିତିଗଲା। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା ପରେ, ଯାନବାହନ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯିବାରୁ, ଭାରତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଏବଂ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ଏଠି ଭୃଗୁବନ୍ଧୁ ଭୃଗୁବନ୍ଧୁ ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସ୍ଥାନକୁ ଆମେ ପହଞ୍ଚିଛୁ। ଏଠି ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ, ଏଠି ମଣ୍ଡାକିନୀ ନଦୀ, ଏବଂ ଦୂରରେ ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଜଙ୍ଗଲ ମେଘପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତର ମନୋହର ଢାଳ ଏବେ ମୋ ହାତୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱୟଂ ପର୍ବତ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦଳିଯାଉଛନ୍ତି। ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଗଛମାନେ ତାଙ୍କର ଫୁଲ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି, ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶମିତ ହେଲେ ବର୍ଷାମେଘ ଜଳ ଝରାଏ। ଦେଖ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ କିନ୍ନରମାନେ ଆସନ୍ତି, ଚାରିପାଖରେ ମୃଗରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ମକରମାନେ ଘେରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ଦୃତ ଚଳିତ ମୃଗମାନେ ପଙ୍କ୍ତିବଦ୍ଧ ମେଘମାଳା ପରି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ମେଘପରି ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିବା ଭଳି। ଏହି ଜଙ୍ଗଲ, ଯାହା ପୂର୍ବେ ନିରବ ଓ ଭୟଙ୍କର ଲାଗୁଥିଲା, ଏବେ ମୋତେ ଆୟୋଧ୍ୟା ପରି ଭିଡ଼ ଲାଗୁଛି। ଘୋଡ଼ାର ଖୁର ଦ୍ୱାରା ଉଠୁଥିବା ଧୂଳି ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଉଛି, ଏବଂ ବାୟୁ ତାହାକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲି ନେଉଛି, ମୋ ପାଇଁ କିଛି କରୁଥିବା ଭଳି। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦେଖ, ଏହି ଦକ୍ଷ ରଥିମାନେ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି। ଭୟଭୀତ ଓ ଶୋଭାମାନ ମୟୂରମାନେ ଦ୍ରୁତ ତାଳରେ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ମୋତେ ବହୁତ ଆକର୍ଷକ ଲାଗୁଛି, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାପସମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥଳୀ, ସ୍ୱର୍ଗପଥ ପରି। ଅନେକ ମୃଗ ତାଙ୍କର ସାଥୀ ସହିତ ଫୁଲରେ ଅଳଙ୍କୃତ ରୂପରେ ଏଠି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ମୋ ସେନା ଅଗ୍ରସର ହେଉ ଓ ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଖୋଜନ୍ତୁ, ଯାହାଫଳରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସେଇ ବାଘପ୍ରତିମ ନରମାନେ, ମିଳିପାରିବେ।" ଭାରତଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ହସ୍ତ୍ର ହାତରେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଏଠି ଧୂଆଁ ଉଠୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଭାରତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ହୁଏ ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ ରଘୁବଂଶୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।" ଯଦି ସେଇ ବାଘପ୍ରତିମ ଦୁଇଜଣ ଏଠି ନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଯେ ଏଠି ରାମ ସଦୃଶ ତାପସମାନେ ବସୁଛନ୍ତି। ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁସେନା ନାଶକ ଭାରତ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ କହିଲେ, "ସମସ୍ତେ ଏଠି ରୁହନ୍ତୁ, କେହି ଆଗକୁ ଯିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ, ସୁମନ୍ତ୍ର ଓ ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁ ସହିତ ଆଗକୁ ଯିବି।" ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ ସମସ୍ତେ ଚାରିଦିଗରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ଭାରତ ଧୂଆଁ ଉଠୁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ସେନା, ଭାରତଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ, ଆଗର ଧୂଆଁ ଦେଖି, ଏବେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, କାରଣ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାମ ସହ ଦେଖା ହେବାର ଆଶା ଜଗ୍ରତ ହେଲା। ଏଠିରେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ତିରାନବେଁ ଶ୍ଲୋକର ଶେଷ ହୁଏ। ଏପଟେ, ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ଉପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହି, ରାମ ନିଜ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା, ଏବଂ ପ୍ରିୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରୁଥିଲେ। ତାପରେ, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ନିଜ ଭାର୍ୟାଙ୍କୁ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତର ଅଦ୍ଭୁତ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖାଇଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଶଚୀଙ୍କୁ ଦେବନଗର ଦେଖାଏ। ସେ କହିଲେ, "ସୁମଧୁରେ, ରାଜ୍ୟ ହାନି କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁବିୟୋଗ ମୋ ମନକୁ କେବେ ଦୁଃଖିତ କରେ ନାହିଁ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହି ମନୋହର ପର୍ବତ ଦେଖୁଛି। ଦେଖ, ଏହି ପର୍ବତ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତାହାର ଶିଖର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଉଛି ଏବଂ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ। କିଛି ଶିଖର ରୌପ୍ୟପରି, କିଛି ତାଜା ରକ୍ତପରି, କିଛି ହଳଦିଆ କିମ୍ବା ରକ୍ତିମ, ଆଉ କିଛି ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।" ଏଭଳି, ଭାରତଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନା ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲା, ଏବଂ ରାମ ଓ ସୀତା ଏହି ପର୍ବତର ଅଦ୍ଭୁତ ଶୋଭା ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।