ଦଶରଥ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଦେବତା ସଦୃଶ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ। ଏହା ପରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ପାୟସ ପାଇଁ ଦଶରଥ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଜଣେ ଗରିବ ଅଚାନକ ଧନ ଲଭିଲେ। ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ସେ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ସେଠାରେ ହିଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଘର ଭିତର ଅଳିଙ୍ଗା ଦେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରବଦନୀ ଶରଦ ଆକାଶ ପରି ଆନନ୍ଦର ଆଲୋକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। ଦଶରଥ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପୁଅ ପାଇଁ ଏହି ପାୟସ ଗ୍ରହଣ କର।" ତା'ପରେ ରାଜା ଆଧା ପାୟସ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଆଧାରୁ ଆଉ ଆଧା ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ପୁଅ ପାଇଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଆଧା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାୟସର ଶେଷ ଅଂଶ, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ ଥିଲା, ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଲେ। ବିବେକଶୀଳ ଦଶରଥ ଏଭଳି ଭାବି ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ଦେଲେ, ଏଭଳି ରାଜା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତା ରାନୀଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ପାୟସ ଦେଲେ। ଏଭଳି ପାୟସ ପାଇ ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ମହିଳା ମହଲ୍ଲାର ମନେ ଗର୍ବ ଓ ଆନନ୍ଦ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାୟସ ଭୋଜନ କରି, ଶୀଘ୍ର ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଝଲମଲ କରୁଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ଦଶରଥ ନିଜ ରାନୀମାନେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବାରୁ ମନେ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯେପରି ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏହି ମହାନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଲକାଣ୍ଡର ସତରଞ୍ଜ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣ। ବିଷ୍ଣୁ ଯେତେବେଳେ ମହାତ୍ମା ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ: "ଏହି ସତ୍ୟବାନ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ରାଜା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହାୟକମାନେ ସୃଷ୍ଟି କର, ଯେଉଁମାନେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ନେଇପାରିବେ।" "ସେମାନେ ମାୟାବୀ, ପ୍ରବଳ, ପବନ ଗତି ସମାନ ଦ୍ରୁତ, ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରତାପୀ ହେଉନ୍ତୁ।" "ଅପରାଜୟ ଶକ୍ତି, ଅଜୟ ପ୍ରଭାବ ଓ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ, ସେମାନେ ଦେବାସ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେପରି ଅମୃତ ପାନ କରିଥିବା ମୁଦ୍ରା।" ଏହି ଦେବୀ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ନାରୀ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରିକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, କିନ୍ନରୀ, ଓ ବାନରୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦେହରେ ବନର ରୂପରେ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରବଳ ହେଉନ୍ତୁ। ମୁଁ ଆଗରୁ ଜମ୍ବୁବାନ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି, ସେ ମୋର ଜମ୍ଭାରୁ ହଠାତ୍ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏଭଳି ଆଦେଶ ଦେବା ପରେ, ସମସ୍ତେ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କଲେ ଓ ବନର ରୂପରେ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ମହାଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ, ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ବନର ରୂପରେ ପ୍ରବଳ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ କରାଇଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ବାଲିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେ ବନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଓ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବୃହସ୍ପତି ତାରାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ବନର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ। କୁବେର ଗନ୍ଧମାଦନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନଳଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ନୀଳ ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ଵୀ ଥିଲେ, ଶକ୍ତି, ଯଶ, ପ୍ରତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଟପିଯାଇଥିଲେ। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଦ୍ୱିତୀୟ ମାଇନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ସେମାନେ ରୂପ ଓ ଧନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବରୁଣ ସୁଶେଣା ନାମକ ବନରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଶରଭକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବାୟୁଙ୍କ ପୁଅ ହନୁମାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭଳ ଦେହ ଓ ଗରୁଡ଼ ସମାନ ଦ୍ରୁତ ଗତି ସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ଅପାର ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ ଓ ଇଚ୍ଛାରେ ରୂପ ନେବା କ୍ଷମତା ସହିତ, ହାତୀ ଓ ପାହାଡ଼ ସମାନ ପ୍ରବଳ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଭଲୁଆ, ବନର ଓ ଗୋଲାଙ୍ଗୁଳା (ଗାଈ ପୁଛ ଭଳି) ବନରମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ, ରୂପାକୃତି ଓ ପ୍ରତାପ ଅନୁଯାୟୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବନର ନିଜ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଗୋଲାଙ୍ଗୁଳାମାନେ କିଛି ଅଧିକ ପ୍ରତାପ ଥିଲେ। ଏଭଳି ରିକ୍ଷ ଓ କିନ୍ନରୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବନରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦେବତା, ମହାଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗରୁଡ଼, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, କିମ୍ପୁରୁଷ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଉରଗ ଏବଂ ଅନେକ ଲୋକ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ସହ ହଜାର ହଜାର ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଦିବ୍ୟ ଗାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ବନର ରୂପରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅକାରର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଥିଲେ। ଅପ୍ସରା, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, ନାଗକନ୍ୟା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏମିତି ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛାରେ ରୂପ ଓ ଶକ୍ତି ନେଇ ପରିଚଳନ କରିପାରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବନରମାନେ ସିଂହ ଓ ବାଘ ସମାନ ଗର୍ବିତ ଓ ପ୍ରବଳ, ପାହାଡ଼ ଓ ଗଛ ମାନେ ମଧ୍ୟେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲେ, ପାଥର ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ନଖ ଓ ଦାଁତ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଥିଲା, ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ହିଲାଇପାରୁଥିଲେ ଓ ମଜବୁତ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିପାରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଥିଲେ ଯେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍କଳିତ କରିପାରୁଥିଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଚେରିପାରୁଥିଲେ ଓ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଯାଇ, ମେଘ ଧରିପାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀମାନେକୁ ଧରିପାରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦରେ ଉଡୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଚମତ୍କାର ରୂପ ଓ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏହି ବନରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।