ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ନରସିଂହମାନେ, ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ବିପଦରେ ଦେଇଥିଲେ; ଦଶରଥ, ପୁତ୍ରବିୟୋଗରେ, ସ୍ବର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ମୋ ମା କୈକେୟୀ—କ୍ରୋଧିତ, ଅବିବେକି, ଅହଂକାରି, ନିଜକୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଭାବି, ଶକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା, ମୂଲ୍ୟବାନ ଦେଖାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅଧମ। ଏହି ମା କୈକେୟୀ ନିଷ୍ଠୁର ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ; ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏହି ବଡ଼ ବିପଦର ମୂଳ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ କୈକେୟୀ। ଏଭଳି କଥା କହି, ନରସିଂହ ଭରତ ଦୁଃଖରେ ଗଳା ଭରିଗଲା, ଲୁହା ଆଖିରେ ରାଗୀ ହାତୀ ପରି ଲାଲ ହେଇଗଲା, ଗଭୀର ନିଶ୍ୱାସ ଚାଲିଗଲା। ଏତେବେଳେ ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ବିବେକୀ, ଭରତଙ୍କୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ: "ଭରତ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ରାମଙ୍କ ବନବାସ ଶୁଭ ଫଳ ଦେବାକୁ ଯାଉଛି। ଦେବ, ଦାନବ, ଅପସ୍ତରା, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ମୁନିମାନେ ପାଇଁ ରାମଙ୍କ ବନବାସ ଉପକୃତିକର ହେବ।" ଭରତ ମୁନିଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ପରିକ୍ରମା କରି, ସେନାକୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ତାପରେ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଳଙ୍କୃତ ରଥଗୁଡିକୁ ଯୋଡି, ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟାର ଲୋକେ ଉତ୍ସାହରେ ବହୁ ରଥରେ ଚଢ଼ିଗଲେ। ହାତୀ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଳଙ୍କୃତ ହାତୀମାନେ, ପତାକା ସହିତ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷର ବଦଳ ପରି, ଉପଦ୍ରବ ଶବ୍ଦରେ ଯାତ୍ରା କରିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଛୋଟ ଏବଂ ବଡ଼ ଯାନ ଚାଲିଗଲା, ପ୍ରଶଂସିତ ପଦାଟୀ ସେନା ଚାଲିଗଲେ। କୌଶଳ୍ୟା ନେତୃତ୍ୱରେ ନାରୀମାନେ, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଆନନ୍ଦରେ ଗୁପ୍ତ ରଥରେ ଯାତ୍ରା କରିଲେ। ଭରତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିଷଦରେ ଘିରି, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଉଷା ପରି ଚମକୁଥିବା ଶୋଭାମୟ ପାଲଙ୍କିନରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେ ବଡ଼ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥରେ ଭରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କରିଲା, ବଡ଼ ଧଳା ବଦଳ ପରି ଚାଲିଗଲା। ମୃଗ ଏବଂ ପକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଗଙ୍ଗା ତଟ, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ନଦୀ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ଭରତଙ୍କ ସେନା, ଆନନ୍ଦିତ ପୁରୋହିତ, ଘୋଡା, ଯୋଦ୍ଧାରେ ଭରି, ମୃଗ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ମହାଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏଠିରେ ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକାନବେ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା, ମହାମୁନି ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ପବିତ୍ର ରାମାୟଣରେ। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ସେନା ଆଗେ ଆଗେ ଯାଉଥିଲା, ଅରଣ୍ୟରେ ଅଜଗୁଣ୍ଡା ହାତୀମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିଲେ। ତାଳବନରେ, ପାହାଡ଼ ଏବଂ ନଦୀପାରେ, ଭାଲୁ, ଚିତା ମୃଗ, ନୀଳଗାଇଁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଧର୍ମପୁତ୍ର ଭରତ, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଚାରିପଟେ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନା ଘିରି, ଚାଲିଗଲେ। ଭରତଙ୍କ ବଡ଼ ସେନା, ବର୍ଷା ଋତୁର ମେଘପରି ଭୂମିକୁ ଡ଼ାକି ରଖିଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରୁ ଜଣାପଡ଼େ, ବହୁ ସମୟ ବିତିଗଲା। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ଯାନମାନେ ଥକି ଯାଇଥିବା, ଭରତ ପ୍ରଶଂସିତ ମନ୍ତ୍ରୀ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ଭରଦ୍ୱାଜ ଓଡ଼ିଆ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେ ଚିତ୍ରକୂଟ ଆସିପହଞ୍ଚିଛୁ। ଏଠି ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼, ଏଠି ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ, ଦୂରରୁ ଅରଣ୍ୟ ବଦଳ ପରି ଗାଢ଼ ଦେଖାଯାଉଛି।" "ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ର ମନୋହର ଢାଳ ମୋ ହାତୀମାନେ, ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚାଲିବାରେ ଭୂମିକୁ ଚିହ୍ନି ଦେଉଛନ୍ତି। ବଦଳ ତାପ ଶମିଲେ ଜଳ ଦେଉଥିବା ପରି, ପାହାଡ଼ର ଗଛମାନେ ଫୁଲ ଝଡ଼ାଉଛନ୍ତି।" "ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦେଖ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ କିନ୍ନରମାନେ ଯାଉଥିବା ସ୍ଥାନ, ଚାରିପାଖରେ ମୃଗ ଘିରିଅଛି, ସାଗର ମକରମାନେ ଘିରିଥିବା ପରି।" "ଏହି ମୃଗ ଦଳ, ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଉତ୍ସାହିତ, ଶରତ ଆକାଶରେ ବଦଳ ଦଳ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ବଦଳ ପରି ଫଳ ଦେଇ ସଜିଥିବା ପରି।" "ଏହି ଅରଣ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଶୂନ୍ୟ ଏବଂ ଭୟାନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବେ ମୋତେ ଅୟୋଧ୍ୟା ପରି ଭିଡ଼ ଦେଖାଯାଉଛି।" "ଘୋଡ଼ର ଖୁରରେ ଉଡ଼ିଥିବା ଧୂଳି ଆକାଶକୁ ଢ଼ାକି ଦେଉଛି, ବାତାଶ ଏହି ଧୂଳିକୁ ଦ୍ରୁତ ଚାଲି ନେଉଛି, ମୋ ପାଇଁ ଉପକୃତି କରୁଛି।" "ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦେଖ, ଏହି ଘୋଡ଼ ଆକିଁ ରଥ, ଦକ୍ଷ ରଥଚାଳକମାନେ ଚଳାଇ, ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଅଛି।" "ଭୟଭୀତ, ସୁନ୍ଦର ମୟୂରମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଆଶ୍ରୟରେ ଯାଉଛନ୍ତି।" "ଏହି ସ୍ଥାନ ଅତି ମନୋହର ଦେଖାଯାଉଛି; ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ତପସ୍ୱୀମାନେ ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନ, ସ୍ଵର୍ଗ ଯାତ୍ରା ପରି।" "ଅରଣ୍ୟରେ ବହୁ ଦଳ ମୃଗ, ସଙ୍ଗୀ ସହିତ, ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ରୂପରେ ଚମକୁଛନ୍ତି।" "ମହାନ ସେନା ଅଗ୍ରଗତି କରି, ଅରଣ୍ୟ ଖୋଜି, ତାହାରେ ଦୁଇ ନରସିଂହ, ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମିଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।" ଭରତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେନା ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏଠି ଧୂଆଁ ଉଠୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ଧୂଆଁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଯେଉଁଠି ଲୋକ ନାହିଁ, ଏଠି ଅଗ୍ନି ହୁଏ ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ ରଘୁବଂଶୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।" "ଯଦି ଦୁଇ ନରସିଂହ ଏଠି ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଯେଉଁଠି ରାମ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ସେମାନେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଏଠି ରହୁଛନ୍ତି।