ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାରେ, ସେମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ଆଉ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବା ନାହିଁ, ଡଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ନାହିଁ; ଭରତ ଭଲ ରହୁନ୍ତୁ, ରାମ ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ରହୁନ୍ତୁ।” ଏହି ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ପଦାଟୀ, ରଥଚାଳକ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡା ଚାଳକ, ଦାସଦାସୀମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଏହି ଉଦ୍ଧୱନି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, “ଏହା ମନ୍ଦିର ରାଜ୍ୟ!” ବୋଲି ଭରତଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ସେଠାରେ ସେନାମାନେ ନାଚିଲେ, ହସିଲେ, ଗୀତ ଗାଇଲେ; ମାଳା ପିନ୍ଧି, ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଚାରିପାଖରେ ଦୌଡ଼ିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ନେକ୍ତର ସମ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ପରେ, ଦିବ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି, ମନ ଆଉ ଖାଇବାକୁ ଚାହିଲା। ଦାସ, ଦାସୀ, ସେନାର ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଅତି ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ହାତୀ, ଉଠ, ଗୋ, ଘୋଡା, ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜଳ ମିଳିଲା; କେହି ଅଭାବରେ ନଥିଲେ। ସେଠାରେ କେହି ମେଲା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଦେଖାଯାଇଲେ ନାହିଁ, କେହି ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ, ମେଲା, କିମ୍ବା ଧୂଳିରେ ଅପରିଚ୍ଛନ୍ନ କେଶ ଦେଖାଯାଇଲେ ନାହିଁ। ମେଂଯା ଓ ଜଙ୍ଗଲୀ ଶୁଅର ମାଂସର ଉତ୍ତମ ଖଣ୍ଡ ଦେଖାଯାଇଲା, ଫଳର ରସର ଉତ୍ତମ ସୂପ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଗନ୍ଧ ଓ ରୁଚିରେ ଅତିଶୟ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ତାଲପତ୍ରରେ ଫୁଲର ବନ୍ଧା ଝଣ୍ଡା ଲାଗିଥିବା ଲୋହା ପାତ୍ର ଭରି ଶୁଧ୍ଧ ଧଳା ଚାଉଳ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ଅରଣ୍ୟ କୂଳରେ ଦେଖିଲେ, ଦୁଧ ଭରି ଚାଉଳର ଉତ୍ତମ କୁଆଁ, କାମଧେନୁ ଗାଁ, ମଧୁ ଝରୁଥିବା ବୃକ୍ଷ। ମଦର ଝିଅ ଭରି ପୋକରା, ଚାରିପାଖରେ ଉତ୍ତମ ମାଂସର ଡେଉଁ, ରାସ୍ତାରେ ମୟୂର ଓ ଜଙ୍ଗଲୀ ପକ୍ଷୀ ମାଂସର ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ହଜାର ହଜାର ଚାଉଳ ଦେଉଁ, ଦଶ ହଜାର ମାଟିର ପାତ୍ର, ଶତ କୋଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହାଣ୍ଡି ଦେଖାଯାଇଲା। ଉତ୍ତମ ଦୁଧ ଓ କପିଥ୍ଥ ଫଳର ଦହି ଭରି ହାଣ୍ଡି, ମାଟିର ଦେଉଁ ଦେଖିଲେ। ମିଠା ଆମ୍ବ ରସ ଭରି ପୋକରା, ଦୁଧ ଭରି ଅନ୍ୟ ପୋକରା, ଚାଉଳ ଖିର ଓ ଚିନି ଭରି ଅନ୍ୟ ହାଣ୍ଡି ଦେଖିଲେ। ନଦୀ କୂଳରେ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧ ଚୁରଣ, ଦ୍ରବ୍ୟ, ଡେକୋକ୍ସନ୍, ଓ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ର। ଧଳା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦନ୍ତମଞ୍ଜନ ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲେପ ନଦୀ କୂଳରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦର୍ପଣ, ପୋଷାକ ରାଶି, ହଜାର ହଜାର ଜୋଡ଼ା ଚପ୍ପଲ ଓ ଜୁତା ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ପାଇଁ ବକ୍ସ, ଚିରା, କଂ, ଶସ୍ତ୍ର, ଧନୁ, ଶୋଭା ଅସ୍ତ୍ର, ଶୟନ ଓ ଆସନ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଲା। ଉଠ, ଗୋ, ହାତୀ, ଘୋଡା ପାଇଁ ପାନୀୟ ଭରି ହ୍ରଦ ଓ ଶୁଭ୍ର ପାର ଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳପଦ୍ମ ଫୁଲିଥିଲା। ନୀଳ ଆକାଶ ରଙ୍ଗର ହ୍ରଦ, ସ୍ଫଟିକ ଜଳ ଭରି, ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ତମ, ନୀଳ ମଣି ରଙ୍ଗର ମୃଦୁ ଯବ ରାଶି ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ବଳି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ପଶୁମାନେ ଦେଖିଲେ। ଲୋକମାନେ ଭରତଙ୍କ ପାଇଁ ବୃହତ୍ ଋଷିଙ୍କ hospitality ଦେଖି, ଏହି କଳ୍ପନା ରାଜ୍ୟକୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ଦେବମାନେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ସୁନ୍ଦର ରାତି ଭରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମରେ ଉଙ୍କଳା। ତାପରେ ନଦୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସେମାନଙ୍କ ସହ ଲାଗିଥିବା ସୁନ୍ଦର ନାରୀମାନେ ସହିତ, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ସେହିପରି, ଦିବ୍ୟ ଅଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଲଗାଇ ମଦ ରେ ମଗ୍ନ ଲୋକମାନେ ରହିଗଲେ; ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳା ଚାରିପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲା, ଲୋକମାନେ ଦଳିଦେଲେ। ଏପରି, ପବିତ୍ର ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକାନବେ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା, ମହାକବି ମୁନି ଭାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣରେ। ସେ ରାତି ଗଲାପରେ, ଭରତ ତାଙ୍କ ସମ୍ବଳିତ ସେନା ଓ ସହାୟକମାନେ ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଦର ପାଇଁ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ। ଭରତଙ୍କୁ ନମ୍ର ହସ୍ତଜୋଡା ଦେଖି, ଅଗ୍ନିହୋମ କରିଥିବା ମହାର୍ଷି ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, “ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ଏହି ରାତି ସୁଖରେ କଟିଲା କି? ତୁମର ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ସହାୟକମାନେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ମନ୍ଦିର ଅଭିଜ୍ଞ, ଆମ hospitality ଆପଣମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ କି?” ଭରତ ଗଭୀର ନମସ୍କାର କରି, ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଥିବା ଦିପ୍ତିମାନ୍ ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାପ୍ରଭୋ, ମୁଁ ମୋ ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ସହାୟକମାନେ ସହିତ ସୁଖରେ ରାତି କଟିଛି, ଆପଣଙ୍କ hospitality ରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଆପଣ ଆମକୁ ଉତ୍ତମ ଆଦର ଦେଇଛନ୍ତି। ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବାସସ୍ଥାନରେ ଆମେ ପ୍ରଚୁର ସୁଖ ଅନୁଭବ କରିଛି; ଦାସଦାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବଳିତ ଭାବରେ ରହିଛନ୍ତି।” “ମହାର୍ଷି, ଏବେ ଆମେ ଯାଉଛୁ; ଆପଣ ମୋତେ ମୂଦ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ମୋ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଯିବା ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଧର୍ମ ଜ୍ଞ, ଆପଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, କେଉଁ ରାସ୍ତା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଏ, ଏହା କେତେ ଦୂର?” ଭରତଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିବା, ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, “ଅନବସିକ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଇ ଅଧିକ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ରହିଛି ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ, ଯାହାର ଅବିରତ ଜଙ୍ଗଲ ଅତି ମନୋହର। ଏହାର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ବହୁଛି, ଫୁଲିଥିବା ବୃକ୍ଷ ଓ ଫୁଲର ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ। ସେ ନଦୀ ପାର ହେବା ପରେ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ; ଦୁଇ ପାର୍ବତର ତଳେ ତାଙ୍କ ତୋଳା ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୁଇଜଣ ବସିଛନ୍ତି।” “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେନାପତି, ତୁମର ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡା, ରଥ ସହିତ, ଦକ୍ଷିଣ ରାସ୍ତାରେ, କିମ୍ବା ବାମ କିମ୍ବା ଡାହାଣ ରାସ୍ତାରେ ଯାଉ; ତାପରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ପାରିବା।