ବ୍ୟାପକ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଲାଲ ସନ୍ଧାନ ଚନ୍ଦନ ଲେପି, ଅପ୍ସରାମାନେ ସଙ୍ଗ ଦେଇଥିବା ସେନାମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ଆଉ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବୁନାହିଁ, ନ ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବୁ; ଭରତ ଶୁଭ ରୁହନ୍ତୁ, ରାମ ମଧ୍ୟ ସୁଖୀ ରୁହନ୍ତୁ।” ଏଭଳି ଭାବେ ପଦାଟି, ରଥଚାଳକ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଚାଳକ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେବକମାନେ ଏ ଅପୂର୍ବ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲାସରେ ଅନୁରଣିତ ହେଲେ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କହିଲେ, “ଏହା ସ୍ୱର୍ଗ!” ସେମାନେ ଭରତଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ। ସେନାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ, ହସିଲେ, ଗୀତ ଗାଇଲେ; ମାଳା ପିନ୍ଧି, ହଜାରେ ହଜାରେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଦୌଡ଼ିଲେ। ଏପରେ, ସେମାନେ ଅମୃତ ସମ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ଦିବ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଖି, ପୁନି ଖାଇବାକୁ ମନ ହେଲା। ସେବକ, ମହିଳା ଓ ସେନାରେ ଥିବା ହଜାରେ ଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏଠାରେ ହାତୀ, ଉଠ, ବୃଷ, ଘୋଡ଼ା, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ; କାହା ପାଖରେ କିଛି ଅଭାବ ନଥିଲା। ଏଠାରେ କେହି ମେଳା ଧୋତି ପିନ୍ଧିନଥିଲେ, କେହି ଭୁକ୍ତା, ମେଳା, କିମ୍ବା ଧୂଳିରେ ଅସ୍ୱଚ୍ଛ କେଶ ଥିଲେନାହିଁ। ଏଠାରେ ଛାଗ ଓ ବନଶୂକର ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ଫଳ ରସର ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ସୂପ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ହଜାରେ ଲୋହା ଭାଡ଼ା, ଫୁଲ ଝାଣ୍ଡି ଲାଗା ଓ ଧଳା ଚାଉଳ ର ଢେର ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଅରଣ୍ୟ ପାଖରେ ଦୁଧ ଭରା ଖିର ଓ ଚାଉଳ ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଆଁ, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଈ, ମଧୁ ଝରୁଥିବା ଗଛ ଦେଖାଗଲା। ମଦ ଭରା ପୋଖରୀ, ଭଲ ଭଲ ମାଂସ ର ଢେର, ରାସ୍ତା ପାଖରେ ମୟୁର ଓ ବନମୁର୍ଗୀ ମାଂସର ତାଜା ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା। ହଜାରେ ଥାଲି, ଦଶହଜାରେ ହଣ୍ଡି, ଶତକୋଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଦେଖିଲେ। ଭଲ ଭଲ ଦହି, ଗନ୍ଧ ଦେଉଥିବା ବଛୁଆ ଗାଈ ଓ କପିଥ ଫଳରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଦହି ଭରା ଭାଡ଼ା ଥିଲା। ମିଠା ଆମ୍ବ ରସର ପୋଖରୀ, ଗଢ଼ା ଧଳା ଦୁଧ, ଖିର ଓ ଚିନି ର ଢେର ଥିଲା। ନଦୀ କୂଳରେ ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧୀୟ ଲେପ, ଚୁରୁଣୀ, ଏବଂ ନାନା ପ୍ରକାରର ସ୍ନାନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭରା ପାତ୍ର ଦେଖିଲେ। ଧଳା ଚମକୁଥିବା ଦନ୍ତମଞ୍ଜନ ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲେପ ର ଢେର ମଧ୍ୟ ନଦୀ ତଟରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଇନା, ବସ୍ତ୍ର ର ଢେର, ହଜାରେ ଜୁଟି ଓ ଜୁତା, ଶୌଭା ଦେଇଥିବା ବକ୍ସା, ଚିରୁଣୀ, ଦାଡ଼ି କଟିବା ଉପକରଣ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର, ଶୋଭାମୟ କବଚ, ବିଛାନା ଓ ଆସନ ଥିଲା। ଉଠ, ବୃଷ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ପାନୀୟ ଭରା ଝିଲି, ଲୋଟସ୍ ଓ କମଳା ରେ ଭରିଥିବା ସ୍ନାନ ପୋଖରୀ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ଆକାଶ ର ରଙ୍ଗ ଦେଉଥିବା ପୋଖରୀ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ, ନହାଇବାକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ନୀଳ ବୈଦୂର୍ୟ ର ରଙ୍ଗ ରେ ମୃଦୁ ବାର୍ଲି ର ଢେର ଥିଲା। ସେଠାରେ ସେମାନେ ସକଳ ବଳିଜନ୍ତୁ ଦେଖିଲେ। ଏପରି ଅପୂର୍ବ ଆତିଥ୍ୟ ଭରତଙ୍କୁ ମହାମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯିବା ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଏକ ସ୍ୱପ୍ନ ଭାବି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ଯେମିତି ନନ୍ଦନବନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଏହି ଶୁଭ ରାତି ଭରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମରେ କଟିଗଲା। ତାପରେ ନଦୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ଚାଲିଗଲେ। ଦିବ୍ୟ ଅଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା ମଦୋନ୍ମତ ଲୋକମାନେ ରହିଗଲେ; ଏହା ସହିତ, ବିଭିନ୍ନ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ପଦଦଳିତ ହେଇଥିଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରାଚୀନ ରାମାୟଣର ଅଯୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକାନବେଁ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ସେଇ ଶୁଭ ରାତି କଟିଯିବା ପରେ, ଭରତ ତାଙ୍କ ସମଗ୍ର ପରିବାର ସହିତ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ପାଇ, ଇଚ୍ଛା କରି ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଭରତଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ରୁତ ହସ୍ତ ଦେଖି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିଥିବା ମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ଶାନ୍ତିରେ ରାତି କଟାଇଛ? ସମଗ୍ର ପରିବାର ଭଲ ଅଛି? ନିର୍ମଳ ଭାବରେ କୁହ, ଆତିଥ୍ୟ ଭଲ ପାଇଲ କି?” ଭରତ ଗଭୀର ନମନ କରି, ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଆସିଥିବା ତେଜସ୍ବୀ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭଗବନ, ମୁଁ ମୋ ସମସ୍ତ ସେନା ବଳ ଓ ସେବକମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଖୁବ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଛି, ଆପଣଙ୍କ ଆତିଥ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବାସସ୍ଥାନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁବିଧା ମିଳିଛି; ଆମ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରିଛନ୍ତି।” “ଏବେ, ଭଗବନ, ମୁଁ ଅନୁମତି ନେଉଛି; ଦୟାକରି ମୋତେ ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ମୁଁ ମୋ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଧର୍ମବିଦ୍, ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, କେଉଁ ପଥ ଦ୍ୱାରା ମହାତ୍ମା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବି, ଏବଂ ସେଠା କେତେ ଦୂର?” ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ଭରତଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ମହାତପସ୍ବୀ ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, “ଅବାସ୍ୟ ଅରଣ୍ୟରେ ଢେଡ଼ ଦିନ୍ଦାନ୍ତି (ଦେଢ଼ ଯୋଜନ) ଦୂରରେ ଅଛି ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ, ଯାହାର ଅବିରାମ ଅରଣ୍ୟ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ଏହାର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ବହେ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ ଓ ମାଳିକାରେ ଶୋଭିତ। ସେହି ନଦୀ ପାର୍ ହେଲେ, ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ ଦେଖିବ; ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ପାଲି ଛାଉଣୀ ସେଇ ପର୍ବତ ଓ ନଦୀ ତଳେ ଅଛି, ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରହୁଛନ୍ତି।