ସେଇ ସମୟରେ, ସରଳ, ତାଳ, ତିଳକ ଓ ନକ୍ତମାଳ ଗଛମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଦୃତ ଶରୀର ଓ ବାମନ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଶିଂଶୁପା, ଆମଳକୀ, ଜମ୍ବୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ଗଛ, ମାଳତୀ, ମଲ୍ଲିକା, ଜାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୈବୀ ଗଛ ଓ ଲତାମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗନା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅମୃତ ପାନ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛା କର, ସେମାନେ ପିଉଅ, ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମାଂସ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଭୋଜନ କର।” ସେଇ ମନୋହର ନଦୀତଟରେ, ସାତ ଅଥବା ଆଠ ଜଣୀ ମହିଳା ଏକାଠି ହୋଇ ଏକେକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ଅନୁଲେପ କରୁଥିଲେ। ଚମତ୍କାର ନୟନ ଥିବା ସେହି ମହିଳାମାନେ ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ମାଲିଶ କରି, ଅନ୍ୟନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ଏକାପରେ ଏକା ମଦ୍ୟପାନ କରାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଗଧା, ଉଠ ଓ ସୁରଭି ଗାଈଙ୍କ ଛୁଆମାନଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦେଉଥିଲେ, ଏବଂ ଯାନବାହନମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆହାର ଦେଉଥିଲେ। ଏହିପରି, ସେମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶୂରବୀରମାନେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେହିପରି ସେମାନଙ୍କୁ ଖଣ୍ଡସିନ୍ଦ ଓ ମଧୁ ମିଶିତ ଧାନ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ। ସେଠି କେହି ଘୋଡ଼ାକୁ ବାନ୍ଧୁଥିଲେ ନାହିଁ, କେହି ହାତୀକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିଲେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ, ମଦମସ୍ତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, କେହି କାହାକୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ ନାହିଁ—ଏମିତି ଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିବା, ଅପ୍ସରାମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଯୋଗ ଦେଇ, ସେଠି ସେନାମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗାଇଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ ଆଉ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିବୁ ନାହିଁ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଯିବୁ ନାହିଁ; ଭରତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ରାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ହେଉ।” ଏପରି, ପଦାଟୀ, ରଥୀ, ହସ୍ତୀ ଓ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ଓ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ସେବକମାନେ ଏପରି ଅଭୂତପୂର୍ବ ସୁଖ ଲାଗି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଉଲ୍ଲାସ କରିଲେ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ, “ଏହିଁଠି ସ୍ୱର୍ଗ!” ବୋଲି ଭରତଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲିଗଲେ। ସେନାମାନେ ହସିଲେ, ନାଚିଲେ, ଗୀତ ଗାଇଲେ; ମାଳାଧାରଣ କରି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ। ଏପରି ଦୈବୀ ଭୋଜନ ଖାଇ, ମନେ ମନେ ପୁଣି ଖାଇବା ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମିଲା। ସେବକ, ମହିଳାମାନେ ଓ ସେନାରେ ଥିବା ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ବିତ ହେଲେ। ଏଠି ହାତୀ, ଉଠ, ବଳଦ, ଘୋଡ଼ା, ପ୍ରାଣୀ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ଆହାର ପାଇଲେ; କାହା ପାଖରେ କିଛି ଅଭାବ ରହିଲା ନାହିଁ। ସେଠି କେହି ମେଳା ଧୁସର ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ନଥିଲେ, କେହି ତ ଭୁକ୍ତିଆ, ମେଳା, କିମ୍ବା ଧୂଳିରେ ବିକୃତ କେଶ ଥିଲେ। ଏଠି ଛାଗ ଓ ବନଶୂକର ମାଂସର ଉତ୍ତମ ଖଣ୍ଡ, ଫଳର ରସର ସୁଗନ୍ଧିତ ତରକାରୀ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ହଜାର ହଜାର ଲୋହାର ବାଟିଲା, ଫୁଲର ବନ୍ଧନ ଓ ଶୁଭ୍ର ଚାଉଳ ର ତଳ ତଳ ଦେଖି ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ବନକାଠରେ ଦୁଧ ଓ ପୟସ ଭରା କୂଆ, କାମଧେନୁ ଗାଈ ଓ ମଧୁ ଝରୁଥିବା ଗଛ ଦେଖାଗଲା। ମଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋକରୀ, ଭଲ ଭଲ ମାଂସ ର ତଳ, ଓ ରାସ୍ତାକୂଳେ ଗରମ ମୟୁର ଓ ବନମୁର୍ଗ ମାଂସ ଦେଖାଗଲା। ହଜାର ହଜାର ଥାଲି, ଦଶହଜାର ମାଟିପାତ୍ର, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ସେଠି ଥିଲା। ଏଠି ଗରୁ ଓ କପିଠ୍ଥ ଫଳ ର ଦହି ଭରା ଘଡ଼ା, ଚମନ୍ଧା ଦୁଧ ଭରା ବାଟି, ମିଠା ଆମ୍ବ ରସ ଭରା ପୋକରୀ, ଚିଡ଼ା-ପୟସ ଓ ଚିନି ର ତଳ ଥିଲା। ନଦୀତଟରେ ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧ ଲେପ, ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସ୍ନାନ ଦ୍ରବ୍ୟ ରେ ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ଦେଖାଗଲା। ଶୁଭ୍ର ଜାଜ୍ୱଳ୍ୟମାନ ଦନ୍ତମଞ୍ଜନ ଓ ଚନ୍ଦନ ଗୋଲା ତଳ ମଧ୍ୟ ନଦୀକୂଳେ ଥିଲା। ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦର୍ପଣ, ବସ୍ତ୍ର ତଳ, ହଜାର ହଜାର ଜୁଟି ଚପ୍ପଲ ଓ ଜୁତା ଥିଲା। ଶୃଙ୍ଗାର ପେଟି, କଂଖ, କଂଖି, ଶସ୍ତ୍ର, ଧନୁଷ, ଅଳଙ୍କୃତ କବଚ, ବିଛାନା ଓ ଆସନ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ଉଠ, ବଳଦ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ପାନୀୟ ଭରା ଝିଲି ଓ ଦୁଃଖ ନଥିବା ନାଳିକା, ପଦ୍ମ ଓ କମଳିନୀ ଭରା ସ୍ନାନ କୁଣ୍ଡ ଥିଲା। ଆକାଶ ରଙ୍ଗ ଝିଲି, ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ, ସ୍ନାନ ପାଇଁ ମନୋହର ଏବଂ ବିଦ୍ରୁମ ରଙ୍ଗ ଜୌ ତଳ ଥିଲା। ଏଠି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିଲେ। ଲୋକେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଅତିଥି ସତ୍କାରକୁ ଦେଖି ଭରଦ୍ୱାଜ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭରତଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟକୁ ସ୍୵ପ୍ନ ଭାବିଲେ। ଏପରି ଦେବତାମାନେ ନନ୍ଦନବନେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତେ ଏହି ଶୁଭ ରାତିଟିକୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ଆଶ୍ରମରେ ବିତାଇଲେ। ପରେ ନଦୀମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସମସ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ମଦମସ୍ତ ପୁରୁଷମାନେ ଦିବ୍ୟ ଅଗରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଲେପି ଥିଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଅଲଙ୍କୃତ ମାଳା ଭୂମିରେ ଛିଡ଼ାଇ ଲୋକମାନେ ପଦଦଳିତ କରିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ମହାକବି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ପବିତ୍ର ଓ ପୁରାତନ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକାନବେଁ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଭରତ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀଙ୍କ ସହିତ ଯଥାଯଥ ଆଦର ପାଇ, ଇଚ୍ଛା କରି ଭରଦ୍ୱାଜ ଋଷିଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଜୋଡ଼ ହାତେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, “ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ରାତିଟି ସୁଖରେ କଟିଲା କି? ତୁମ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ କୁଶଳେ ଅଛନ୍ତି କି? ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ଭରତ, ମୋ ଅତିଥିସତ୍କାର ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲ କି ନାହିଁ, କହ।” ଭରତ ଗଭୀର ଭାବେ ଶିର ନମାଇ, ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି ଆସିଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁନିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।