ଏକ ଦିନ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବେଳେ, ଏକ ଅତି ଦିବ୍ୟ ଓ ଚମତ୍କାରି ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟିତ ହେଲେ। ସେ ଗାଢ଼ କଳା ବର୍ଣ୍ଣର, ଲାଲ ଓଡ଼ନା ପିନ୍ଧିଥିବା, ତାଙ୍କର ମୁଁହ ଲାଲ, ଶବ୍ଦ ମୃଦଙ୍ଗ ଭଳି ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଦେହର ଲୋମ ଓ ଦାଢ଼ି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପୀତାବର୍ଣ୍ଣର, ଚୁଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକିଲା। ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଉଚ୍ଚ, ସିଂହ ପରାକ୍ରମର ଧାରଣକାରୀ ଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ହାତରେ ଚାନ୍ଦି ମିଶିତ ସୁନାର ଏକ ବଡ଼ ବାଟି ଧରିଥିଲେ। ସେହି ବାଟି ଦେବମାନ୍ୟ ପାୟସ ଭରିଥିଲା, ସେ ତାହାକୁ ନିଜ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ଭଳି ନିକଟରେ ଧରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଉଭୟ ବହୁଲ ହାତରେ ଧରାଯାଉଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଏକ ମାୟା ରଚନା। ତାକୁ ଦେଖି ରାଜା ଦଶରଥ ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି?” ତାହାପରେ ସେ ଆଦିକର୍ତ୍ତାର ପୁତ୍ର କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା କରି ଏହି ଫଳ ପାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ପାୟସ ନିଅନ୍ତୁ, ଯାହା ସନ୍ତାନ ଦାନ କରେ, ଶୁଭ ଓ ଆୟୁର୍ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଏହି ପାୟସ ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ଖାଆନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ‘ଏହା ଭୋଜନ କର’ ବୋଲି କହନ୍ତୁ। ଏହିପରି, ଆପଣଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେବ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶାକୃତ ସନ୍ତାନ ମିଳିବେ।” ରାଜା ଦଶରଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସୁନାର ବାଟି ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ଚମତ୍କାରି ଦେବଦୂତଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ପାୟସ ପାଇ ଦଶରଥ ଆତ୍ମାନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ଯେପରି ଏକ ଗରିବ ଅଦୃଶ୍ୟ ଧନ ଲଭିଥାଏ। ସେହି ଚମତ୍କାରି ପୁରୁଷ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ରାଜମହଳ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଶୁଭ୍ର ଶରତ ଆକାଶ ଭଳି ଆନନ୍ଦର ଆଲୋକ ଛଟା ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହେଲା। ଦଶରଥ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ପାୟସ ଗ୍ରହଣ କର, ତୁମ ପୁତ୍ର ପାଇଁ।” ସେ ଆଧା ପାୟସ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏହି ଆଧାରୁ ଆଉ ଆଧା ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଶେଷ ଆଧା କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ଶେଷ ଅଂଶ, ଅମୃତ ଭଳି, ପୁନି ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜା ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ପୁଣି ଏକ ଅଂଶ ଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ପାୟସ ବିଭାଜନ କଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପାୟସ ଗ୍ରହଣ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଏହି ପାୟସ ଭୋଜନ କରି, ଶୀଘ୍ର ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ହେଲା। ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବାକୁ ଦେଖି, ମନ ଶାନ୍ତି ଓ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ, ସିଦ୍ଧ, ଋଷିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସପ୍ତଦଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଏବେ, ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥୀ ତିଆରି କର। ସେମାନେ ମାୟାବୀ, ପରାକ୍ରମୀ, ପବନ ସମାନ ଶୀଘ୍ର, ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ପରାକ୍ରମ ଧାରଣ କରୁନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଅପରାଜୟ ଶକ୍ତି, ଅଜୟ ଉପାୟ, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅମୃତ ଭୋଜନ କରିଥିବା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ମୂଖ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଋକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, କିନ୍ନରୀ ଓ ଵାନରୀ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସେମାନେ ମଙ୍ଗା ରୂପେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନ ତିଆରି କରନ୍ତୁ।” “ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଜାମ୍ବବାନ୍କୁ ତିଆରି କରିଥିଲି, ସେ ମୋ ଜମାଇଁ ବେଳେ ଅଚାନକ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।” ଏପରି କହି, ଭଗବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ମଙ୍ଗା ରୂପରେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମହାର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ ଓ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ପରାକ୍ରମୀ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ପୁତ୍ର ତିଆରି କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ପ୍ରତିରୂପ ବାଲିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ, ବ୍ରିହସ୍ପତି ତାରା ନାମକ ମହାବାନରଙ୍କୁ, କୁବେର ଗନ୍ଧମାଦନଙ୍କୁ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନଳଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନି ଦେବ ନୀଳଙ୍କୁ (ଯିଏ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ୍), ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ମଇନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କୁ, ଵାରୁଣ ଦେବ ସୁଶେଣଙ୍କୁ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଶରଭଙ୍କୁ ଏବଂ ବାୟୁ ଦେବ ହନୁମାନଙ୍କୁ ତାଡ଼ି ସମାନ ଦୃଢ଼ ଦେହ ଓ ଗରୁଡ଼ ସମାନ ତ୍ୱରିତ ଗତି ସହ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ନାୟକମାନେ ଅପାର ଶକ୍ତି, ପରାକ୍ରମ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରକାଟିତ ହେଲେ, ସେମାନେ ହାତୀ ଓ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଅପୂର୍ବ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଭାଲୁ, ବାନର, ଓ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ (ଗାଈ ଭଳି ପୁଛ ଥିବା) ସ୍ୱରୂପରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀ ଶୀଘ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ, ଶକ୍ତି ଓ ପରାକ୍ରମକୁ ନିଜ ଗତିରେ ଧାରଣ କଲେ। ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳମାନେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଧିକ ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଯୋଗଦାନରେ, ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେଲା, ଏବଂ ଭୂମିରେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସନ୍ତାନମାନେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।