ଏହି ଦିନରେ ବିଷ୍ଣୁ, ସ୍ୱୟଂ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହା ପରେ, ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିରୁ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚମକ ଓ ଶକ୍ତିର ଅପାର ମୂର୍ତ୍ତି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ମୃଦୁ ଶ୍ୟାମ, ଲାଲ ଜମା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଲାଲ ମୁହଁ, ଡ଼ମ୍ବ ଭଳି ଗୁଞ୍ଜିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶରୀର ଲୋମ ଓ ଦାଢ଼ି ଚମକଦାର ଓ ପିଲା ରଙ୍ଗର, ଚୁଲ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଶୁଭ ଚିହ୍ନ, ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ସଜିତ, ପାହାଡ଼ ଚୁଡ଼ା ଭଳି ଉଚ୍ଚ, ସିଂହ ଭଳି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦି ଲାଇନିଂ ଥିବା ଏକ ପାତ୍ର ନେଇଥିଲେ। ଏହି ପାତ୍ର ଦିବ୍ୟ ପାୟସରେ ଭରିଥିଲା, ଜଣେ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିବା ଭଳି ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଭାବରେ ଏହାକୁ ଧରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଭୁଜାରେ ଧରିଥିଲେ, ମାୟା ଭଳି ଏହା ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାପରେ ଦଶରଥ ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ଭବ୍ୟ ଭାବରେ ସେଠି ଆସିଥିବା ବିଶିଷ୍ଟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ କହିଲେ: "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଆମ୍ଭେ ସ୍ୱାଗତ କରୁଛୁ। ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ କଣ କରିବା?" ତାପରେ ସେ ମୂର୍ତ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାର ଉତ୍ପନ୍ନ, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଏହି ଦିବ୍ୟ ପାୟସ ପାଇଛନ୍ତି।" "ହେ ପୁରୁଷସିଂହ, ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ପାୟସ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଏହା ପୁତ୍ର ଦେଇବା, ଶୁଭ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିବା।" "ଆପଣଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ କହନ୍ତୁ—‘ଏହି ପାୟସ ଖାଅ।’ ତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ, ଆପଣ ଏହି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି, ସେ ପୁତ୍ର ପାଇବେ।" ଦଶରଥ ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବା ଦିବ୍ୟ ପାୟସ ଭରିଥିବା ସୁନା ପାତ୍ର ନମ୍ରତାରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ବୃତ୍ତି କଲେ। ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ପାୟସ ପାଇ ଦଶରଥ ରାଜା ଗରିବ ଲୋକ ଧନ ପାଇଲା ଭଳି ଅତି ଖୁସି ହେଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେ ମୂର୍ତ୍ତି ଏଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଅନ୍ତଃପୁର ଚାନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ଭଳି ଆନନ୍ଦର ରଶିମାନେ ଦେଇ ଚମକୁଥିଲା। ଦଶରଥ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଏହି ପାୟସ ଗ୍ରହଣ କର।" ରାଜା ପାୟସର ଅର୍ଦ୍ଧ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏହି ଅର୍ଦ୍ଧର ଅର୍ଦ୍ଧ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ଶେଷ ଅଂଶ, ଅମୃତ ସଦୃଶ, ପୁନି ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜା ପୁନି ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଅଂଶ ଦେଲେ; ଏଭଳି ରାଜା ପାୟସ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ପତ୍ନୀମାନେ ଦେଲେ। ପାୟସ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ପତ୍ନୀମାନେ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଅନୁଭବ କଲେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଏହି ଉତ୍ତମ ପାୟସ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ଭୋଜନ କରି, ସମସ୍ତ ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଚମକ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ହେଲା। ତାପରେ ଦଶରଥ ରାଜା, ପତ୍ନୀମାନେ ଗର୍ଭବତୀ ଦେଖି, ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ହେଲେ ଓ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ମୁନିମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, ବାଲକାଣ୍ଡର ଶ୍ରୀମୟ ରାମାୟଣର ସପ୍ତଦଶମ ସର୍ଗାର କଥା। ବିଷ୍ଣୁ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଅବତରଣ କରିବା ପରେ, ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା, ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ସତ୍ୟବାନ୍, ବୀର ଏହି ରାଜା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାହାୟକ ତିଆରି କର, ଯେଉଁମାନେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବେ।" "ଏମାନେ ମାୟାର ମାଷ୍ଟର, ବୀର, ବାୟୁ ସଦୃଶ ତ୍ୱରିତ, ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ, ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଉନ୍ତୁ।" "ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତି, ଅଜଣା ବିଜୟ ଉପାୟ, ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ଗୁଣ ଭରିଥିବା, ଅମୃତ ଭଳି ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତୁ।" ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଅପସରା, ଗନ୍ଧର୍ବାର ନାରୀମାନେ, ଯକ୍ଷ ଓ ନାଗ କନ୍ୟାମାନେ, ରିକ୍ଷା ଓ ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନେ, କିନ୍ନରୀ, ଏବଂ ବନରା ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଏମାନେ ବନରା ରୂପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ। ପୂର୍ବରୁ, ମୁଁ ଜମ୍ବବନ୍କୁ ତିଆରି କରିଥିଲି, ସେ ମୋ ଜମ୍ଭ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଅନୁସ୍ଥାନ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ବନରା ରୂପରେ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ମହାର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ, ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିବୀର ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଏମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବା। ଇନ୍ଦ୍ର ଭଲି ବଳ ଥିବା ବାଲିଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବୃହସ୍ପତି ତାରା ନାମକ ବନରା, ସମସ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ବନରାମାନେ ମଧ୍ୟେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ, ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। କୁବେର ଗନ୍ଧମାଦନାଙ୍କୁ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନଳଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ନୀଳ, ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଚମକୁଥିଲେ; ଶକ୍ତି, ଯଶ, ବୀରତାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ମୈନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ନାମକ ଦୁଇ ବନରାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଦୁଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୋଭାୟମାନ। ବରୁଣ ସୁଶେନାକୁ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଶରଭାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ଶରୀର ବଜ୍ର ସଦୃଶ ଦୃଢ଼, ଗରୁଡ଼ ସମାନ ତ୍ୱରିତ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବୀର, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ବୀରତାରେ ଭରିଥିବା, ଇଚ୍ଛାମାନେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା, ହାତୀ ଓ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶୋଭାୟମାନ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିଲେ।