ଭୃଗୁବଂଶୀ ମହାର୍ଷି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯେତେବେଳେ ଭରତ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ତେଣୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନି ଦଶରଥଙ୍କ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ ଜାଣି, ଅୟୋଧ୍ୟାର ସେନା, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଭରତ ମୁନିଙ୍କ ଶାରୀରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବୃକ୍ଷ, ଶିଷ୍ୟମାନେ, ଓ ଅରଣ୍ୟର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ତାହା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଛରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନି ଭାବୁକ ହୃଦୟରେ, ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା, ଭରତଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ, "ତୁମେ ଏଠାକୁ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ? ଏବେ ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରୁଛ; ମୋତେ ସବୁ କଥା କହ, କାରଣ ମୋ ମନ ଅଶାନ୍ତିରେ ଅଛି। କୌଶଳ୍ୟା ଯିଏ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ରାମଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ଭଉଣି ଓ ଭାଇ ସହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅରଣ୍ୟରେ ନିର୍ବାସିତ। ସେ ମହାନ୍ତ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଯିଏ ଜନାନୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଥିଲେ, ଏଠାରେ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟବାସ କରୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଜନକୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହ ଅନାୟାସରେ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହ?" ମୁନିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଭରତ ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁରେ, କଣ୍ଠ ଭାବନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ମୁନିବର, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ମୋ ବିଷୟରେ ଏପରି ଭାବିଲେ କି, ତେବେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯିବି। ମୋଠାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ଭାବିବେନି, ଏପରି ଉପଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁନାହିଁ। ମୋ ମାତା ଯାହା କହିଥିଲେ, ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଅନିଚ୍ଛାରେ କହିଥିଲେ; ମୁଁ ତାହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରେନି, ମୋକୁ ତାହା ପ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏଠାକୁ ଏହି ପୁରୁଷଶାର୍ଦ୍ୱଳ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଗି ଆସିଛି, ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଶିର ନମାଇ ତାଙ୍କୁ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ନେଇଯିବାକୁ। ଆପଣ ମୋ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ବୁଝି ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ କହନ୍ତୁ, ଏ ଭୂମିପତି ରାମ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?" ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଋତ୍ୱିଜ୍ମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଭଲ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, "ଏହି ଆଚରଣ ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ପିତୃପୂଜନ, ନିଜ ସଂଯମ ଏବଂ ଧର୍ମାନୁସରଣ କରିବା। ଏହି ଗୁଣ ତୁମ ମନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଛି ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣିଛି; ମୁଁ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲି, ଯାହାରେ ତୁମ ଖ୍ୟାତି ବଢ଼ିଯାଉ। ମୁଁ ଜାଣେ ଯେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ବଡ଼ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ତୁମେ କାଲି ତାଁକୁ ଦେଖିବେ, ଏଠାରେ ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ବିଶ୍ରାମ କର; ଏହା ମୋ ଇଚ୍ଛା, ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍।" ଏପରି ଆଶ୍ୱାସନ ମିଳିଲାପରେ, ଭରତ ଶାନ୍ତ ଓ ଶୋଭାବାନ୍ ହୋଇ, "ଏହିପରି ହେଉ," ବୋଲି କହି, ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ରାତି ବିତାଇବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରେ ମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ଯେ, ଏଠାରେ ଅତିଥି ଭାବେ ଭରତଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ। ତେବେ ଭରତ କହିଲେ, "ମୁନିବର, ଅପଣ ଅତିଥି ସତ୍କାର, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଥାଯଥ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଗରୁ କରିଛନ୍ତି।" ଏହି କଥାରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ହସି କହିଲେ, "ମୁଁ ଜାଣିଛି ତୁମେ ଆନୁରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଯାଅ, ଅଳ୍ପ ଆଦରରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ। ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ତୁମ ସେନା ପାଇଁ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବି; ଏହା ମୋ ଆନୁରାଗ, ତୁମେ ଏହାର ଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ, କାହିଁକି ତୁମେ ତୁମ ସେନାକୁ ଦୂରେ ରଖି ଏଠାକୁ ଏକା ଆସିଛ? ସେନା ସହିତ ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିନାହ?" ଏଉପରେ ଭରତ ହାତ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ, "ମୁନିବର, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭୟ କରି, ସେନା ସହ ଆସିନି। ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜକୁମାର ସଦା ତାପସମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନ ହେଉ ବୋଲି ସତର୍କ ରହିବା ଉଚିତ। ମୋ ସହ ଅନେକ ଅଶ୍ୱ, ମାନବ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଏହି ଭୂମିକୁ ଢାକି ଆସୁଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଶିବିର, ଜଳ, ଭୂମି, ଗୃହ କିମ୍ବା ଆଶ୍ରମର କିଛିକୁ କ୍ଷତି ନ ପହଞ୍ଚାଇ, ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ମୁଁ ଏକା ଆସିଛି।" ଏହି କଥାରେ ମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, "ସେନାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।" ତେଣୁ ଭରତ ତାଙ୍କ ସେନା ପ୍ରବେଶର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ତାପରେ ମୁନି ଅଗ୍ନିଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଜଳପାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅତିଥି ସତ୍କାର ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, "ମୁଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ତ୍ୱଷ୍ଟାକୁ ଡାକୁଛି; ମୋତେ ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା। ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷକ, ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଏହି ଦିନ ଭୂମି ଓ ଆକାଶର ସମସ୍ତ ନଦୀ, ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ। କେତେକ ମଦୁ, କେତେକ ଶୁଧା, କେତେକ ଚିନିରସ ସମ ଶୀତଳ ଜଳ ଭାବେ ବହୁନ୍ତୁ। ମୁଁ ଦେବ ଗାନ୍ଧର୍ବ—ବିଶ୍ୱାବାସୁ, ହାହା, ହୂହୂ, ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରା ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବୀମାନେ, ଘୃତାଚୀ, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ଅଲମ୍ବୁସା, ନାଗଦନ୍ତା, ହେମା, ହିମା, ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକୁଛି। ଯେଉଁ ଅପ୍ସରାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଟୁମ୍ବୁରୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସହ ଆସନ୍ତୁ। କୁରୁଦେଶର ଦିବ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ, ଅଲଙ୍କାର, ଅଳମ୍ବନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଫଳ, କୁବେରଙ୍କ ଅମର ଫଳ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ସୋମଦେବ ମୋ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ, ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ, ଚବା, ଚୁଷା, ଚାଟିବାକୁ ଯୋଗାଇବେ। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ମାଲା, ଗଛରୁ ପଡ଼ିଥିବା ମାଲା, ଦେବମଦିରା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ।" ଏଭଳି ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନି ଭରତଙ୍କ ଓ ସେନାଙ୍କ ଅତିଥି ସତ୍କାର ପାଇଁ ଦେବତାମାନେ, ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଅପ୍ସରାମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଭୋଜନ ଓ ମଦିରା, ମାଂସ, ମାଲା ଓ ଫଳ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।