ଧର୍ମର ଅନୁସରଣ କରି, ରାମ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ପରିହାର କରି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପଦଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ହେଉଛି, ଭୃଗୁବଂଶୀ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରଖି, ପୁରୋହିତଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ଋଷି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାତ୍ମା ଭରଦ୍ୱାଜ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଞ୍ଜଳି ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଣିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ। ଅତିଥିମାନେ ଆସିବା ପରେ, ଭରଦ୍ୱାଜ ଉଚିତ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଫଳ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ପରିବାରର ମଙ୍ଗଳ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଜାଣି, ଭରଦ୍ୱାଜ ଅୟୋଧ୍ୟାର ସେନା, ଧନ, ବନ୍ଧୁ ବନ୍ଧବ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି ତାହା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ ନାହିଁ। ବସିଷ୍ଠ ଓ ଭରତ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ, ଅଗ୍ନି, ଗଛ, ଶିଷ୍ୟ, ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମୃଗପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ। ଏହିପରି ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ଭରଦ୍ୱାଜ ମହାର୍ଷି ଭରତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ରଘୁନନ୍ଦନ ପ୍ରତି ଭାବନା ଦୃଢ଼ ଥିଲା। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କରୁଥିବା ବେଳେ କିଏ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ?"—ତାଙ୍କ ମନ ଅଶାନ୍ତ ଥିଲା। "କୌଶଲ୍ୟା ଯିଏ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବା ଶକ୍ତି ଥିବା ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଭାର୍ୟା ସହିତ ବହୁଦିନ ଧରି ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଯିଏ ଜନାନୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଥିଲେ, ଏଠି ୧୪ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟବାସ କରୁଛନ୍ତି। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ରାମଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କିଛି କୁକାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହଁ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ଅବିରୋଧରେ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହଁ?" ଏପରି ଉପାଲୋଭନା ଶୁଣି, ଭରତ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଜଳାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯିବି, ଯଦି ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି ଏମିତି ଭାବିଥିବେ। ଦୟାକରି ମୋ ପ୍ରତି ଏପରି ଦୋଷାରୋପ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୋ ମାତା ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ମୁଁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ମୁଁ ତାହାକୁ ମନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନାହିଁ, ଏବଂ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ। ମୁଁ ସେଇ ପୁରୁଷସିଂହ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହୁଁଛି, ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଏକଥର ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନତମସ୍ତକ ହେବି। ଆପଣ ଦୟାକରି ମୋ ଅବସ୍ଥା ବିବେଚନା କରି ମୋତେ ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଏହି ମହାପୃଥିବୀଶ୍ୱର ରାମ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଆପଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।" ଏପରି ଭାବେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ପୁରୋହିତମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନି ନିମ୍ନମୁଖ ଭାବରେ ଭରତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଏହି ଆଚରଣ ତୁମ ଯୋଗ୍ୟତାକୁ ଦର୍ଶାଏ, ରଘୁବଂଶୀ ପୁରୁଷସିଂହ! ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦର, ନିଗ୍ରହ ଓ ସଦ୍ବ୍ୟବହାର ତୁମ ମନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଛି। ମୁଁ ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କରିଥିଲି। ମୁଁ ଜାଣିଛି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତରେ ବସିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଆସନ୍ତାକାଲି ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା, ଏଠାରେ ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବିଶ୍ରାମ କର; ଏହି ଆମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।" ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ଭରତ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ, ନମ୍ର ଭାବରେ "ଯଥାସ୍ଥିତ" ବୋଲି କହି, ସେ ରାତିଟିକେ ସେଇ ଆଶ୍ରମରେ ବିତାଇବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏଭଳି ମହାନ୍ତ ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ନବ୍ବେ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନି ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭରତଙ୍କୁ ଅତିଥି ସ୍ୱରୂପ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ଭରତ କହିଲେ, "ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଆରଣ୍ୟକ ଆଚାର ଅନୁଯାୟୀ ପଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅତିଥି ସତ୍କାର ଦେଇଛନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।" ଭରଦ୍ୱାଜ ହସି କହିଲେ, "ମୁଁ ଜାଣିଛି ତୁମ ଭିତରେ ସ୍ନେହ ଅଛି, ତୁମେ ଯାହା କିଛି ପାଓ ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ମୋର ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ତୁମ ସେନା ପାଇଁ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା, ଏହା ଚିତ୍ତର ସ୍ନେହ ଓ ତୁମର ଯୋଗ୍ୟତା ଦେଖି। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ତୁମ ସେନାକୁ ଦୂରେ ରଖି, ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଏକାକି ଆସିଛ?" ଭରତ ନମ୍ର ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭୟ କରି ସେନା ସହିତ ଆସିନାହିଁ। ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁତ୍ର ସଦା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ତପୋବନ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି। ମୋ ସହ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା, ଯୋଧ୍ୟା, ମଦୋନ୍ମତ ହସ୍ତୀ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଛିଆଁ ହେଇ ଯାଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଗଛ, ଜଳ, ଭୂମି, କୁଟିର କିମ୍ବା ଆଶ୍ରମର କିଛି କ୍ଷତି କରିନପାରନ୍ତି, ତେଣୁ ମୁଁ ଏକାକି ଆସିଛି।" ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନି ଦେଖିଲେ, ତେଣୁ ସେନାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ତା'ପରେ ତିନି ଅଗ୍ନିଶାଳାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଜଳ ପାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧି ନିମିତ୍ତେ ବିଦ୍ୟାଧର ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ—"ମୁଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଓ ତ୍ୱଷ୍ଟାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ମୋତେ ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା। ତିନି ଲୋକପାଳ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି—ଏହି ଅତିଥି ସତ୍କାର ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଆସନ୍ତୁ।" "ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶର ପୂର୍ବଗାମୀ, ପଶ୍ଚିମଗାମୀ ସମସ୍ତ ନଦୀ ଏହିଠାରେ ଆସନ୍ତୁ। କିଛି ମଦ୍ୟ, କିଛି ଉତ୍ତମ ମଦିରା, କିଛି ଖଣ୍ଡ ସର୍ପି ମିଶିତ ଶୀତଳ ଜଳ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉ। ଦେବଗନ୍ଧର୍ବ ବିଶ୍ୱାବସୁ, ହାହା, ହୂହୂ, ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବୀମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ।" ଏଭଳି ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଏବଂ ଅତିଥି ସତ୍କାର ପାଇଁ ଦେବତା, ନଦୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ।