ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାରତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ବିରାଟ ସେନା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଗଙ୍ଗାନଦୀକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେମାନେ ପ୍ରୟାଗର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେନାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରି, ମହାତ୍ମା ଭାରତ ପୂରୋହିତମାନେ ସହ ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଯିବାକୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମଣି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂରୋହିତ ଓ ମହାପୁଣ୍ୟଶାଳୀ। ସେଠାରେ ଅପୂର୍ବ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଛାଉଣି ଓ ବୃକ୍ଷମାଳା ଦେଖିଲେ। ଭାରତ ଦୂରରୁ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି, ସେନାକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରଖି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆଗକୁ ଚଲିଲେ। ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭାରତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ କବଚ ଛାଡ଼ି, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପ୍ରଧାନ ପୂରୋହିତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପଦେ ପଦେ ଆଗକୁ ଚଲିଲେ। ଭାରତ ପୂରୋହିତଙ୍କ ପଛରେ ଚଲି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରଖି, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ଯାଇଥିଲେ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାତ୍ମା ଭରଦ୍ୱାଜ ତୁରନ୍ତ ଉଠି, ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଆଣିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଚରଣାମୃତ ଓ ଫଳ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ପରିବାରର କୁଶଳ କୁସଳତା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ଆଚରଣ ଜାଣି, ଆୟୋଧ୍ୟାର ସେନା, ଧନ, ବନ୍ଧୁ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶରୀର, ଅଗ୍ନି, ବୃକ୍ଷ, ଶିଷ୍ୟ, ଓ ଅରଣ୍ୟର ପଶୁପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସମ୍ମତି ଦେଇ, ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ ଭାରତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିବଶତାରେ। "ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିବା ବେଳେ କି କାରଣରେ ଏଠିକୁ ଆସିଛ? ସବୁ କଥା ମୋତେ କୁହ, ମୋ ମନ ଅଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁଛି। କୌଶଲ୍ୟା ଯିଏ ଶତ୍ରୁଦଳନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଭାଇ ଓ ଭାବୀ ସହ ବହୁଦିନ ଧରି ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି, ତାଙ୍କ ପିତା ଜନାନୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, ତାଙ୍କୁ ଏଠି ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟବାସକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ତୁମେ କି ତାହା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ରାମଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହ ଅନାୟାସେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" ଏମିତି କହିବାରେ, ଭାରତ ଦୁଃଖରେ ଅଞ୍ଜଳି ଧରି ଲୁହେଁ ଆଖିରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଧ୍ୱଂସ ହେବି, ଯଦି ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭାବିଛନ୍ତି। ମୋ ଉପରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନ ଭାବନ୍ତୁ, ଏମିତି ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୋ ମାତା ମୋ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ମୁଁ ତାହାକୁ ଚାହଁନି, ମୁଁ ସେଥିରେ ସଂମତି ଦିଏ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଠିକୁ ଆସିଛି, ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ନେଇଯିବା, ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନମନ କରିବା ପାଇଁ। ଆପଣ ମୋ ଅବସ୍ଥା ବିଚାର କରି ଦୟା କରନ୍ତୁ, କହନ୍ତୁ, ଏବେ ରାମ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?" ତାପରେ, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ପୂରୋହିତମାନେ ପ୍ରେରିତ କରିବାରେ, ପୂଜ୍ୟ ଭରଦ୍ୱାଜ ଭାରତଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଏହି ଆଚରଣ ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ, ରଘୁବଂଶୀ, ଆପଣଙ୍କ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଆତ୍ମସଂୟମ ଓ ସଦ୍ବ୍ୟବହାର। ଏହି ତୁମ ମନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଛି, ମୁଁ ଏତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି, ତୁମ ଖ୍ୟାତି ବଢ଼ିବା ପାଇଁ। ମୁଁ ଜାଣେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତରେ ବସିଛନ୍ତି। ତୁମେ ଆସନ୍ତାକାଲି ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବ; ଏହି ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।" ଭାରତ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୃଷ୍ଟିରେ, "ଏହିପରି ହେଉ," ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଓ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ରାତି କାଟିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହିପରି ଗୌରବମୟ ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏଠିଏ ଅଷ୍ଟାନବେଁ ଓ ନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ। ତାପରେ, ମୁନି ଏଠି ରହିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, କୈକେୟୀନନ୍ଦନ ଭାରତଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ଭାରତ କହିଲେ, "ମୁନିବର, ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅତିଥିସତ୍କାର କରିଛନ୍ତି; ଏହା ଅରଣ୍ୟରେ ଉଚିତ।" ଭରଦ୍ୱାଜ ହସି କହିଲେ, "ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମେ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଯେଉଁଠି ଉପଚାର ମିଳେ, ତୁମେ ଖୁସି ହୁଅ। ମୁଁ ଚାହେଁ ତୁମ ସେନା ପାଇଁ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ; ମୋର ପ୍ରେମ ଉଚିତ ଭାବେ ଅଛି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ, ତୁମେ ସେନାକୁ ଦୂରେ ରଖି ଏଠିକୁ ଆସିଛ; ସେନା ସହିତ କାହିଁକି ଆସିନାହ?" ଭାରତ ଅଞ୍ଜଳି ଧରି କହିଲେ, "ମୁନିବର, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଭୟ କରି, ସେନା ସହିତ ଆସିନାହିଁ। ରାଜା ବା ରାଜପୁତ୍ର ଯେଉଁଠି ଥାଉନ୍ତି, ଏହି ରାଜ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ହାନିଠାରୁ ସତର୍କ ରଖିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ଯୋଦ୍ଧା, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀମାନେ ମୋ ସହ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଢାକିଦେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଆଶ୍ରମର ଗଛ, ପାଣି, ଜମି, ଛାଉଣି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛିକୁ କ୍ଷତି କରିବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏଠିକୁ ଏକା ଆସିଛି।" ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ସେନାକୁ ଏଠି ଆଣ।" ତାପରେ ଭାରତ ସେନାର ଆଗମନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ଏହା ପରେ, ଅଗ୍ନିଶାଳାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପାଣି ପିଇ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଅତିଥିସତ୍କାର ପାଇଁ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।