ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ସବୁଦେବତାଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରାୟଣ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଶବ୍ଦରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ହେ ଦେବଗଣ, ସେଇ ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ରାବଣଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ କ'ଣ ଉପାୟ ଅଛି? କେଉଁ ଉପାୟ ଅନୁସରି ମୁଁ ଏହି ଋଷିମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦିଅଉଛି, ସେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିପାରିବି?" ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତୁ।" ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି, ରାବଣ ବହୁଦିନ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଵର ଦେଇଥିଲେ—ଯେ, ସେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀ, ଦେବ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଭୟ ନଥିବେ, କିନ୍ତୁ ମାନବ ଦ୍ୱାରା ଏ ନାହିଁ। ରାବଣ ସେ ଉପରେ ମାନବମାନେକୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ, ଏହି ଵର ପାଇଁ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ଅହଂକାରୀ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେ ଏବେ ତିନି ଲୋକକୁ ଉପଦ୍ରବ କରୁଛନ୍ତି, ମହିଳାମାନେକୁ ହରଣ କରୁଛନ୍ତି; ଏହିପରି ଦୁର୍ଚ୍ଚରିତ୍ର କାରଣରୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ମାନବ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ।" ଦେବତାମାନଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ, ସ୍ୱ-ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଚିତ୍ତରେ, ଦଶରଥଙ୍କୁ ପିତା ଭାବେ ବାଛିନେଲେ। ସେ ସମୟରେ ଦଶରଥ ରାଜା ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ, ଏବଂ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ କରାଇଥିଲେ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିରୁ ଏକ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବୀର ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଲାଲ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଲାଲ ମୁଁହ, ଢୋଲର ଧ୍ୱନି ପରି କମ୍ପିତ କଣ୍ଠ, ତାଙ୍କର ଶରୀରର କେଶ ଓ ଦାଢ଼ି ତେଲ ଲଗା ଓ କୁନ୍ଦଳିତ, ଚୁଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକିଲା। ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଦେବମାନିକ୍ୟ ଭୂଷିତ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ, ସିଂହର ପରାକ୍ରମ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜ୍ୱଲନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମ, ଚାନ୍ଦି ମିଶିତ ସୁନାର ପାତ୍ର ହାତରେ ଧରିଥିଲେ। ଏହି ପାତ୍ର ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ପାୟସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଏହାକୁ ଜଣେ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ୟା ପରି ଚେଷ୍ଟାରେ ଛାତିକୁ ଲଗାଇ ଦୁଇ ଚଉଡ଼ା ହାତରେ ଧରିଥିଲେ, ଯେପରି ମାୟାର ନିର୍ମାଣ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେବା ପରେ, ଦଶରଥ ରାଜା ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ! ମୁଁ କ'ଣ କରିପାରିବି?" ତାହା ପରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ ସେଇ ପୁରୁଷ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ଦେବତାମାନେ ଉପାସନା କରି ଆପଣ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପାୟସ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପାୟସ ଦେବମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି, ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତିର ଉପାୟ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଏବଂ ଆୟୁବୃଦ୍ଧିକାରୀ। ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ରାନୀମାନେକୁ ଦିଅନ୍ତୁ, 'ଏହା ଖାଅ', ବୋଲି କହିବେ। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ସେଇ ପୁଅମାନେ ପାଇବେ, ଯାହା ପାଇଁ ଆପଣ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି।" ରାଜା ଦଶରଥ ଶିର ନମାଇ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ ସୁନାର ପାତ୍ର ଭରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ପାୟସ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ସେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ଦେବପ୍ରସ୍ତୁତ ପାୟସ ପାଇ ଦଶରଥ ଏପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଯେପରି ଗରିବ ଲୋକ ଅପୂର୍ବ ଧନ ଲାଗି ପାଇଥାଏ। ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୀପ୍ତିମାନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେ ପୁରୁଷ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରାଜମହଳର ଅନ୍ତଃପୁର ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଶୋଭିତ ଶରଦ୍ ଆକାଶ ପରି ଆନନ୍ଦର ଆଲୋକରେ ଆଲୋକିତ ହେଲା। ଏପରେ ଦଶରଥ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ପାୟସ ତୁମେ ନିଅ, ପୁଅ ପାଇଁ ଏହା ଉପଯୋଗ କର।" ସେ ଏହି ପାୟସର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏହି ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଶେଷ ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ତିମ ଅଂଶ ପୁନି ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ରାଜା ତାଙ୍କର ତିନି ରାନୀଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାଗରେ ପାୟସ ବଣ୍ଟନ କଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାନୀ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପାୟସ ପାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୌରବାନ୍ବିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଏହି ପାୟସ ନିଜେ ନିଜେ ଭୋଜନ କରି, ଶୀଘ୍ର ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ହେଲା। ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କର ରାନୀମାନେ ଗର୍ଭବତୀ ଦେଖି, ମନେ ଶାନ୍ତି ଓ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ଯେପରି ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବଗଣ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତରଞ୍ଜ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବିଷ୍ଣୁ ଏବେ ମହାତ୍ମା ଦଶରଥଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ଅବତରଣ କଲେ। ତେବେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ, "ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପ୍ରବଳ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍ ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହାଁନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥୀମାନେ ବିକାଶ କର। ସେମାନେ ମାୟାବୀ, ବୀର, ପବନ ସମ ତୀବ୍ର, ଚତୁର, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସମ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ହେଉନ୍ତୁ। ସେମାନେ ଅପରାଜେୟ ଶକ୍ତି, ଅଜୟ ଉପାୟ, ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଓ ଅମୃତ ଭୋଗ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବାସ୍ତ୍ର ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନ୍ତୁ।" "ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରିକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧରୀ ଏବଂ କିନ୍ନରୀ ଓ ବାନରୀ ମହିଳାମାନେ ଦେହରେ ଏହି ସେନା ପ୍ରକଟ କର। ସେମାନେ ବାନର ରୂପରେ ଅପରିମିତ ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ଶକ୍ତି ନିଏ।" "ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କୁ, ଭାଲୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ଜମାଇଁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲି।" ଏହିପରି ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିର ସୃଷ୍ଟି କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୃଥିବୀ ଅବତାର ଓ ରାକ୍ଷସ ବିନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।