ଗୁହାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ବିବେକୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭରତ ନିଷାଦ ରାଜା ଗୁହାଙ୍କୁ ଉଚିତ ଉପାୟ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭରିଥିବା ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ। ଭରତ କହିଲେ, “ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ତୁମେ ମିତ୍ର ହେବାରୁ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଏହି ସମ୍ବୃଦ୍ଧ ସେନାକୁ ଆଦର କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିବା ତୁମେ ଏକା।" ଏହିପରେ, ଭରତ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ ଗୁହାଙ୍କୁ ପୁନି ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଗୁହା, ମୁଁ କେଉଁପଥରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବି? ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ବହୁତ ଜଙ୍ଗଲି ଓ ଗଙ୍ଗା ତଟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।" ଭରତଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ଜଙ୍ଗଲର ମାର୍ଗରେ ଦକ୍ଷ ଗୁହା ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଧନୁଷ ଜ୍ଞ ବନ୍ଦା ଚାକରିଆ ତୁମ ସହ ଚାଲିବେ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ଯିବି, ବିରାଟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଥିବା ଭରତ।" ଗୁହା କହିଲେ, "ତୁମେ ଏତେ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଯାଉନାହିଁ ତ? ରାମ ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା; ତୁମେ ଏତେ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଆସୁଛି।" ଗୁହାଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଉପରେ, ଭରତ ନିଳମ୍ବ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ଏପରି ଅସୁଭ ଘଟଣା କେବେ ଆସୁନାହିଁ; ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାଘବ ମୋ ଦିଅଁ, ପିତା ସମାନ।" "ମୁଁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ନେଇଆସିବାକୁ ଯାଉଛି; ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଗୁହା, ମୁଁ ଏହି କଥା ସତ୍ୟ କହୁଛି।" ଭରତଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଗୁହାଙ୍କ ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ମାନ୍ୟା, ତାଙ୍କୁ ଆଉଥରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ଯେ ଅସହଜ ଭାବରେ ଆସିଥିବା ରାଜ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଛ।" "ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ତୁମ ଯଶ ତୁମକୁ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଅନୁସରିବ, କାରଣ ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ ଚାହୁଛ।" ଏପରି ଭାବରେ ଗୁହା ଭରତଙ୍କ ସହ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆପଣ ତିବ୍ରତା ହରାଇଲେ ଓ ରାତି ଆସିଗଲା। ଗୁହା ସେନାକୁ ସଂଗଠିତ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଶତୃଘ୍ନ ସହିତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭରତ ତାଙ୍କ ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥଳକୁ ଫେରିଲେ। ତେବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭରତଙ୍କ ମନରେ ଚିନ୍ତା ଦୁଃଖ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ତାଙ୍କୁ ଯାଞ୍ଚିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଭରତଙ୍କ ମନରେ ଜ୍ୱଳନ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯେପରି ଗୁପ୍ତ ଅଗ୍ନି ଜଙ୍ଗଲ ଆଗୁନରେ ତଳିଥିବା ଗଛକୁ ଜଳାଇଥାଏ। ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଘମ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଝରିବା ଲାଗିଲା, ଯେପରି ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତିବ୍ରତାରେ ତାପି ତାହାର ବରଫ ଗଳିଯାଏ। ଧ୍ୟାନ ପାହାଡ଼କୁ ଗୁହା, ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସକୁ ମିନେରାଲ ଭାବରେ, ଦୁଃଖିତ ଗଛମାନଙ୍କୁ ଝୁଣା, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିର ଚୁଡ଼ା ଭାବରେ— କୈକୟୀପୁତ୍ର ଭରତ ଦୁଃଖର ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ଅନନ୍ତ ଭ୍ରମର ଶକ୍ତି, ଦୁଃଖର ଖସ ଓ ବେଦନାର ଔଷଧରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲେ। ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ, ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୁହଁ ହୋଇ, ଚିତ୍ତ ଭ୍ରମିତ, ଦୁଃଖର ଶୀତଳତାରେ ତାପି, ଗୋ-ମାନ୍ୟା ସମାନ ଏକା ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ଗୁହା ତାଙ୍କ ଜନମାନ୍ୟା ସହ ଭରତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ରାମ ସଂପର୍କରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏଉଁ ଭାଗରେ ଶ୍ରୀମତ୍ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଶ୍ରୀମୟ ରାମାୟଣର ଛଉଅଶ୍ତି ଶର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ପରେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଥିବା ଗୁହା, ଭରତଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅପାର ଗୁଣ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ କହିଲେ। ଗୁହା କହିଲେ, "ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଥିଲି, ଯେଉଁ ନିଶା ଜାଗି ରହିଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ହାତରେ ଧରି, ସଦା ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାରେ ଲଗିଥିଲେ।" "ପ୍ରିୟ, ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ସୁବିଧାଜନକ ଶୟ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଆରାମ କରି ସେଥିରେ ଶୟନ କର, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।" "ଏହି ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଆରାମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ଆମେ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପାଳା କରିବା।" "ପୃଥିବୀରେ ରାମ ଛଡ଼ା ମୋ ପାଇଁ କେହି ପ୍ରିୟ ନାହିଁ; ତୁମେ ଚିନ୍ତିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ମୁଁ ଏହି କଥା ସତ୍ୟ କହୁଛି।" "ରାମଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବଡ଼ ଯଶ, ଧର୍ମ ଓ ସଫଳ ଶୁଦ୍ଧ ଧନ ଆଶା କରିଛି।" "ଏପରି, ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି, ଯେଉଁ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି ସୀତା ସହ, ଧନୁଷ ହାତରେ ଧରି, ମୋ ସମସ୍ତ ଜନମାନ୍ୟା ସହ।" "ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଚାଲିବି, କିଛି ଅଜଣା ନାହିଁ; ଚାରି ଭାଗର ସେନାକୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବି।" "ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ବିଶ୍ୱାସ କରିଲୁ।" "ରାମ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଘାସରେ ସୀତା ସହ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି, ଦେଖ, ଗୁହା, ଯେଉଁ ଦେବ ଓ ଦାନବ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ଏହି ଦଶରଥଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର, ଯେଉଁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମାନ, ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଓ ଅନେକ ଦୁଃଖରେ ଲାଭ କରାଯାଇଛି।" "ତାଙ୍କୁ ବନବାସ ଦେଇ, ରାଜା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୂମି ଶୀଘ୍ର ଏକା ହେଇଯିବ।" "ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, କ୍ଲାନ୍ତି ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ରୋଦନ ବନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆଜି ରାଜପାଳି ନିର୍ବିକ୍ଷୋଭ।" "କୌଶଳ୍ୟା, ରାଜା, ମୋ ମାତୃ—ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ ଯେ ଏମାନେ କେହି ଏହି ରାତି ବଞ୍ଚିପାରିବେ।" "ମୋ ମାତୃ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବଞ୍ଚିପାରିବେ, କିନ୍ତୁ କୌଶଳ୍ୟା ତାଙ୍କ ଶୂର ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତ ହେଇଯିବେ।" "ମୋ ପିତା, ଚିତ୍ତର ରଥ ଛଡ଼ି ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିନଥିବାରୁ, ଅବଶ୍ୟ ବିଦା ହେଇଯିବେ।" ଏଭଳି ଭାବରେ, ଭରତ ଓ ଗୁହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୟା, ବିଶ୍ୱାସ, ଦୁଃଖ ଓ ଭାଇପ୍ରତି ଶୁଦ୍ଧ ଭାବ ଦେଖାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁ ଦିନ ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ ବିରାହ ହୋଇଥିଲା।