ଗୁହା ଭାରତଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ, "ଆଶା କରୁଛି ତୁମର ସେନା ଏଠାରେ ରାତି ଅତିବାହିତ କରିବ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦର ସହ କିଛି ଚାହିଦା ପୂରଣ କରି ଦିଆଯିବ; ଆଗାମିକାଲି ସେନା ସହ ତୁମେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବ।" ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଅଯୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଅସୀ ପଞ୍ଚମ ସର୍ଗରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ। ଗୁହାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜ୍ଞାନୀ ଭାରତ ବିଚାରପୂର୍ବକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମେ ମୋ ସେନାକୁ ଆଦର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଛି।" ଏହା ପରେ, ଭାରତ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଗୁହାଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଗୁହା, ମୁଁ କେଉଁ ପଥରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବି? ଏଠି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଙ୍ଗଳୀ ଅଞ୍ଚଳ, ଗଙ୍ଗା ତଟ ଚାଲିବା ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ।" ଭାରତଙ୍କ ଏହି ଜ୍ଞାନମୟ କଥା ଶୁଣି, ଜଙ୍ଗଳ ଜଣା ଗୁହା ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ଧନୁଷ ଶିଳ୍ପରେ ପାରଙ୍ଗତ ମୋ ସେବକମାନେ ତୁମ ସହ ଯିବେ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନାମଧାରୀ ରାଜକୁମାର ସହ ଯିବି।" ଗୁହା ଏହିପରି କହିଲେ, "ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାମଙ୍କୁ ନିକୃଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯାଉନଥିବ; ତୁମର ବଡ଼ ସେନା ଦେଖି ମୋର ସନ୍ଦେହ ହେଉଛି।" ଏହାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଭାରତ ନିମ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରକାଶ ମାନ୍ୟ କଥା କହିଲେ, "ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ ଦିନ କେବେ ଆସୁନାହିଁ; ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାଘବ ମୋର ଭାଇ, ପିତା ସମ।" "ମୁଁ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଫେରାଇବାକୁ ଯାଉଛି, ଯିଏ ଜଙ୍ଗଳରେ ବସିଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବନା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ — ଗୁହା, ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।" ଭାରତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଗୁହାଙ୍କ ମୁହଁ ଅନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା; ସେ ଭାରତଙ୍କୁ ପୁନଃ କହିଲେ, "ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ଏପରି ଲୋକ ଭୂମିରେ କେଉଁ ଅଛି, ଯିଏ ଅସହଜ ଭାବରେ ଆସିଥିବା ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।" "ନିଶ୍ଚିତ ତୁମର କୀର୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଚାଲିବ, ଯିଏ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ।" ଏପରି ଗୁହା ଭାରତଙ୍କ ସହ କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ହରାଇଲା, ରାତି ଆସିଗଲା। ଗୁହା ସେନାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଶତୃଘ୍ନ ସହ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ। ଭାରତ, ଧର୍ମପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ମହାତ୍ମା, ଅନ୍ୟାୟ ଦୁଃଖରେ ତଳିଗଲେ; ମନର ଚିନ୍ତା ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଲା। ଭାରତଙ୍କ ମନ ଭିତରେ ଏକ ଅଗ୍ନି ଜଳିଥିଲା, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଳ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଷ୍କ ଗଛ ଦହିଯାଏ। ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରୁ ଶରୀରରୁ ପରିଶ୍ରମ ଝରିଗଲା, ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରେ ହିମ ଗଳିଯିବାପରି। ଭାରତ ମନର ଗୁହାରେ ଚିନ୍ତା ପର୍ବତ, ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ମାଣ୍ୟ ଖଣିଜ, ଦୁଃଖିତ ଗଛମାନେ ଏହି ଗୁହାର ଅନ୍ତଃପ୍ରଭା, ଦୁଃଖ ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତିର ଶିଖରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦବି ଦେଲେ। କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭାରତ ଏହି ଦୁଃଖର ପର୍ବତ, ଅନନ୍ତ ମୂଢତାର ଶକ୍ତି, ଦୁଃଖର ଁ ମାନ୍ୟ ବାଁଶ, ଏବଂ କ୍ଷୋଭର ଔଷଧୀରେ ଆବଦ୍ଧ ହେଲେ। ତଳିଗଲା, ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ, ଅବସ୍ଥା ଭ୍ରମିତ, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲା, ମନର ତାପରେ ଶାନ୍ତି ନାପାଇଲେ, ଝୁଣି ହରାଇଥିବା ବଳଦ ପରି। ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଦେଖି, ଗୁହା ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହ ଆସି, ଭାରତଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ରାମ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଅଯୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଛଏ ଅଠିଅଠି ସର୍ଗରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ। ଏହା ପରେ, ଜଙ୍ଗଳରେ ବସୁଥିବା ଗୁହା ଭାରତଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମହାନ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନ କଲେ, "ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲି; ସେ ଜାଗିଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ବାଣ ଧରି, ଭାଇଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାରେ ଏକାଗ୍ର।" "ପ୍ରିୟ, ଏଠାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଆରାମଦାୟକ ଶୟନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି; ରାଘୁବଂଶୀ ମୁକୁଟମଣି, ଆରାମରେ ଶୟନ କର।" "ଏଠି ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ତୁମେ ଆରାମ ଯୋଗ୍ୟ; ଆମେ ଏହି ଧର୍ମପରାୟଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଜାଗିବା।" "ମୋ ପାଇଁ ରାମ ଚାଉଁଠି ପୃଥିବୀରେ କେଉଁ ଅଛି; ଚିନ୍ତା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ — ଏହି କଥା ସତ୍ୟ କହୁଛି।" "ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱରେ କୀର୍ତି, ଧର୍ମ ଏବଂ ଶୁଭ ଶ୍ରୀ ଆଶା କରୁଛି।" "ଏପରି ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ରାମଙ୍କୁ ସୀତା ସହ ଶୟନ କରିଥିବାବେଳେ, ଧନୁଷ ହାତରେ ରକ୍ଷା କରିବି, ମୋ ସମସ୍ତ ଜନ କିନ୍ଦ୍ର ସହ।" "ଏହି ଜଙ୍ଗଳରେ କିଛି ମୋ ପାଖରେ ଅଜଣା ନୁହେଁ; ଚାରି ଦଳର ସେନାକୁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପସ୍ଥାପିତ କରିପାରିବି।" "ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଆମେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଲୁ।" "ମୁଁ କିପରି ଶୟନ କରିପାରିବି, କିମ୍ବା ଜୀବନ, କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ମିଳିପାରିବି, ଯେତେବେଳେ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ସୀତା ସହ ଭୂମିରେ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି?" "ଯିଏକି ସମସ୍ତ ଦେବ ଏବଂ ଦାନବ ମିଶି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପସ୍ଥାପିତ କରିପାରିବେନି — ଦେଖ, ଗୁହା, ସେ ଏବେ ଘାସରେ ସୀତା ସହ ଶୟନ କରୁଛନ୍ତି।" "ଏହି ଦଶରଥଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ମାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସମ; ତାଙ୍କୁ ବହୁ ତପସ୍ୟା ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ପାଇଯାଇଛି।" "ସେ ନିର୍ବାସିତ ହୋଇଥିବାରୁ, ରାଜା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜୀବନ କରିପାରିବେନି; ନିଶ୍ଚିତ ଭୂମି ଶୀଘ୍ର ବିଧବା ହେବ।" "ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର ବନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି; ନିଶ୍ଚିତ ଆଜି ରାଜପାଳି ନିରବ।" "କୌଶଲ୍ୟା, ରାଜା, କିମ୍ବା ମୋ ମା — ମୁଁ ଭାବୁନାହିଁ ତାଙ୍କୁ ଏଠି ରାତି ଜୀବନ ରହିବ।" ଏହିପରି ଭାରତଙ୍କ ମନର ଦୁଃଖ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ, ଗୁହାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ସମସ୍ତଙ୍କର ଭକ୍ତି ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ଉତ୍କଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।