ଗଙ୍ଗା ନଦୀ କୂଳରେ ରାମଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ପ୍ରବଳ ଓ ଶୂର ବ୍ୟକ୍ତି ଗୁହା ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ସତର୍କ ଭାବେ ରହୁଥିଲେ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୂମିରେ ଚକ୍ର ଓ କୁଠାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଭାରତଙ୍କ ସେନା ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ବିରାମ ନେଲା। ଏପରି ଏକ ବିଶାଳ ସେନା ଓ ଶୁଭ୍ର ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଦେଖି, ଭୂମିକୁ ଭଲ ଭାବେ ଜାଣିଥିବା ଭରତ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋ ସେନାକୁ ଯଥାଯଥ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର; ଆମେ ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ଆସନ୍ତାକାଲି ଏହି ମହା ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବୁ। ଏବଂ ଏବେ ମୁଁ ମୋ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କର ପିତୃତର୍ପଣ ପାଇଁ ଜଳ ଦିଅଇବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି ନଦୀକୁ ଉତରିବାକୁ ଯାଉଛି।” ଭରତଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ “ଯଥା ଆଜ୍ଞା” ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ଓ ସେନାକୁ ତାଙ୍କ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ସେନା ଗଠିତ ହେବା ପରେ, ଭରତ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତମ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ବସି ରାମଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତନ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଏହା ସମୟରେ, ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ସେନା ଶିବିର ଦେଖି, ନିଷାଦ ରାଜା ଗୁହା ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ଏତେ ବଡ଼ ସେନା ଏକ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ଏହାର ଶେଷ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଦେଖିପାରୁନି। ନିଶ୍ଚୟ ଭରତ ନିଜେ, ଯାହାଙ୍କ ରଥରେ କୋବିଦାର ଗଛର ଝଣ୍ଡା ରହିଛି, ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ସେ ନିଷାଦମାନେଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ଦେଇପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଆମକୁ ମାରିପାରନ୍ତି; କିମ୍ବା ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପିତା ବନବାସ ଦେଇଥିଲେ—ଏହି ସମୟରେ କୈକେୟୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭରତ ଅପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ଲାଗି କି ରାମଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ମୋର ପ୍ରଭୁ ଓ ବନ୍ଧୁ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରୁହନ୍ତୁ। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ରହୁଥିବା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସାଧାରଣ ନିଷାଦମାନେ ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଏହି ନଦୀକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଓ ମାଂସ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବିକା ଚାଳନ୍ତୁ। ପାଞ୍ଚ ଶତ ଯୁବ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ନୌକାଯୋଧ୍ୟା ଏଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରୁହନ୍ତୁ, ପ୍ରତିଶତ ନୌକା ପାଇଁ ଏକ ଏକ ଦଳ। ଯେତେବେଳେ ଭରତ ଏଠାରେ ରାମ ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ତେବେ ଏହି ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସେନା ଆଜି ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରିବ। ଏପରି କହି ମାଛ, ମାଂସ ଓ ମଧୁ ଉପହାର ନେଇ ଗୁହା, ନିଷାଦମାନେଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ଭରତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ। ଗୁହା ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ନୈତିକ ରଥଚାଳକ ସୁମନ୍ତ୍ର ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଦଣ୍ଡକ ଅଞ୍ଚଳର ଜ୍ଞାନୀ, ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଏକ ହଜାର ଆତ୍ମୀୟ ସହିତ ଆସୁଛନ୍ତି ଗୁହା। ତେଣୁ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ଭରତ, ଗୁହାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତୁ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଜାଣନ୍ତି।” ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଭରତ ତୁରନ୍ତ କହିଲେ, “ଗୁହା ମୋତେ ଦେଖନ୍ତୁ।” ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହ ଗୁହା ଭରତଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ଏଠା ଏକ ଗ୍ରାମ ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟେଭଳି ମନ୍ତ୍ରଣାରେ ପଡ଼ିଛୁ; ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଦେଉଛୁ—ଆପଣ ନିଜ ଦାସମାନେ ସହିତ ରୁହନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ନିଷାଦମାନେ ଆଣିଥିବା ମୂଳ ଓ ଫଳ, ତରୁଣ ଓ ଶୁଷ୍କ ମାଂସ, ଅଧିକ ପରିମାଣ ଜଙ୍ଗଲ ଖାଦ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ। ଆଶା କରେ ଆପଣଙ୍କ ସେନା ଏଠାରେ ଖାଇ ଏଇ ରାତି କାଟିବେ; ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଆଦର ପାଇବେ, ଆସନ୍ତାକାଲି ଆପଣ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ଯିବେ।” ଏପରି ଶୁଣି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ବିବେକଶୀଳ ଭରତ ଗୁହାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା; କାରଣ ଏତେ ବଡ଼ ସେନାକୁ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ପାଇଁ କେବଳ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରିଛ। ଏହିପରି କହି ପୁନି ଭରତ ତାଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ କାନ୍ତି ସହିତ ଗୁହାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଗୁହା, କେଉଁ ପଥରେ ମୁଁ ଭୃଗୁବଂଶୀ ବରଦ୍ୱାଜ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବି? ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ବହୁତ ଘନ ଓ ଗଙ୍ଗା କୂଳ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଦୁର୍ଭିଦ୍ୟା।” ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଅରଣ୍ୟପଥ ଜ୍ଞାନୀ ଗୁହା ହସ୍ତ ଯୋଗ କରି କହିଲେ, “ଧନୁଧାରୀ ଦାସମାନେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଯିବେ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଯିବି, ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜପୁତ୍ର। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଏତେ ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ରାମଙ୍କୁ କିଛି କୁକର୍ମ କରିବାକୁ ଯାଉନ୍ତି ତୋ ମୋର ଅନ୍ତରେ ସନ୍ଦେହ ହେଉଛି।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭରତ ଗୁହାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏପରି ଅଶୁଭ ଦିନ କେବେ ଆସୁନାହୁଁ; ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି ଏପରି ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ରାଘବ ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ, ପିତା ସମାନ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅଣିବାକୁ ଯାଉଛି, ଯିଏ ବନରେ ବସୁଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବ ଧରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ଗୁହା, ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।” ଭରତଙ୍କ ଏହି ଶୁଭ ଓ ନିଷ୍କଳୁଷ କଥା ଶୁଣି, ଗୁହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ଆପଣ ଧନ୍ୟ; ଏପରି ଲୋକ ଭୂମିରେ ଆଛନ୍ତି ବୋଲି ମୁଁ ଭାବିପାରୁନି, ଯିଏ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ମିଳିଥିବା ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ, କାରଣ ଆପଣ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହୁଛନ୍ତି।