ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଭୟ ଛାଡ଼, ତୁମମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ତୁମମାନଙ୍କ କଳ୍ୟାଣ ପାଇଁ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ନାତି, ମନ୍ତ୍ରୀ, ପରିଜନ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ବଧ କରିବି। ଏହି କ୍ରୁର ଓ ବିରାଟ ଭୟଙ୍କର ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଯାହାଠାରୁ ଭୟଭୀତ, ସେଇ ରାବଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୁଁ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାନବ ଲୋକରେ ବସିବି। ଏହି ସମୟ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ରହି ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଏପରି ଭଲ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣଶୀଳ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ। ତାପରେ, ନିଜ ମାନବ ଜନ୍ମସ୍ଥଳ ବିଚାର କରି, ପଦ୍ମନେତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ଚାରିଟି ରୂପରେ ନିଜକୁ ବିଭକ୍ତ କଲେ। ସେ ସମୟରେ ସେ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ ନିଜ ପିତା ବାପା ଭାବେ ବାଛିଲେ। ଏହି ଦେଖି, ଦେବତା, ଋଷି, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେଠି ଦେବତାମାନେ ନ ଭଲପାଉଥିବା, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଭିମାନୀ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଦୁଃଖର କାରଣ ରାବଣକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। "ଏଇ ଋଷିମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ରାବଣ ସହିତ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ପରିଜନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତୁମେ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ପାପ ଦୂର ହୋଇଯିବ।" ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଦେବତା ସୃଷ୍ଟି ପାୟସ ଭରି, ବିଶାଳ ବାହୁରେ ତାହାକୁ ଗଢ଼ି ଧରିଥିଲେ, ଯେପରି ନିଜ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀକୁ ଧରିଥିବା ପରି, ଏହି ପାତ୍ର ମାନେ ମାୟାର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସୃଷ୍ଟି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଅବସରରେ, ଦେବମାନ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତିରେ, ମଧୁର କଥାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ହେ ଦେବଗଣ, ସେଇ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ କ'ଣ ଉପାୟ ଅଛି? କେଉଁ ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କଲେ ମୁଁ ଏହି ଋଷିମାନଙ୍କ ଦୁଃଖଦାୟକ ରାବଣକୁ ବଧ କରିପାରିବି?" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କର, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କର।" ସେଇ ରାବଣ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯାହାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପୁରାତନ ଦେବତା, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ରାବଣଙ୍କୁ ଏହି ବରାଦାନ ଦେଲେ—"ତୁମେ ମାନବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ।" ଏହି ବର ପାଇଁ ରାବଣ ମାନବଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବରରେ ଅଭିମାନୀ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ବର ପାଇଁ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ବିନାଶ କରିବା ଲାଗିଲେ, ମହିଳାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ହରଣ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ମାନବ ହାତରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥିଲା। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ଦଶରଥଙ୍କୁ ନିଜ ପିତା ଭାବେ ବାଛିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଦଶରଥ ଅସନ୍ତାନ ଥିଲେ, ସନ୍ତାନ ଲାଗି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛାରେ ସନ୍ତାନ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଦଶରଥଙ୍କ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ୱୀ, ଅତୁଳନୀୟ ବଳ ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିଲେ। ସେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଲାଲ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଲାଲ ମୁଁହ, ଢୋଲ ଭଳି ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲେ, ଶରୀରର ଲୋମ ଓ ଦାଢ଼ି ଚମକୁଥିଲା, ଚୁଲି ଅପୂର୍ବ ଦେଖାଉଥିଲା। ସେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଉଚ୍ଚ, ସିଂହ ଭଳି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ତେଜସ୍ୱୀ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଚାଁଦି ଧାର ଥିବା ସୁନା ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ର ଥିଲା। ଏହି ପାତ୍ର ଦେବପ୍ରସ୍ତୁତ ପାୟସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ସେ ଏହାକୁ ନିଜ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ଭଳି ମୁହଁ ଲାଗି ଧରିଥିଲେ। ତାପରେ ରାଜା ଦଶରଥ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି?" ସେଇ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ କହିଲେ, "ହେ ରାଜା, ଦେବତାଙ୍କ ଉପାସନା କରି, ତୁମେ ଏହି ପାୟସ ପାଇଛ। ଏହା ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ଆୟୁ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହା ଦିବ୍ୟ। ଏହି ପାୟସ ତୁମ ଯୋଗ୍ୟ ରାଣୀମାନେକୁ ଦିଅ, ଯାହା ଖାଇଲେ ତୁମେ ଚାହୁଁଥିବା ସନ୍ତାନ ପାଇପାରିବ।" ରାଜା ଦଶରଥ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ସୁନା ପାତ୍ର ନମ୍ରତାରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ। ଏହି ପାୟସ ପାଇ ଦଶରଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଏକ ଦରିଦ୍ର ଅନ୍ଧାରୁ ସମ୍ପଦ ପାଇଥାଏ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବପୁରୁଷ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେଠିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ରାଜମହଳ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବରେ ଶରତ ଆକାଶ ଭଳି ଆନନ୍ଦର ଆଲୋକ ବିକିରଣ କରୁଥିଲା। ଦଶରଥ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ପାୟସ ନିଅ, ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ।" ସେ ପାୟସର ଅର୍ଦ୍ଧେକ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଶେଷ ଅର୍ଦ୍ଧ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ପାୟସର ଶେଷ ଅଂଶ, ଅମୃତ ସମାନ, ପୁଣିଥରେ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଦଶରଥ ପୁଣିଥରେ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଅଂଶ ଦେଲେ; ଏହିପରି ଭାବରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ତିନୋଟି ରାଣୀଙ୍କୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାଗରେ ପାୟସ ଦେଲେ। ପାୟସ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସମସ୍ତ ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାଗରେ ଦିବ୍ୟ ପାୟସ ଖାଇ, ଶୀଘ୍ର ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କ ତେଜ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ହେଉଥିଲା। ତାପରେ ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ରାଣୀମାନେ ଗର୍ଭବତୀ ଦେଖି, ମନ ଶାନ୍ତି ଲାଗିଲା, ଏବଂ ଦେବ, ସିଦ୍ଧ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।