ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ଭରତ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥରେ ଆଗରେ ଆଗରେ ଚାଲିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଭରତଙ୍କ ପଛରେ ନବ ହଜାର ଭଲ ତୟାରି ହାତୀ ଚାଲିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଭରତଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ସହସ୍ର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଧନୁର୍ଧାରୀ ସହିତ ସାଠି ହଜାର ରଥ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଭାଗ ନେଲେ। ଏକ ଲକ୍ଷ ତୟାରି ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଭରତଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। କୈକେୟୀ, ସୁମିତ୍ରା ଓ କୌଶଲ୍ୟା ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ଆଶାରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯାନରେ ବସିଥିଲେ। ଅନେକ ଉତ୍ତମ ପରିଷଦ ଏବଂ ଜନସାଧାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ହୃଦୟରେ ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ—"କେବେ ଆମେ ମେଘମାଳା ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧୃଢ଼ ବ୍ରତଧାରୀ, ସଂସାରର ଦୁଃଖ ଦୂରକର୍ତ୍ତା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବୁ?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ମାତ୍ର ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ରାଘବ ଆମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେବେ, ଯେପରି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ।" ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଯାତ୍ରାରେ ନିକଳିଲେ। ପୁରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୌରବ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ମାଣିକ୍ୟ କାମି, କୁମ୍ଭକାର, ବୁନକାର, ଅସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାତା, ମୟୂର ଅଳଙ୍କାର କାରିଗର, ବୃକ୍ଷ କାଟିବା ଓ କାଠ କାମ କରୁଥିବା, ହାତୀଦାନ୍ତ କାରିଗର, ଚୁନା ଲଗାଇବା, ଶୁଭାସ ଓ ଗନ୍ଧ ବ୍ୟବସାୟୀ, ସୁନାର, କମ୍ବଳ ଧୋଇବା, ସ୍ନାନ କରାଇବା, ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରାଇବା, ଚିକିତ୍ସକ, ଧୂପ ତିଆରି କରିବା, ମଦ ତିଆରି କରିବା, ଧୋବୀ, ଦରଜି, ଗ୍ରାମ ଓ ଗଞ୍ଜର ଲୋକ, ନଟ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ନୌକା ଚାଳକ—ସମସ୍ତେ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଭାଗ ନେଲେ। ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଗାଈ ଓ ରଥ ସହିତ ଭରତଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଚମକୁଥିବା ତମ୍ବା ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ନାନା ପ୍ରକାର ଯାନ ଓ ହାତୀରେ ଆସ୍ଥା କରି ଭରତଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ, ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ଭରି, କୈକେୟୀନନ୍ଦନ ଭରତଙ୍କ ସହ ଯାଉଥିଲେ, ଯିଏ ଭାଇ ପ୍ରେମରେ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏମିତି ରଥ, ଯାନ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀରେ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ସେମାନେ ଶୃଙ୍ଗିବେରପୁର ନିକଟରେ ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ରାମଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଓ ଶୂରବୀର ଗୁହା, ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ ଜାଗୃତ ରହି, ସେଠାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ଏହି ବିରାଟ ସେନା ଚକ୍ର ଓ କୁହାଡ଼ିରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ରୁକିଗଲା। ଏପରି ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସେନା ଓ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଦେଖି, ଭରତ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଁ କହିଲେ, "ମୋର ସେନାକୁ ଯଥାଯଥ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର; ଆମେ ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ଆସନ୍ତାକାଲି ଏହି ବିଶାଳ ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରିବା। ଏବେ ମୁଁ ମୋ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ ପାଇଁ ଜଳ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ତାଙ୍କର ଆଦେଶ ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଁ "ଯଥାଜ୍ଞା" ବୋଲି ସେନାକୁ ନିଜନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୟାରି ସେନା ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ଶୋଭିତ ହେଲା, ଭରତ ରାମଙ୍କ ଫେରାସିବା ଚିନ୍ତାରେ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନୁଚରମାନେଁ ସହ ବସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗଙ୍ଗା ତୀରରେ ସେନା ଶିବିର ଦେଖି, ନିଷାଦ ରାଜା ଗୁହା ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ତୁରନ୍ତ କହିଲେ, "ଏହି ବିରାଟ ସେନା ସମୁଦ୍ର ପରି ଚମକୁଛି, ଏହାର ସୀମା ମୁଁ ବୁଝିପାରୁନି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ଭରତ, ଯାହାଙ୍କ ରଥରେ କୋବିଦାର ଚିହ୍ନ ତଳ ଉଠିଛି, ଆସିଛନ୍ତି। ସେ ନିଷାଦମାନେଁକୁ ବାନ୍ଧିବେ କିମ୍ବା ହତ୍ୟା କରିଦେବେ; କିମ୍ବା ଦଶରଥଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାମଙ୍କୁ ବନବାସ ଦେଇଥିବାରୁ, କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭରତ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ପାଇଁ ରାମଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ରାମ ମୋର ପ୍ରଭୁ ଓ ବନ୍ଧୁ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଷାଦମାନେଁ ଏଠାରେ ତୀରରେ ସଜାଗ ରୁହନ୍ତୁ। ଗଙ୍ଗା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିଷାଦମାନେଁ ମାଂସ, କନ୍ଦ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଏଠାରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ପାଞ୍ଚଶ ଶତ ଯୁବ ନୌକାଚାଳକ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶତ ନୌକା ପାଇଁ ଏକ ଦଳ ଭାବେ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ତୟାରି ରୁହନ୍ତୁ। ଯେତେବେଳେ ଭରତ ରାମ ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ, ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ସେନା ଆଜି ଗଙ୍ଗା ଅତିକ୍ରମ କରିବ।" ଏପରି କହି, ମାଛ, ମାଂସ ଓ ମଧୁ ଉପହାର ନେଇ ନିଷାଦ ରାଜା ଗୁହା ଭରତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସୁମନ୍ତ୍ର ଚତୁର ଓ ବିଦ୍ୱାନ୍ ରଥଚାଳକ, ଭରତଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ—"ଏହେଁ ଗୁହା, ନିଷାଦମାନେଁର ମୁଖ୍ୟ, ଏକ ହଜାର ପରିବାର ସହ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ବୟସ୍କ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ ରାମଙ୍କ ବନ୍ଧୁ।