ଭାରତଙ୍କ ମହାନ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଏପରି କହିବା ପରେ, ସୁମନ୍ତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସିରେ, ଭାରତଙ୍କ ଆଦେଶ ଓ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ କାମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ରାଘବଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରାର ଆଦେଶ ମିଳିବା ସହିତ, ନଗରବାସୀ, ସେନାପତି, ଏବଂ ସେନା ଦଳ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଘରେ ଘରେ ତାଙ୍କର ଜଣାନୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱାମୀମାନେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଲେ। ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା, ବୃଷ, ଏବଂ ତୀବ୍ର ରଥସହିତ ସେନାପତିମାନେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ସମଗ୍ର ସେନାକୁ ଗଠନ କଲେ। ନିଜ ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସେନା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି, ଭାରତ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋର ରଥକୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ।" ଭାରତଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଁ ସୁମନ୍ତ୍ର ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିବା ରଥ ଆଣିଦେଲେ। ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ପ୍ରତାପୀ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ଚିତ୍ତ ଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ ମନାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଭାରତ ପୁନି କହିଲେ, "ଶୀଘ୍ର ଉଠ, ସୁମନ୍ତ୍ର, ସେନାପତିମାନେଠାରେ ଯାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କର। ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ଯେ, ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ନେଇ ଆସି, ସମଗ୍ର ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କରିବି।" ଭାରତଙ୍କ ଉଚିତ ଆଦେଶରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ନାଗରିକ, ସେନାପତି ଏବଂ ମିତ୍ରମାନେଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ। ତାପରେ, ଘରେ ଘରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଉଠ, ରଥ, ଖଚ୍ଚର, ହାଥୀ, ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଠାଉଁତି ତୃତୀୟ ସର୍ଗ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ ର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡରେ ପାଠିତ ହୁଏ। ପରେ, ଭାରତ ଶୁଭ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିବା ରଥରେ ବସି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଭାରତଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲିଥିଲେ। ଭାରତଙ୍କ ପଛରେ ନବ ହଜାର ସଜିଥିବା ହାଥୀ, ଷାଠି ହଜାର ଧନୁର୍ଧର ଯୋଦ୍ଧା ସହିତ ରଥ, ଏକ ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯାଉଥିଲେ। କୈକେୟୀ, ସୁମିତ୍ରା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌଶଳ୍ୟା ମାତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିବା ଆଶାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯାନରେ ଯାଉଥିଲେ। ଅନେକ ମହାନ ମଣିଷମାନେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ—"କେବେ ଆମେ ଘନ ମେଘ ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ଦୃଢ଼ ବାହୁ, ନିଶ୍ଚଳ ଚିତ୍ତ, ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂରକରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବୁ?" କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ରାଘବ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେବେ, ଯେପରି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦେଇଥାଏ। ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନଗରବାସୀମାନେ ଏକାପରେ ଅନ୍ୟକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ବିଦାୟ ନେଲେ। ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମହାନ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସିରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ଦଳରେ ମଣି କାମ କରୁଥିବା କାରିଗର, କୁମ୍ଭାର, ବୁନକାର, ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଜୀବିକା କରୁଥିବା ଲୋକ, ମୟୂର ଅଳଙ୍କାର ତିଆରିକାର, ବୃକ୍ଷ କାଟୁଥିବା, କାଠ କାଟୁଥିବା, ଉତ୍ତରାଂଶ କାରିଗର, ଦାତନ୍ତ କାମ କରୁଥିବା, ଗାଁଥିବା, ଶୁଭ ଗନ୍ଧରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବା ଲୋକ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କାରିଗର, କମ୍ବଳ ଧୋଇବା, ସ୍ନାନ କରାଇବା, ବସ୍ତ୍ର ଦେଇବା, ଚିକିତ୍ସକ, ଧୂପ ତିଆରିକାର, ମଦ ତିଆରିକାର, ଧୋବୀ, ଦର୍ଜି, ଗ୍ରାମ ଓ ଗଞ୍ଜର ଲୋକ, ନାଟ୍ୟକାର ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ନୌକା ଚଳାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଉଥିଲେ। ହଜାର ହଜାର ବେଦପାଠୀ, ଶିଳ୍ପ ଓ ଚରିତ୍ରରେ ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗାଁଠିବା ଗାଁଠିବା ଗାଏଁ ଓ ରଥ ସହିତ ଭାରତଙ୍କ ପଛରେ ଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ପରିଷ୍କୃତ ତାମ୍ର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ବିଭିନ୍ନ ଯାନରେ ଭାରତଙ୍କ ପଛରେ ଶାନ୍ତ ଚଳିଥିଲେ। ସେନା ଆନନ୍ଦରେ ଏବଂ ଉଲ୍ଲାସରେ, ଭାଇ ପ୍ରତି ପ୍ରେମୀ କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭାରତଙ୍କ ସହ ଚାଲିଥିଲେ। ଏଭଳି ରଥ, ଯାନ, ଘୋଡ଼ା, ହାଥୀ ଉପରେ ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ସେମାନେ ଶୃଙ୍ଗବେରପୁର ନିକଟରେ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ରାମଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ବୀର ଗୁହା, ତାଙ୍କର କୁଟୁମ୍ବମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ରହି, ସେ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସତର୍କତାରେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଚକ୍ର ଓ କୁଅଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସେନା ଭାରତଙ୍କୁ ସହ ଏଠାରେ ବିରାମ ନେଲା। ସେଠାରେ ଆସି, ଭାରତ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ-ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ସେନାକୁ ଯଥାଯଥା ସ୍ଥାନରେ ଶିବିର କର। ଆମେ ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, କାଲି ଏହି ବଡ଼ ନଦୀ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା। ଏବଂ ଏବେ ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ପିତୃକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଜଳ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ଭାରତଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶକୁ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାସୀ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ "ଯଥା ହେଉ" ବୋଲି ସେନାକୁ ନିଜ ନିଜ ଦଳ ସହିତ ଯଥାସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ସେହିପରି ଶୋଭାମୟ ଶସ୍ତ୍ର-ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ସେନା ଶିବିର କଲେ, ଭାରତ ରାମଙ୍କ ଫେରା ନେଇ ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କର ନିଜ ଅନୁଯାୟୀମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ରହିଲେ। ଏହି ଅଠାଉଁଚାଳିସି ଅଧ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ ର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡରେ ଅଛି। ତାପରେ, ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ସେନା ଶିବିର ଦେଖି, ନିଷାଦ ରାଜା ଗୁହା ତାଙ୍କର କୁଟୁମ୍ବମାନେଠାରେ ଶୀଘ୍ର କହିଲେ, "ଏହି ବଡ଼ ସେନା ସମୁଦ୍ର ପରି ଚମକୁଛି; ଅନେକ ଚିନ୍ତା କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଶେଷ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।