ଭାରତ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲୁଠୁ ଫେରାଇବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପରି ସେ ମଧ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବେ ବୋଲି ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରିବି, ଜେଷ୍ଠ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସଦାଚାରୀଜନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ଆମ ଭାଇଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଫେରାଇବି।" ଭାରତ ଆଗରୁ ମିଷ୍ଟ୍ରୀ, ରାସ୍ତା ସଫା କରୁଥିବା ଲୋକ, ଓ ରକ୍ଷାକର୍ମୀମାନେ ପଠାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଯାତ୍ରା ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଲାଗୁଥିଲା। ଏପରି ଉଦ୍ବୋଧନ ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଭାଇପ୍ରେମୀ ଭାରତ ସମୀପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଜ୍ଞାନୀ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ସୁମନ୍ତ୍ର, ତୁମେ ତ୍ୱରିତ ଉଠି ଯାଅ, ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ସେନାକୁ ଏକତ୍ରିତ କରି ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅ।" ମହାତ୍ମା ଭାରତଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଖୁସି ହୋଇ, ସୁମନ୍ତ୍ର ସବୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଲେ। ଏହି ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ରାଘବଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ବୋଲି ଜାଣି, ନାଗରିକ, ସେନାପତି ଓ ସେନାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଘରେ ଘରେ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଜନନୀମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କଲେ। ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା, ବଳଦ ଗାଡ଼ି, ଓ ତୀବ୍ର ରଥ ନେଇ ସେନାପତିମାନେ ଦଳ ସହିତ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ବଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଭାରତ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋ ରଥ ତୀବ୍ର ଚଳାଅ।" ଏହି ଆଜ୍ଞାରେ ଖୁସି ହୋଇ, ସୁମନ୍ତ୍ର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥ ନେଇ ଆସିଲେ। ଭାରତ, ଯିଏ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରତିବାଦୀ ରାଘବଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ, ପୁନର୍ବାର କହିଲେ, "ସୁମନ୍ତ୍ର, ବଡ଼ବଡ଼ ସେନାପତିମାନେ ପାଖକୁ ଯାଅ, ସେନା ଏକତ୍ରିତ କର, କାରଣ ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଫେରାଇବି।" ଏହି ଠିକ୍ ଆଜ୍ଞାରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ନାଗରିକ, ସେନାନାୟକ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ଏହିପରି, ଘରେ ଘରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଉଠ, ରଥ, ଖଚ୍ଚର, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ କରି ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ପରେ, ଭୋରେ ଉଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଭାରତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶାୟୀ ହୋଇ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଲେ। ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ଚମକୁଥିବା ରଥରେ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଯାଉଥିଲେ। ନବହଜାର ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହାତୀ ଭାରତଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ସାଠିହଜାର ରଥ ଏବଂ ନିଷ୍ଣାତ ଧନୁର୍ଧରମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯାଉଥିଲେ। ଏକ ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରାରେ ଲାଗିଥିଲେ। କୈକେୟୀ, ସୁମିତ୍ରା ଓ ଶ୍ରୀମତୀ କୌଶଳ୍ୟା ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ଆଶାରେ ଚମକୁଥିବା ଯାନରେ ଚଢ଼ି ଯାଉଥିଲେ। ଅନେକ ଉତ୍ତମ ସଭାସଦ୍ୟ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ କଥା ଚର୍ଚ୍ଚା କରୁଥିଲେ—"କେବେ ଆମେ ମେଘ ମଳିନ ରଂଗର, ବଳଶାଳୀ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଓ ଜଗତ୍ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ପାଇବୁ?" କେବଳ ଦର୍ଶନେଇ ରାଘବ ଆମ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଦେବେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୁଏ। ଏପରି ମଧୁର କଥା କହି, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାମନା ସହିତ ଏକାଠି ହୋଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ପୁରବାସୀ, ସମ୍ମାନିତ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଦଳରେ ମଣି କାମ କରୁଥିବା କାରିଗର, କୁମ୍ଭକାର, ବୁନକାର, ଶସ୍ତ୍ର ଜୀବୀ, ମୟୂର ଅଳଙ୍କାର କାରିଗର, ବଁଶ କାଟିବା, କାଠ କାଟିବା, ଚିରା କରିବା, ଦାନ୍ତର ଶିଳ୍ପୀ, ଚୁନା କାମ କରୁଥିବା, ଓ ଗନ୍ଧ କରିବା ଲୋକ ଥିଲେ। ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁନାର, କମ୍ବଳ ଧୋଇବା, ସ୍ନାନ ସହାୟକ, ବସ୍ତ୍ରକାର, ଚିକିତ୍ସକ, ଧୂପ କରୁଥିବା ଓ ମଦ ତିଆରି କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଯାଉଥିଲେ। ଧୋବୀ, ଦର୍ଜି, ଗ୍ରାମ ଓ ପଡ଼ାବାସୀ, ନାଟ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଓ ନୈୟା କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ହଜାର ହଜାର ବେଦବେଦାଙ୍ଗ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗଂଗା ଓ ରଥ ନେଇ ଭାରତଙ୍କ ସହିତ ଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଚମକୁଥିବା ତାମ୍ର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ବିଭିନ୍ନ ଯାନରେ ଭାରତଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଭାଇପ୍ରେମୀ ଭାରତଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ସେନା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଯାଉଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଯାତ୍ରା କରି, ରଥ, ଯାନ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଶୃଙ୍ଗବେରପୁର ସମୀପ ଗଂଗା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ, ରାମଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଓ ବୀର ଗୁହା ତାଙ୍କ ସ୍ଵଜନମାନେ ସହିତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଗଂଗା ତଟରେ ଚକ୍ର ଓ କୁଠାର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାରତଙ୍କ ସେନା ଶିବିର କଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଦଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ଜଳ ଦେଖି, ଭାରତ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କୁ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ସେନାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର; ଆମେ ଆଜି ବିଶ୍ରାମ କରି, କାଲି ଏହି ମହାନଦୀ ଅତିକ୍ରମ କରିବା।" ଏବଂ ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ନଦୀକୁ ଯାଇ ଚଲିଗଲେ ରାଜାଙ୍କ ପିତୃକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଜଳ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ।" ଏହିପରି ଭାରତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆୟୋଧ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଜନ, ବୈଭବ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ।