ବରତ ଯେତେବେଳେ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଜନସମୁଦାୟ ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେପରି ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଦଶରଥଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରାଯାଇଥିଲା। ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ବରତ ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ସଭା ଏକ ଶାନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଜଳଜନ୍ତୁ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯାହାର ତୀର ମଣି, ଶଙ୍ଖ ଓ କଣ୍ଟାରେ ଭରିଥିଲା—ଏହି ସଭା ପୂର୍ବରୁ ଦଶରଥଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯେପରି ଚମକୁଥିଲା, ସେପରି ଏବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ବିଶିଷ୍ଟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅଠାଶିଏ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବରତ, ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଅନୁଭୂତିରେ ପ୍ରବଳ, ସେ ସଭାକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ସଭା ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ରାତି ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ବୃଦ୍ଧମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏକ୍କାଏକ୍କା ଏସି ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ, ସଭା ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ରାତି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମେଘ ଅପସାରି ଚନ୍ଦ୍ର ଚମକୁଥାଏ। ସେଇ ଉଜ୍ୱଳ ସଭା, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ରାତି ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କର ନୀତିଜ୍ଞ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକଠି ହେଲେ, ତେବେ ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ ବରତଙ୍କୁ ସ୍ନେହଭରା କଥା କହିଲେ—“ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ରାଜା ଦଶରଥ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଏହି ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଭୂମି ତୁମକୁ ଦେଇ, ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଗଲେ। ରାମ, ତଥ୍ୟ ଓ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ, ସତ୍ପଥର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ର ତାହାର ଆଲୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କରିନାହାଏ। ଏହି ରାଜ୍ୟ, ଏବେ କଣ୍ଟାମୁକ୍ତ, ତୁମ ପିତା ଓ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଛି; ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଏହା ଉପଭୋଗ କର ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଅଭିଷେକ କର। ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ, ଶୁଭ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଦୂର ସମୁଦ୍ରସୀମାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ଧନ-ମଣି ଆଣି ଦେଉନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ବରତ, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ବିପ୍ଳବ ଭରା ମନେ, ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସତ୍ପଥ ପ୍ରତି ଅନୁରାଗ ଦେଖାଇଲେ। ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଅଶ୍ରୁରେ ଆବୃତ ହୋଇ, କୁହୁଡି ପିଲାର ଡାକ ପରି ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଶୋକ କରି ଏବଂ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କଲେ—“ରାମ ପରି ଶିକ୍ଷିତ, ଜ୍ଞାନୀ, ନୀତିରେ ଅଟୁଟ ଲୋକଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ନେବାକୁ କିଏ ଚାହିଁବ? ମୁଁ କିପରି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ ରାଜ୍ୟ ଉସୁର୍ପ କରିପାରିବି? ରାଜ୍ୟ ଓ ମୁଁ ଦୁହେଁ ରାମଙ୍କର; ଏଠାରେ ଆପଣ ଧର୍ମ କହିବା ଉଚିତ। ରାମ, ପ୍ରଥମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଦିଲୀପ ଓ ନହୁଷ ପରି, ରାଜ୍ୟ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ, ଯେପରି ଦଶରଥ ପାଇଥିଲେ। ଯଦି ମୁଁ ଏପରି ପାପ କରିବି, ଏହା ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କୁ ଅନୁଚିତ, ଏବଂ ସ୍ଵର୍ଗ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେବେ ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଲାଜ ହେଉଥାଏ। ମୁଁ ମା ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟାୟକୁ ଅନୁମୋଦନ କରୁନାହିଁ; ଏଠାରେ ମୁଁ ହାତ ଜୋଡି ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି, ଯଦିଓ ସେ ଦୂର ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଛନ୍ତି। ମୁଁ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବି, ସେ ରାଜା ଓ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ରାଘବ ତିନି ଲୋକର ରାଜ୍ୟ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ।" ଏହି ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି, ସଭାର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆନନ୍ଦ ଅଶ୍ରୁ ଝାଡିଲେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ରାମଙ୍କୁ ଉପରେ ଲାଗିଗଲା। ବରତ କହିଲେ—“ଯଦି ମୁଁ ମୋର ଉତ୍ତମ ଭାଇକୁ ଅରଣ୍ୟରୁ ଆଣିପାରିବିନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପରି ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବି। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ବ୍ୟବହାର କରି ତାଙ୍କୁ ଆଣିବି, ବୃଦ୍ଧ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରବାନ୍ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ।" "ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ କାଠମିଷ୍ଟ୍ରୀ, ରାସ୍ତା ସଫା କରିବା ଲୋକ ଓ ରକ୍ଷକମାନେ ପଠାଇଦେଇଛି; ଏହି ଯାତ୍ରା ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।" ଏହିପରି କହି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବରତ, ଭାଇ ପ୍ରତି ଅନୁଗତ, ନିକଟରେ ଦଉଁଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଶୀଘ୍ର ଉଠିଯାଉ, ସୁମନ୍ତ୍ର, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ; ତୁରନ୍ତ ଯାତ୍ରାର ଆଜ୍ଞା ଦିଅ ଏବଂ ସେନାକୁ ସଂଗ୍ରହ କର।" ବରତଙ୍କ ଅନୁଶାସନ ପାଇ ସୁମନ୍ତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ କାମ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରିଦେଲେ। ରାଘବଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେବାର ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ନାଗରିକ, ସେନାପତି ଓ ସେନା ଆନନ୍ଦ ଭରିଗଲେ। ଏବଂ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ନିଜ ଘରେ ଜନାନୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହେଇ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା, ବୃଷ୍ଠି ଗାଡ଼ି ଓ ତେଜ ରଥ ସହ, ସେନାପତି ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ସଂଗ୍ରହ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବରତ, ନିଜ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସାମ୍ନାରେ ସେନା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି, ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୋର ରଥ ଶୀଘ୍ର ଆଣ।" ବରତଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ସୁମନ୍ତ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇ ରଥ ଆଣିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାଘବ, ତଥ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ପ୍ରବଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହି, ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ, ବରତ ତାଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। "ଶୀଘ୍ର ଉଠ, ସୁମନ୍ତ୍ର, ସେନାପତିମାନେ ସହ ସେନାକୁ ସଂଗ୍ରହ କର; କାରଣ ମୁଁ ଚାହେଁ ରାମଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରୁ ଆଣିବା, ଯାହା ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ।" ବରତଙ୍କ ସଠିକ୍ ଆଜ୍ଞାରେ ସୁମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ନାଗରିକ, ସେନାପତି ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସହ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ ଉଠ, ରଥ, ମୁଲ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। ଏଠାରେ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ତିରାଶିଏ ସର୍ଗା ପାଠ ହେଉଛି। ବରତ, ଶୁଭ ରଥରେ ଶୁଭେଷ ହୋଇ, ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇଥିବା ରଥରେ ଆଗରେ ଚାଲିଗଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ନବ ହଜାର ଉତ୍ତମ ହାତୀ, ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ବରତଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଭରା ନାୟକ ଭାବେ। ଷଷ୍ଠି ହଜାର ରଥ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଧନୁର୍ଧରମାନେ ସହ, ବରତଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ, ସେ ଉଜ୍ୱଳ ରାଜପୁତ୍ର ଭାବେ ଯାତ୍ରା କଲେ।