ଏହି ଭାଗରେ, ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବନବାସ ପରେ ଭୂମିକା ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ବହୁତ ଲୋକ ଏକାଠି ହେଲେ। କୂଆ ଖୋଦିବାକାରୀ, ଚୁନା ଲେପିବାକାରୀ, ବାଁଶ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଓ ମାପ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରୁଥିବା ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇଥିଲେ। ସେହି ବିଶାଳ ଜନସମୂହ ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ହୃଦୟରେ, ଚନ୍ଦ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସମୁଦ୍ର ଯେମିତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ସେହିପରି ତେଜ ଓ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ। ପଥ ତିଆରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଉପକରଣ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଲତା, ଜାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲି ଗଛ, ପଥର ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ କାଟି ଏହି ଲୋକମାନେ ପଥ ସଫା କରିଲେ। କେଉଁଠି ଗଛ ନଥିଲା, ସେଠି କିଛି ଲୋକ ଗଛ ରୋପିଲେ, ଆଉ କିଛି ଲୋକ କୁହାଡ଼ି, ଆଉ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ନେଇ ଗଛ କାଟିଲେ। କିଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଘନ ନଳ ଜଙ୍ଗଲ କୁ ଭାଙ୍ଗି, ଅପରିଚିତ ଏବଂ କଠିନ ଜମିକୁ ସଫା କରିଲେ। କିଛି ଲୋକ କୁଆଁ ଓ ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ବାଲି ଦେଇ ପୂରିଲେ, ଆଉ କିଛି ତଳସ୍ଥଳକୁ ସମତଳ କରିଦେଲେ। ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ବାନ୍ଧିଲେ; ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ସଫା କଲେ; ଯାହା ଭାଙ୍ଗିବା ଦରକାର, ତାହା ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଅତି କ୍ଷଣେ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ବିଶାଳ ଜଳ ଚ୍ୟାନେଲ ତିଆରି କରିଦେଲେ, ଯାହା ସମୁଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ଉତ୍ତମ କୂଆଁ ଖୋଦି, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ସଜାଇଦେଲେ। ସେଇ ପଥ ଚୁନା ଲେପା, ଫୁଲିଥିବା ଗଛ, ମଦୋନ୍ମତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କୁହୁକାଣି ଓ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଇଥିଲା। ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଛିଟିଯାଇଥିଲା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଏହି ଦଳର ରାସ୍ତା ସ୍ୱର୍ଗର ପଥ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ନିଯୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ମଧୁର ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦଦାୟି ସ୍ଥାନ ବାଛିଲେ। ମହାନ ଭରତଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀରେ ଅଧିକ ଶୃଙ୍ଗାର ଯୋଗାଯାଇ, ତାହା ମଣିର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦକ୍ଷ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚୟନ କରି, ମହାତ୍ମା ଭରତଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ତିଆରି କଲେ। ବାଲି ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ଅଟାଳିକା ବନ୍ଧି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ର ପତାକା ପରି ଦୃଢ଼ ଖୁଟି ଓ ଶୋଭାମୟ ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆଶ୍ରୟ ଅତି ଦୃଷ୍ଟିନନ୍ଦନ ହେଲା। ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ମହଲ ଓ ପ୍ରାଚୀର ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଦୃଢ଼ ପଥ ଦ୍ୱାରା ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏହି ଆଶ୍ରୟ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଉଚ୍ଚ ତଳା ଅଟାଳିକା ମାନେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଭସୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେହି ସମସ୍ତ ବସୁଦା ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତେବେ ସମସ୍ତେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ରହିଛି, ଢଣ୍ଡା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛ ରହିଛି। ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ରାତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେହିପରି ରାଜପଥ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆଗମନ ପଥ ଶୋଭିତ ହେଇଥିଲା। ଏଠାରୁ ଏଯାଁ, ଅଯୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକାଶୀତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଶୁଭ ରାତିରେ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ସୂତମାଗଧ ବର୍ଣ୍ଣନାକାରୀମାନେ ଭରତଙ୍କୁ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୀତ ଗାଇ ଶ୍ଲାଘା କରିଥିଲେ। ସୁନା ଚେପିଥିବା ଘଣ୍ଟା ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ଶତାଧିକ ଶଂଖ ତୁରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ସ୍ୱରରେ ଚାଲିଥିଲା। ଏହି ମହାନ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଆକାଶକୁ ଭରି ଦେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ଭରତଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ଆଉ ଗଭୀର କରିଦେଲା। ତାପରେ, ଭରତ ଜାଗି ଏହି ଶବ୍ଦ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ ଓ କହିଲେ, "ମୁଁ ରାଜା ନୁହେଁ," ଏହି କଥା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ। "ଦେଖ ଶତୃଘ୍ନ, କୈକେୟୀ କେତେ ବଡ଼ କ୍ଷତି କରିଛି, ମୋତେ ଦୁଃଖରେ ଛାଡ଼ି ରାଜା ଦଶରଥ ଚିରନିଦ୍ରାକୁ ଗଲେ। ସେଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଦଶରଥଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବେପରୋଆ ନୌକା ପରି ଅନ୍ୟଥା ଘୁରୁଛି। ଆମର ରକ୍ଷକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋ ମାଆ ଅଧର୍ମରେ ଲଗି ବନକୁ ପଠାଇଦେଇଛନ୍ତି।" ଭରତ ଏପରି ଦୁଃଖ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଭରତ ବିଳାପ କରୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ବଶିଷ୍ଠ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜାଙ୍କ ଦରବାର ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଓ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଚିକ୍କଣ ମାଟିରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଦରବାର ମଣ୍ଡପ ସୁଧର୍ମା ସଭା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଓ ଅନେକ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସମସ୍ତ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବଶିଷ୍ଠ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସି, ଅତି ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଦୂତମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ—"ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଯୋଦ୍ଧା, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଜନପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଆଣ; ଆମକୁ ଜରୁରୀ କାମ ଅଛି। ଶତୃଘ୍ନ, ମହାନ ଭରତ, ଯୁଧାଜିତ୍, ସୁମନ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଣ।" ଏହି ଆହ୍ୱାନରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା—ଲୋକମାନେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀରେ ବସି ଆସିଲେ। ଭରତ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେପରି ଦଶରଥଙ୍କୁ କରିଥିଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ସଭା ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳଚର ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳାଶୟ ମାନେ ଶାନ୍ତ ଜଳ ଓ ମଣି, ଶଙ୍ଖ, ପଥର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୁଏ—ଏହି ସଭା ଏମିତି ଦଶରଥ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏଥିଲା। ଏଠାରୁ ଏଉଁଠି, ଅଯୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ବିରାସୀତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭରତ ଦେଖିଲେ, ଏହି ସଭା ମଣ୍ଡପ ବଡ଼ବଡ଼ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଭରିଥିଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ବୃଦ୍ଧମାନେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଏକଏକରି ପ୍ରବେଶ କରି ବସିଲେ, ତାହା ମେଘ ହଟିଗଲା ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ରାତି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।