ଏହି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏଠିଠାରେ ଏଠିଠାରେ ଅସୀଠି ଓ ଏକାଶୀ ଶର୍ଗର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘଟଣା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ପାଉଛୁ। ଏଠିଠାରେ ଦେଖାଯାଉଛି, ଅନେକ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଦେଶର ଅଭିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ, ମାପ ଏବଂ ଚିହ୍ନା କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସାହସୀ ଖଣନ କର୍ମୀ ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ଏକଠା ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଯନ୍ତ୍ର ଚାଳନାରେ ପାରଙ୍ଗତ, କଠା କାମ କରିବା କାରିଗର, ରାସ୍ତା ବନେଇବାରେ ଦକ୍ଷ, ଗଛ କାଟିବା କାର୍ମିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଆଉ ଉତ୍ତମ କୂଆଁ ଖଣନ କର୍ମୀ, ଚୁନା ଲେପିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ବାଂଶ ଜଡିବାରେ ଦକ୍ଷ, ଏବଂ ମାପିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଗେଇ ଗଲେ। ଏହି ବିଶାଳ ଦଳ ଉତ୍ସାହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ସମୁଦ୍ର ପରି ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଉଦ୍ଦିପ୍ତ ହୋଇ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଲେ। ନିଜ ନିଜ କାମ ନିର୍ବାହ କରି, ରାସ୍ତା ବନେଇବାରେ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପକରଣ ନେଇ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ। ଲତା, ଜ୍ଵାଳ, ଝାଡ଼ି, ତଥା ପାଥର ପରି ଅଧିକ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନକୁ କାଟି, ଏକ ପରିସ୍କୃତ ରାସ୍ତା ତିଆରି କରିବାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଗଛ କାଟିଲେ। କିଛି ଗଛ ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଲୋକ ଗଛ ରୋପଣ କଲେ, ଆଉ ଅନ୍ୟେ ଧାରାଳ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ଏଠା ଓ ଏଠା ଗଛ କାଟିଲେ। କିଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ମୁଢା ତଣ୍ଡ ଝାଡ଼ି ଭାଙ୍ଗି, ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପରିସ୍କୃତ କଲେ। କିଛି ଲୋକ କୂଆଁ ଏବଂ ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ବାଳି ଦେଇ ଭରିଲେ, ଆଉ ଅନ୍ୟେ ନିମ୍ନ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମତଳ କଲେ। ଯାଞ୍ଚ କରି, ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥାନକୁ ବାନ୍ଧିଲେ, ପରିସ୍କୃତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥାନକୁ ପରିସ୍କୃତ କଲେ, ଭାଙ୍ଗିବା ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥାନକୁ ଭାଙ୍ଗିଲେ। ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସମୟରେ, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଏବଂ ସାଗର ପରି ବିଶାଳ ଜଳ ଚ୍ୟାନେଲ ତିଆରି କଲେ। ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ଉତ୍ତମ କୂଆଁ ଖଣନ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ସଜାଇଲେ। ଚୁନା ଲେପିତ ଭୂମି, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଗଛ, ମଦିରାମତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା ରାସ୍ତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଯାଇ, ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏହି ସେନାର ରାସ୍ତା ଦେବଲୋକର ପଥ ପରି ମାନ୍ୟ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏପରେ, ନିଯୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ମଧୁର ଫଳ ଭରିଥିବା ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କଲେ। ବିଭା ଭାରତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ନବ ଆସନକୁ ଅପୂର୍ବ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର କରାଯାଇଲା, ଯାହା ଏକ ମଣିର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ଶୁଭ ତାରା ଏବଂ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚୟନ କରି, ମହାତ୍ମା ଭାରତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଆସନ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏହି ନବ ନଗର ସାନ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ରର ପାଲିକା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା କମ୍ପିତ ଦ୍ୱାର ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ନଗରରେ ଅନେକ ମହଲ ଏବଂ ଦୁର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ରାସ୍ତା ରହିଥିଲା। ଉଚ୍ଚ ମହଲର ଉପର ତଳ ଆକାଶରେ ଭାସିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏହି ନବ ନଗର ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀପାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଥିଲା, ଶୀତଳ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିଲା, ଏବଂ ବଡ଼ ମାଛ ଭରିଥିଲା। ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଯେପରି ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତାରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୁଏ, ସେପରି ରାଜପଥ ମଧୁର ଏବଂ ଦକ୍ଷତାରେ ତିଆରି ହୋଇ ସଂଖଳିତ ଭାବେ ଚମକି ଉଠିଲା। ଏବେ ଆମେ ଏକାଶୀ ଶର୍ଗ ଶୁଣିବାକୁ ପାଉଛୁ। ଶୁଭ ରାତିରେ, କବି ଏବଂ ଗାୟକମାନେ ଭାରତଙ୍କୁ ଶୁଭ କଥା ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ମୟ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ଷ୍ଟୁତି କଲେ। ସୁନା ଧାର ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିବା ଘଣ୍ଟା ଦ୍ୱନିତ ହେଲା; ଶତାଧିକ ଶଂଖ ତାଳି ଦେଇ ଦ୍ୱନିତ ହେଲା, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦ ଚାଳି ଉଚ୍ଚ-ନିମ୍ନ ତାଳରେ ନାଦ ହେଲା। ଏହି ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଶ୍ରୁତି ଭାରତଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ଅଧିକ ଗଭୀର କଲା, କାରଣ ସେ ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଦୀନ ହୋଇଥିଲେ। ତାପରେ, ଭାରତ ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ବନ୍ଦ କରି, ଉଠି କହିଲେ, "ମୁଁ ରାଜା ନୁହେଁ," ଏବଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଦେଖ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, କୈକେୟୀ କିପରି ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟ କଲେ; ମୋତେ ଦୁଃଖରେ ଛାଡ଼ି, ରାଜା ଦଶରଥ ଏବଂ ଚାଲିଗଲେ।" "ଧର୍ମ ରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଏହି ଉତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଭାଗ୍ୟ ଏବେ ନିରୁଦ୍ଦେଶୀ ନାଉ ପରି ଜଳରେ ଭାସିଯାଉଛି। ଆମ କ୍ଷତିରକ୍ଷକ ରାମ ମଧ୍ୟ, ମୋ ମାତା ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ଅତ୍ୟାଗ କରିବାରୁ, ଅରଣ୍ୟକୁ ବାସ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି।" ଭାରତ ଏପରି ଶୋକ କରିବାକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଥିବା ମହିଳାମାନେ ଉଚ୍ଚଶ୍ରବା ରେ ଅଶ୍ରୁ ଝାଡ଼ିଲେ। ଏପରି ଦୁଃଖ ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଖି, ବିଶିଷ୍ଟ, ରାଜଧର୍ମର ଅଭିଜ୍ଞ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜାଙ୍କ ସଭା ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ସୁନ୍ଦର, ଚିକ୍କଣ ମାଟିରେ ତିଆରି, ରତ୍ନ ଏବଂ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁଧର୍ମା ସଭା ପରି ଏବଂ ଦାସ-ଦାସୀ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଭା ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସମସ୍ତ ବେଦର ଜ୍ଞାତା ସୁନା ରାଜସିଂହାସନରେ ବସି, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଦୂତମାନେ ଆପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଯୋଧା, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଏବଂ ଜନପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଦ୍ରୁତ ଏଠାକୁ ଆଣିଦିଅ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଭାରତ, ଯୁଧାଜିତ, ସୁମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱାସୁଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଏଠାକୁ ଆଣିଦିଅ।" ଏହା ପରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ହେଲା, ଲୋକମାନେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀରେ ଆସିଲେ। ଭାରତ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ଲୋକମାନେ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେପରି ଆଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ, ସେପରି ଭାରତଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ, ଯେପରି ଦଶରଥଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କରିଥିଲେ।