ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଆଖିରୁ ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁ ଝରିପଡ଼ିଲା, ସେମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଓ ସଭାସଦ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ: “ଭକ୍ତିଶୀଳ ଜନମାନେ ଓ ଶିଳ୍ପୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ରାସ୍ତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଛନ୍ତି।” ଏହିପରେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଅଷ୍ଟାଶୀତିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ତାପରେ ମାଟି ମାପିବାରେ ଦକ୍ଷ, ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, କାମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସାହସୀ କୁଆଁର ଓ ଇଞ୍ଜିନିଅରମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେଠାରେ ଦର୍ଶି, ଯନ୍ତ୍ରଚାଳନାରେ ଦକ୍ଷ, ବଡ଼ିଆ କଠମିଷ୍ଟ୍ରୀ, ରାସ୍ତା ତିଆରିକାରୀ ଓ ଗଛ କାଟିବା ଶିଳ୍ପୀମାନେ ଥିଲେ। ଭଲ କୁଆଁ ଖୋଦକ, ଚୁନା ଲାଗାଇବା ଶିଳ୍ପୀ, ବାଁସ ଶିଳ୍ପୀ ଓ ମାପକାମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି ବିଶାଳ ଦଳ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ତିର୍ଥକୁ ଚାଲିଗଲା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ସମୁଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲା। ନିଜ ନିଜ କାମ ନେଇ ସେମାନେ ନିଜ ଉପକରଣ ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଲତା, ଝାଡ଼ି, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପଥର କାଟି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ କାଟି ରାସ୍ତା ସଫା କଲେ। ଯେଉଁଠି ଗଛ ନଥିଲା, ସେଠି କେହି ଗଛ ଲଗାଇଲେ, କେହି ଖୁର୍ପି, ରୁମାଳି, ଆଉ କଟାରୀ ନେଇ ଗଛ କାଟିଲେ। ଅନେକେ ଘନ ଶୋଉଳ ଓ ଜଟିଳ ଜମି କାଟି ସଫା କଲେ। କେହି କୁଆଁ ଓ ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ବାଲି ଭରିଦେଲେ, କେହି ଚାରିପାଖ କୁଆଁ ଓ ତଳସ୍ଥଳ ସମାନ କଲେ। ଯାହା ବାନ୍ଧିବାକୁ ଥିଲା, ବାନ୍ଧିଲେ; ଯାହା ସଫା କରିବାକୁ ଥିଲା, ସଫା କଲେ; ଯାହା ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଥିଲା, ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଅତି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ବିଶାଳ ଜଳଚାନେଲ୍ ତିଆରି କଲେ। ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୁନ୍ଦର ପାଟିଘର ସହିତ ଅନେକ ଉତ୍ତମ କୁଆଁ ଖୋଦିଲେ। ଚୁନା ଲାଗା ଭୂମି, ଫୁଲିଥିବା ଗଛ, ମଦମସ୍ତ ପକ୍ଷୀର ଡାକ୍, ଓ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ରାସ୍ତା ଅତି ଦ୍ରୁଷ୍ଟିନନ୍ଦନ ହେଲା। ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଛିଟାଇ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହୋଇ, ସେହି ଅନୁସୂଚୀତ ବାହିନୀର ରାସ୍ତା ସ୍ୱର୍ଗପଥ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଏହିପରେ ନିଯୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ମଧୁର ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନ ବାଛିଲେ। ମହାନ ବରତଙ୍କ ଆଶା କରିଥିବା ନୂତନ ବସତିକୁ ଅଧିକ ଭାବେ ଶୋଭା ଦେଇ, ଏହାକୁ ମଣିକ ଭଳି ତିଆରି କଲେ। ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦେଖି, ଦକ୍ଷ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମହାତ୍ମା ବରତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବସତି ତିଆରି କଲେ। ଚାରିପାଖେ ବାଲି ଭରା ଖାଳ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ରପୋଷ୍ଟ ପରି ଦୃଢ଼ ଖୁଟି, ଓ ଶୋଭାମୟ ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଏହା ଅତି ଶୋଭା ପାଇଲା। ପାଳିପାଳି ରାଜପ୍ରାସାଦ, ଦୁର୍ଗ ଓ ଦେବାଳୟ ଚାରିପାଖେ, ସମସ୍ତେ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଓ ବିସ୍ତୃତ ଓ ସୁନିର୍ମିତ ରାସ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହେଇଥିଲା। ଉଚ୍ଚ ଦଲାନ, ଯାହାର ଶୀର୍ଷ ଆକାଶରେ ତରୁଣ୍ଣା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେଠି ଏହି ବସତି ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ପରେ ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ଉଦ୍ୟାନ, ଶୀତଳ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ, ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଯେପରି ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ଦ୍ୱାରା ରାତିରେ ଚମକେ, ସେପରି ରାଜପଥ ଅନୁକ୍ରମେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଏବେ ମହାନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକାଶୀତିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶୁଭ ରାତିରେ, ବରତଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ବାର୍ତ୍ତାକାର ଓ ଗାୟକମାନେ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଗୀତରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସୁନା ଧାରର ଡମ୍ରୁ ଅନୁରଣିତ ହେଲା, ଶତଶଃ ଶଂଖ ଧ୍ୱନିତ ହେଲା, ଓ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ଶବ୍ଦରେ ବଜିଲା। ଏହି ବିଶାଳ ବାଦ୍ୟଧ୍ୱନି ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖରେ ଏକାଗ୍ର ବରତଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ଆଉ ଗଭୀର କଲା। ଏହିପରେ ବରତ ଜାଗି ଏହି ଶବ୍ଦ ବନ୍ଦ କରି, କହିଲେ: “ମୁଁ ରାଜା ନୁହଁ,” ଏବଂ ଏହି କଥା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦେଖ, କୈକେୟୀ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କେତେ ବଡ଼ ଅନର୍ଥ କରିଛି। ମୋତେ ଦୁଃଖରେ ଛାଡ଼ି, ରାଜା ଦଶରଥ ଚଳିଗଲେ। ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବେ ନାଉ ବିନା ନୌକା ପରି ଅନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଭାବେ ତରୁଛି। ଆମର ସୁରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ମଧ୍ୟ ମୋର ମାଆ ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ବନକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରାଇଛନ୍ତି।” ବରତ ଏପରି ଶୋକ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମହିଳା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିପକିଲେ। ବରତ ଏପରି ଶୋକ କରୁଥିବାବେଳେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ବଶିଷ୍ଠ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜାଙ୍କ ଶଭାଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଚିକ୍କଣ ମାଟିରେ ତିଆରି ଏହି ଶୋଭାମୟ ସଭାଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ସୁଧର୍ମା ଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଣୀୟ ଓ ସେବକମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସମସ୍ତ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବଶିଷ୍ଠ ସୁନା ରାଜସିଂହାସନରେ ବସି, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଦୂତମାନେକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ: “ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଯୋଦ୍ଧା, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଲୋକନେତାଙ୍କୁ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆଣ, କାରଣ ଆମେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାମ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ରାଜନିଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବରତ, ଯୁଧାଜିତ୍, ସୁମନ୍ତ୍ର ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଣ।” ଏହାପରେ ଲୋକମାନେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ଉପରେ ବସି ବଡ଼ ଚଳଚଳାହଟ ସହ ଆସିଲେ।