ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରିୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ସେଇ ପୁରୁଷସିଂହ ଭାରତଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ନେଇଅସିବି, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣାଯାଏ। ମୁଁ ମୋର ମାତାଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବିନାହିଁ; ମୁଁ କଠିନ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରିବି, ଏବଂ ରାମ ରାଜ୍ୟ କରିବେ। କୁଶଳ କାରିଗରମାନେ ମାଟି ସମତଳ କିମ୍ବା ଅସମତଳ ଯେପରି ହେଉ, ରାସ୍ତା ତିଆରି କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ପଥ ଚାଲିବାରେ ଦକ୍ଷ ପାଳକମାନେ ଆମ ସହିତ ଯାଉନ୍ତୁ। ଭାରତ ଏହିପରି ରାମଙ୍କ ପାଇଁ କହିଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଧୁର ଓ ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ଏପରି କଥା କହି, ତୁମେ ତୁମ ବଡ଼ଭାଇ ପ୍ରତି ପୃଥିବୀ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତୁମ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ରହୁନ୍ତୁ।" ଭାରତଙ୍କ ଏହି ଅତିଶୟ ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ। ଏହା ଦେଖି, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ: "କାରିଗର ଏବଂ ଜନସାଧାରଣ ତୁମ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ରାସ୍ତା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଲାଗିଛନ୍ତି।" ଏହାପରେ ଏହି ମହାନ ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଠାଠିଏ ସର୍ଗ ଶ୍ରୀମଦ୍ ମହାକାବ୍ୟ ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏବେ, ଭୂମିରେ ଦକ୍ଷ, ମାପ ଓ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସାହସୀ କାନ୍ତାରୀ ଓ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସେଠାରେ ଅଧିକାରୀ, ଯନ୍ତ୍ରଚାଳନାରେ ଦକ୍ଷ, କଠମିଷ୍ଟ୍ରୀ, ରାସ୍ତା ତିଆରି କରୁଥିବା ଏବଂ ଗଛ କାଟୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଥିଲେ। ଅନେକ କୁଆଁ କଣା କରୁଥିବା, ଗୋଟିଏଠାରୁ ଅନ୍ୟଠାରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟର କରୁଥିବା, ବାଁଶ ଦ୍ୱାରା କାମ କରୁଥିବା ଏବଂ ସର୍ବେକ୍ଷଣ କରିପାରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଗିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ବିଶାଳ ଦଳ, ଆନନ୍ଦ ଭରିତ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ଥଳକୁ ଚଳିଗଲା, ଏହା ଏପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚଳିଲା ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଚାନ୍ଦ୍ରରେ ସମୁଦ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ। ନିଜ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇ, ରାସ୍ତା ତିଆରିରେ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସେମାନେ ଲତା, ଝାଡ଼ି, ଝାଡ଼, ପଥର କାଟି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ କାଟି ରାସ୍ତା ସଫା କଲେ। କେଉଁଠି ଗଛ ନଥିଲା, ସେଠି ଗଛ ଲଗାଇଲେ; କେଉଁଠି ଅଧିକ ଥିଲା, କୁହାଡ଼ି, କଟାରୀ, ଉଠାରୀ ଦ୍ୱାରା କାଟି ଫେଲିଲେ। କିଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଘନ ନଳବନ ଓ ଦୁର୍ଗମ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ସଫା କଲେ। କିଛି ଲୋକ କୁଆଁ ଓ ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ବାଲି ଦ୍ୱାରା ପୂରିଲେ, କିଛି ଚାରିପଟ ତଳସ୍ଥଳକୁ ସମାନ କଲେ। ସେମାନେ ଯାହା ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର, ବାନ୍ଧିଲେ; ଯାହା ଖୋଲିବା ଦରକାର, ଖୋଲିଲେ; ଯାହା ସଫା କରିବା ଦରକାର, ସଫା କଲେ। ଅତି ସ୍ଵଳ୍ପ ସମୟରେ, ସେମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୂପରେ ବୃହତ୍ ଜଳପଥ ତିଆରି କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସମୁଦ୍ର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ଉତ୍ତମ କୁଆଁ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ପ୍ଲାଷ୍ଟର କରାଯାଇଥିବା ମାଟି, ଫୁଲିଥିବା ଗଛ, ମଦମସ୍ତ ପକ୍ଷୀଙ୍କର କୁହୁକାଣି, ଓ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ପଥ ଅତି ଦ୍ରୁଷ୍ଟିନନ୍ଦନ ହେଉଥିଲା। ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଛିଟାଯାଇଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏହି ସେନାର ପଥ ଶ୍ୱର୍ଗର ମାର୍ଗ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। ଏହାପରେ ନିଯୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ମଧୁର ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କଲେ। ଭାରତଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ ଏହି ନୂତନ ବସତି ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଶୋଭିତ ହେଲା, ମଣିର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚୟନ କରି, ପଣ୍ଡିତମାନେ ମହାତ୍ମା ଭାରତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବସତି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଚାରିପଟ ବାଲି ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିବା ଖାଳ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯନ୍ତ୍ର ପୋଲ ଭଳି ଦ୍ୱାରପୋଷ୍ଟ, ଶୋଭାମୟ ପ୍ରଧାନ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଏହା ଅତି ଶୁଭ୍ର ହେଉଥିଲା। ଚାରିପଟ ମହଲ ଓ ଦେଉଳ, ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଚୌଡ଼ା ଓ ଭଲ ରାସ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଏହି ବସତି ଅତି ଦ୍ରୁଷ୍ଟିନନ୍ଦନ ହେଉଥିଲା। ଉଚ୍ଚ ମହଲ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଆକାଶରେ ଭସୁଛି; ଏହି ବସତି ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପ୍ରାନ୍ତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ, ଶିତଳ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଯେପରି ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ରାତିରେ ଚାନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୁଏ, ସେପରି ଏହି ରାଜପଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା। ଏହିପରି ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ଣିତ ଏକାଏଠିଏ ସର୍ଗ ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡରେ ଶ୍ରବଣ କରାଯାଏ। ଏହାପରେ ଶୁଭ ରାତିରେ, ବର୍ଣ୍ଣୀ, ଗାୟକମାନେ ଭାରତଙ୍କୁ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କରିଲେ। ସୁନା ଧାର ଲାଗିଥିବା ଘଣ୍ଟା ଲାଗିଲା, ଶତଶତ ଶଂଖ ନାଦ ହେଲା, ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟୟନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ସ୍ୱରରେ ଝଙ୍କାର କଲେ। ଏହି ବିଶାଳ ଶବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖରେ ଏକାକୀ ଭାରତଙ୍କ ମନର ଦୁଃଖକୁ ଅଧିକ ଗଭୀର କରିଦେଲା। ତାପରେ ଭାରତ, ଜାଗି ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ବନ୍ଦ କରି, କହିଲେ, "ମୁଁ ରାଜା ନୁହେଁ," ଏବଂ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଦେଖ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, କେତେ ଦୁର୍ଗତି କୈକେୟୀ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କରିଛନ୍ତି—ମୋତେ ଦୁଃଖରେ ଛାଡ଼ି, ରାଜା ଦଶରଥ ଏ ଲୋକ ଛାଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି। ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଉଚ୍ଚାତ୍ମା ଏହି ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥିବା ନୌକା ପରି ଜଳରେ ଭସୁଛି। ଆମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକ୍ଷକ ରାମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ମୋର ମାତା ଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରେଷଣ କରିଛନ୍ତି।" ଭାରତ ଏପରି ଦୁଃଖ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେଠି ଥିବା ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କଣ୍ଠରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ଭାରତ ଶୋକ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ରାଜଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଵଶିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜାଙ୍କ ସଭାଗୃହକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଲେ।