ପ୍ରଭାତ ବେଳେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ରାଜସଭାର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ଏବଂ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାନ ବୟସ୍କ ରାଜା ଦଶରଥ ଏବେ ସ୍ବର୍ଗକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ରାମ ଓ ପ୍ରବଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବନବାସ ଦେଇ। ଏହି ସମୟରେ, ହେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜକୁମାର, ଆପଣ ଆମ ରାଜା ହେବା ଦରକାର; ରାଜ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱ ହୀନ ହେଲେ ଆମେ ଅନ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବୁ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ଉପକରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି, ହେ ରାଘବ; ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଜା ଓ ଶ୍ରେଣୀମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଦୟାକରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କର ମହାନ ଉତ୍ତରାଧିକାର; ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଭରତ ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ଉପକରଣକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମ ବଂଶରେ ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କ ପାଖରେ ସଦା ରାଜ୍ୟ ଥାଏ; ଆପଣମାନେ ମୋତେ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାମ ଆମ ବଡ଼ ଭାଇ, ସେ ଏଇ ପୃଥିବୀର ରାଜା ହେବେ; ମୁଁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନରେ ବାସ କରିବି। ଏକ ବିଶାଳ, ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ; ମୁଁ ନିଜେ ଯାଇ ମୋର ବଡ଼ ଭାଇ ରାଘବଙ୍କୁ ବନରୁ ଆଣିବି। ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ଉପକରଣ ଆମ ସାମ୍ନାରେ ନେଇଯିବା ହେବ; ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ବନକୁ ଯିବି। ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ବିଧିରେ ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି, ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରୁ ଅଗ୍ନି ଆଣାଯାଏ। ମୋର ମାଆଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ, ଯିଏ ସ୍ବାର୍ଥର ଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ କଠୋର ବନରେ ବାସ କରିବି ଏବଂ ରାମ ରାଜ୍ୟ କରିବେ। କାମାରୁ ରାସ୍ତା ତିଆରି କରିବେ, ଯେଉଁଠି ଘଟି ହେଉ କି ଅସମତଳ; ଏବଂ ଅପରିଚିତ ରାସ୍ତା ଚାଲିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ରକ୍ଷକମାନେ ଆମ ସହିତ ଯିବେ।” ଭରତଙ୍କ ଏହି ରାମପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ, “ଯେପରି ଆପଣ ଏପରି କହିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଭୂମିକୁ ଆପଣଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ଆପଣଙ୍କ ସହ ରହୁନ୍ତୁ।” ଏହି ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଭଲ କଥା ଶୁଣି, ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ତଳେ ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁ ପଡ଼ିଲା। ଏହା ଦେଖି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଜା ଓ କାମାରମାନେ ରାସ୍ତା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଲାଗିଛନ୍ତି।” ଏହାପରେ, ଧରିତ୍ରୀରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ମାପିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, କାମକୁ ନିଷ୍ଠାରେ କରୁଥିବା, ସାହସୀ ଖୋଦକ ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେଥିରେ ଅଧିକାରୀ, ଯନ୍ତ୍ରକୁଶଳ, କାଠମିଷ୍ଟ୍ରୀ, ରାସ୍ତା ତିଆରିକାରୀ ଓ ଗଛ କାଟିବା ମଜୁରମାନେ ଥିଲେ। ଆଉ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଛନ୍ତି ଉତ୍ତମ କୂଆଁ ଖୋଦକ, ପୋଚା କରିବାରେ ଦକ୍ଷ, ବାଁସ ଭଲି କାମ କରୁଥିବା ଏବଂ ମାପିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକ। ସେହି ବିଶାଳ ଜନସମୂହ ଆନନ୍ଦରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରରେ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ସାହିତ ହୁଏ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ କାମ ନେଇ, ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣ ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଲତା, ଝାଡ଼ି, ଜଣ୍ଟି ଓ ପାଥର କାଟି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଫେଲି ରାସ୍ତା ସଫା କରାଯିବା ଲାଗିଲା। ଯେଉଁଠି ଗଛ ନଥିଲା, ସେଠି ଗଛ ଲଗାଯାଉଥିଲା, ଆଉ କେଉଁଠି କେଉଁଠି କୁହାଡ଼ି, କଟାରି, କୁଞ୍ଚି ନେଇ ଗଛ କାଟାଯାଉଥିଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକମାନେ ଘନ ନଳ ଝାଡ଼ି ଭାଙ୍ଗି, କଠିନ ଜାଗା ସଫା କରୁଥିଲେ। କେହି କେଉଁଠି କୁଆଁ ଓ ଗଭୀର ଗଡ଼ିକୁ ବାଳି ଦେଇ ପୂରିଦେଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ତଳ ଅଞ୍ଚଳ ସମତଳ କରୁଥିଲେ। ଯାହା ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର, ବାନ୍ଧିଲେ; ଯାହା ଖୋଲିବା ଦରକାର, ଖୋଲିଲେ; ଯାହା ଭାଙ୍ଗିବା ଦରକାର, ଭାଙ୍ଗିଲେ। ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ସମୟରେ ଏମିତି ଅନେକ ଜଳ ନାଳା, ସମୁଦ୍ର ପରି ବିଶାଳ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ତିଆରି ହେଲା। ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ଉତ୍ତମ କୂଆଁ ଖୋଦାଯିବା ସହ ନାନା ଆକୃତିର ମଞ୍ଚ ରହିଲା। ପୋଚା କରାଯିଥିବା ମାଟିରେ, ଫୁଲିଥିବା ଗଛ, ମଦୋନ୍ମତ ପକ୍ଷୀର ଅଳାପ ଓ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ରାସ୍ତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାର ଲାଗୁଥିଲା। ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଛିଟିଯାଇଥିବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଏହି ରାସ୍ତା ସେନାର ଯାତ୍ରା ପଥକୁ ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗ ପରି ଦେଖାଉଥିଲା। ନିଯୁକ୍ତ ଅଧିକାରୀମାନେ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ମଧୁର ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନ ବାଛିଲେ। ଭଲ ଭଲ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଏହି ଆସ୍ଥାନ ଭରତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ମଣିର ନିକଟ ଲାଗୁଥିଲା। ଶୁଭ ତାରା ଓ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବାଛି, ପଣ୍ଡିତମାନେ ମହାତ୍ମା ଭରତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନବ ନିବାସ ତିଆରି କଲେ। ଏହି ନିବାସ ଚାରିପାଖରେ ବାଳି ଚଢ଼ା ଖାଳି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରର ଯନ୍ତ୍ରପରି ଦୂର୍ଗ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଶ୍ରେଣୀଶ୍ରେଣୀ ରାଜମହଳ, ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଓ ସମତଳ, ବିସ୍ତୃତ ରାସ୍ତା ଥିଲା। ଉଚ୍ଚ ମହଳ ମଣ୍ଡପ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ତାହା ଆକାଶରେ ଭାସୁଛି, ଏହି ନିବାସ ଇନ୍ଦ୍ରପୁରୀ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଲାଗୁଥିଲା। ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପ୍ରାନ୍ତକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଉଦ୍ୟାନ, ଶୀତଳ ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ, ଏବଂ ଅନେକ ବଡ଼ ମାଛ ଥିଲା। ଏହି ରାଜପଥ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାରେ ଶୋଭିତ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ସୁନିର୍ମିତ ଏହି ଯାତ୍ରା ପଥ ଶ୍ରେଣୀଶ୍ରେଣୀ ରୂପେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଜଗମଗାଉଥିଲା।