ସେଇ ସମୟରେ ରାଜମହଳରେ ଛିଟିଯାଇଥିବା ଅଳଙ୍କାରଗୁଡ଼ିକ ଦେଖି, ସେ ମହଳ ଏକ ଶରତ୍କାଳୀନ ଆକାଶ ପରି ଅତି ଶୋଭାମୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖଦାୟକ ଓ କଠୋର କଥା କହି ତାଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଭାବରେ ତିରସ୍କାର କଲେ। ଏହି କଠୋର ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ କଥା ଶୁଣି, କୈକେୟୀ ଭୟଭୀତ ଓ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦେଖି ଭୟରେ ସେ ପୁଅଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଦେଖି ବରତ କହିଲେ, "ନାରୀମାନେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କର।" ଶତ୍ରୁଘ୍ନ କହିଲେ, "ଯଦି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ମୋତେ ମା ହତ୍ୟା ପାଇଁ ଦୋଷାରୋପ କରିନଥାନ୍ତେ, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ପାପିଷ୍ଟ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଦେଇଥାନ୍ତି।" ସେପରି କହିଲେ, "ଯଦି ରାମ ଏହି କୁବଜା ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ କିମ୍ବା ମୋ ସହ କଥା କହିବେ ନାହିଁ।" ବରତଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରି, ମନ୍ଥରାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ମନ୍ଥରା ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କୈକେୟୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରିବା ଲାଗିଲେ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ହିଂସାରେ ବିମୁଢ଼ ହୋଇଥିବା ସେଇ କୁବଜାକୁ ଦେଖି, ବରତଙ୍କ ମାତା କୈକେୟୀ ତାଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଭାବେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମନ୍ଥରା ଏକ ଆତଙ୍କିତ ପକ୍ଷୀ ପରି ତାଙ୍କୁ ଧରି ରହିଥିଲେ। ଏଉଁପରି ଘଟଣା ଘଟିବା ପରେ, ଏବେ ଗୌରବମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଉନାଶୀତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦିନର ପ୍ରଭାତେ, ରାଜସଭାର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଏକଠା ହୋଇ ବରତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହାନ ବୃଦ୍ଧ ରାଜା ଦଶରଥ ଏବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବନବାସ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଅନାଥ ରାଜ୍ୟରେ ଆପଣ ଏବେ ଆମ ରାଜା ହେବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟଥା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ଉପକରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି, ଏ ରାଘବ; ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଜା ଓ ବ୍ୟବସାୟୀଗଣ ଆପଣଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।" "ବରତ, ଏହି ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ଦେଉଥିବା ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।" ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ଉପକରଣକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବନ୍ଧ ବରତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆମ ବଂଶରେ ସଦା ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର ଥାଏ; ଆପଣମାନେ ଏପରି କଥା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ରାମ ଆମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ, ସେ ଏହି ପୃଥିବୀର ରାଜା ହେବେ, ମୁଁ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବନରେ ବସିବି।" "ଏକ ବିଶାଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଳ ସେନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ; ମୁଁ ନିଜେ ଜାଇ ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାଘବଙ୍କୁ ବନରୁ ଆଣିବି।" "ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ଉପକରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଆମ ସାମ୍ନାରେ ନେଇ ଯିବାଯିବ। ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ବନକୁ ଯିବି।" "ସେଠାରେ ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ସେଉଁ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରୁ ଅଗ୍ନି ଆଣାଯାଏ, ଏମିତି ରାମଙ୍କୁ ଆଣିବି।" "ମୋ ମାତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ୱାର୍ଥର ଗନ୍ଧ ଅଛି; ମୁଁ କଠିନ ବନରେ ବସିବି, ରାମ ରାଜା ହେବେ।" "କୁସଳ କାରିଗରମାନେ ରାସ୍ତା ତିଆରି କରନ୍ତୁ, ଚାହେଁ ସେଠା ଉପରି ହେଉ କି ତଳେ; ଦୁର୍ଗମ ପଥ ଚାଲିବାରେ ଦକ୍ଷ ପାଳକମାନେ ଆମ ସହ ଯିବେ।" ବରତ ଏପରି ଭାବରେ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ କଥା କହିଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ତୁମେ ଏପରି କହିବା ସମୟରେ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୁମ ସହ ରହୁନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ତୁମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦେବାକୁ ଚାହୁଛ।" ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ କଥା ଶୁଣି, ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଖିରୁ ଆନନ୍ଦ ନିମିତ୍ତ ଲୁହ ଝରି ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହା ଦେଖି, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଓ ସଭ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ତୁମ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଜା ଓ କାରିଗରମାନେ ରାସ୍ତା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।" ଏବେ ଶୁଣ, ଗୌରବମୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଅଶୀତିତମ ସର୍ଗ। ଏହା ପରେ, ଭୂମି ମାପିବାରେ ଦକ୍ଷ, ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, କାମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଶୂର ଖନନକାରୀ ଓ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେଥିରେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଯନ୍ତ୍ର ଚାଳନାରେ ଦକ୍ଷ, ବଡ଼ କାଠମିଷ୍ତ୍ରୀ, ରାସ୍ତା ତିଆରି କରୁଥିବା ଓ ଗଛ କାଟୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଥିଲେ। ଭଲ ଖନନକାରୀ, ପୁତାଇକାର, ବାଁସ କାମ କରୁଥିବା ଓ ମାପକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସେଇ ବିଶାଳ ଜନସମୂହ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ। ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ନେଇ, ରାସ୍ତା କାମରେ ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଲତା, ଝାଡ଼ି, କୁଞ୍ଚ, ପଥର କାଟି, ଗଛ କାଟି ରାସ୍ତା ସଫା କରିଦେଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଗଛ ନଥିଲା, ସେଠାରେ ଗଛ ଲଗାଇଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ କୁଅର, କଟାରି, ଦା ଇତ୍ୟାଦି ନେଇ ଏଠା-ସେଠା ଗଛ କାଟିଲେ। ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଝାଡ଼ ଓ ଝାଡ଼ଝଙ୍ଗା ଭାଙ୍ଗି ଦୁର୍ଗମ ପଥ ସଫା କଲେ। କିଏ କିଏ କୁଆ, ଗଭୀର ଗଡ଼ା ମାଟି ଦେଇ ପୂରିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଚାରିପାଖର ତଳ ଭୂମି ସମ କଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଆବଶ୍ୟକ, ବାନ୍ଧିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଆବଶ୍ୟକ, ସଫା କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଆବଶ୍ୟକ, ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। କ୍ଷଣେ କ୍ଷଣେ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ବଡ଼ ବଡ଼ ଜଳ ଚ୍ୟାନେଲ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ସମୁଦ୍ର ପରି ବିଶାଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ସେମାନେ ଅନେକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୁଆ ଖନନ କଲେ, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଚଉକିରେ ସଜାଇଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ବରତଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆୟୋଧ୍ୟାର ଲୋକମାନେ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ରାସ୍ତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ନିମଗ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ମନେ ଆଶା ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।