ରାବଣ ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଓ ଅବମାନନାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ କେବେ ଗଣନା କରିନଥିଲେ । ଏହି କାରଣରୁ, ସେ ମାତ୍ର ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିପାରିବେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜୀବର ହାତରେ ନୁହେଁ । ଏହି ସମୟରେ, ଦିବ୍ୟ ତେଜମୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରି, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ସେ ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ଆସିଥିଲେ, ମେଘ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୁନାର ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବାହୁବନ୍ଧ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ । ଏଠାରେ, ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ଏସି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ ଭାବେ ଦଢ଼ିଥିଲେ । ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ସ୍ତୁତି କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ: "ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଆମେ ତୁମକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛୁ । ତୁମେ ଅଯୋଧ୍ୟାଧୀଶ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେବାକୁ ପଡିବ । ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦାନଶୀଳ ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ବୀ । ତାଙ୍କର ତିନିଜଣ ରାନୀ ଲଜ୍ଜା, ଶ୍ରୀ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ସମାନ ।" "ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ଚାରି ରୂପରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେଉ । ମନୁଷ୍ୟ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଦୁଷ୍ଟ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କର । ରାବଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କର, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ବନ୍ଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ସେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ କରୁଛି । ଏହି ମୂର୍ଖ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ତାଙ୍କର ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିରେ ମୁନିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି । ନନ୍ଦନ କାନନରେ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କ୍ରୂରତାରେ ଅପମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ତେଣୁ ତାଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ଆମେ ମୁନିମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସିଛୁ ।" "ତେଣୁ ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ତୁମେ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି । ହେ ଶତ୍ରୁ-ନିଗ୍ରହକାରୀ, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ । ଦେବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ତୁମେ ଚିନ୍ତା କର ।" ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା ସୁନି ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସମ୍ମାନିତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଭୟ ଛାଡ଼, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ । ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ମନ୍ତ୍ରୀ, ବନ୍ଧୁ-ବନ୍ଧବ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଧ କରିବି ।" "ସେଇ କ୍ରୂର, ଦେବ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କରି, ମୁଁ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିବି । ଏହି ସମୟ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରିବି ।" ଏପରି ବର ଦେଇ, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ । ତା'ପରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେବା ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରସ୍ଥାନ ବିଚାରି, ପଦ୍ମନେତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ଚାରି ଭାଗ କରି ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କଲେ । ସେ ସମୟରେ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ ପିତା ଭାବେ ଚୟନ କଲେ । ତା'ପରେ ଦେବତା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରୁଦ୍ର, ଅପ୍ସରା ମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ସ୍ତୁତି କଲେ । ସେଇ ଅହଂକାରୀ, ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ତାପସମାନଙ୍କର କଣ୍ଟକ ରାବଣଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । ତାଙ୍କ ସେନା, ବନ୍ଧୁ-ବନ୍ଧବ ସହ ବିନାଶ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀରୁ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଦେବମାନେ ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ପାୟସ ଭରି, ଏହାକୁ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ପରି ଚେହେରାରେ ଧରି, ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ା ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ମାୟାର ସୃଷ୍ଟି ଜଣେ ଲୋକ । ଏହି ଅବସରରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତିରେ ନାରାୟଣ ବିଷ୍ଣୁ, ଯଦିଓ ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିଲେ, ମୃଦୁ କଥାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ହେ ଦେବଗଣ, ଏହି ରାକ୍ଷସପତି ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ କ'ଣ ଉପାୟ ଅଛି? କେଉଁ ଉପାୟ ଅନୁସରି ମୁଁ ଏହି ଋଷିନିଃଶ୍ୱାସକୁ ବଧ କରିପାରିବି?" ସମସ୍ତ ଦେବତା ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ରାବଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କର ।" ଏହି ରାବଣ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯାହାରେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ବର ଦେଇଥିଲେ: "ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଜୀବ ଛଡ଼ା ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।" ରାବଣ ବର ମାଗିବା ସମୟରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ, ଏହି ଅଭିମାନରେ ଅତି ଅହଂକାରୀ ହୋଇଗଲେ । ସେ ଏବେ ତିନି ଲୋକ ଧ୍ୱଂସ କରୁଛନ୍ତି, ମହିଳାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଅପହରଣ କରୁଛନ୍ତି । ତେଣୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ମନୁଷ୍ୟ ହାତରେ ନିଶ୍ଚିତ ।" ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ ସୁନି, ନିଜକୁ ସଂଯମ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ ପିତା ଭାବେ ଚୟନ କଲେ । ସେ ସମୟରେ ଦଶରଥ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ସନ୍ତାନ ଥିଲେ । ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶାରେ, ଶତ୍ରୁ-ନାଶକ ଦଶରଥ ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ନେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କ ହବନକୁଣ୍ଡରୁ ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ୱୀ, ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ସେ ଶ୍ୟାମ, ଲାଲ ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଲାଲ ମୁଁହ, ଢୋଲ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦାଢ଼ି ଓ ଦେହର ଲୋମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମକୁଥିଲା, ଚୁଲି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ । ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପର୍ବତ ଶିଖର ସମାନ ଉଚ୍ଚ, ସିଂହର ଭଳି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ । ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମାନ, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଓ ଚାଁଦି ମିଶିତ ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ର ଧରିଥିଲେ । ଏହି ପାତ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଦିବ୍ୟ ପାୟସରେ ଭରିଥିଲା, ଏହାକୁ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ପରି ଚେହେରାରେ ଧରି, ଚଉଡ଼ା ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିଲେ, ମାନେ ମାୟାର ସୃଷ୍ଟି ଭଳି । ତା'ପରେ ରାଜା ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ । ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି?