ଏହି ଗଢ଼ିଆ ଦିନରେ, ଦ୍ୱାରରକ୍ଷକ ମନ୍ଥରାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ନେଲେ—ଏହି ନିର୍ଦୟ କୁବ୍ଜା, ଯେଉଁଠାରୁ ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ତାଙ୍କୁ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପାଖରେ ନେଇଗଲେ। ଦ୍ୱାରରକ୍ଷକ କହିଲେ, “ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ରାମ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଠାଯିବା ହୋଇଛି, ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି; ଏହି ଅପବିତ୍ର ନିର୍ଦୟ ନାରୀ—ଏବେ ଆପଣ ଚାହିଁଥିବା ଭଳି ତାଙ୍କୁ କରନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶତୃଘ୍ନ ବେହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ, ଅନ୍ତଃପୁରର ସମସ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମ ପିତା ଓ ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଏତେ ଦୁଃଖ ମିଳିଛି, ସେ ଏବେ ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରିବେ।” ଏପରେ, କୁବ୍ଜା ତାଙ୍କ ସହପାଠୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରାଯିବାରେ, କୁବ୍ଜା କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ତାଙ୍କୁ ଘରକୁ ଟାଣି ନେଇଯିବା ଲାଗିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ତାଙ୍କ ସହପାଠୀମାନେ ଭୟରେ ଏକାଏକି ଦିଗବିଦିଗ ଭାଗିଗଲେ। ସମସ୍ତେ ମିଶି କହିଲେ, “ଏବେ ଶତୃଘ୍ନ ଆସିଛନ୍ତି, ସେ ଆମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବେ।” ତାପରେ କହିଲେ, “ଆସନ୍ତୁ, ଦୟାମୟୀ, ଦାନଶୀଳ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଖ୍ୟାତିଶୀଳ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଶରଣ ନେବା; ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆମର ରକ୍ଷା କରିବେ।” ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ରାଗରେ ଲାଲ ହୋଇଯିବା, ଶତୃଘ୍ନ ମନ୍ଥରାକୁ ଭୂମିରେ ଟାଣି ନେଇଯିବାରେ, ମନ୍ଥରା ବିପୁଳ ରୋଦନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣ ଭୂମିରେ ଚିଉଁଖିଉଁ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଆଭୂଷଣ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଉଥିବାରେ, ରାଜପାଳିସ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶରଦ ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଏହି ରାଗରେ, ଶତୃଘ୍ନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନୁଷ୍ୟ ଥିବା ସବୁ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ତ୍ରୁଟି କରିଲେ। ଏହି କଠୋର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କୈକେୟୀ ଭୟରେ ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ନିଜ ପୁଅଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ରାଗ ଦେଖି, ଭରତ କହିଲେ, “ମହିଳାଙ୍କୁ କୌଣସି ଜୀବ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କୁ ମାଫ କର।” ଭରତ କହିଲେ, “ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ମୁଁ ହତ୍ୟା କରିଦେଇଥାନ୍ତି, ଯଦି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ରାମ ମୋତେ ମା ହତ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ଦୋଷ ଦେଇନଥାନ୍ତି।” “ଯଦି ରାମ ଜାଣିଥାନ୍ତି ଏହି କୁବ୍ଜା ମନ୍ଥରା ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେ ଆମ ସହ କଥା ନ କହିବେ।” ଭରତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ଶତୃଘ୍ନ ତାଙ୍କ ରାଗକୁ ଦମନ କରି, ମନ୍ଥରାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ମନ୍ଥରା ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ, କୈକେୟୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ ଦୟନୀୟ ଭାବରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଉତ୍ପାତ ଦେଖି, ମନ୍ଥରା ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ବିମୂଢ଼ ହୋଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭରତଙ୍କ ମା କୈକେୟୀ ଶାନ୍ତ କରିଲେ, ଏକ ଦୁଃଖିତ ପକ୍ଷୀ ପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଛାଁ କରିଥିଲେ। ଏବେ ଏହି ଗୁଣଗାନ ଭରା ମହାରାମାୟଣର ଉନସଂଖ୍ୟ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦିନର ଉଷାକାଳେ, ରାଜ୍ୟର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଏକଠା ହୋଇ, ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାପୁରୁଷ ଦଶରଥ ଏବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବନକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଏବେ, ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜପୁତ୍ର, ଆପଣ ଆମ ରାଜା ହେବା ଉଚିତ; ରାଜ୍ୟ ନେତୃତ୍ବ ହୀନ ହେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ଉପକରଣ ତୟାରି; ଆପଣଙ୍କ ଜନମାନ୍ୟ ଓ ଶିଳ୍ପୀମଣ୍ଡଳୀ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଓ ପରମ୍ପରା ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଅଭିଷେକ କରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ।” ଭରତ ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ଉପକରଣକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ନିଶ୍ଚୟରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆମ ପରିବାରରେ ପ୍ରଥମଜ ଭାଇଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ମିଳିଥାଏ; ଆପଣମାନେ ମୋତେ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ରାମ ଆମ ପ୍ରଥମଜ ଭାଇ, ସେ ଏଇ ଭୂମିର ରାଜା ହେବେ; ମୁଁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବର୍ଷ ବନରେ ରହିବି। ଏକ ବଡ଼ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଳୀ ସେନା ତୟାରି କରାଯିଉ; ମୁଁ ନିଜେ ଏଇ ସେନା ସହ ରାମଙ୍କୁ ବନରୁ ନେଇଆସିବି। ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ଉପକରଣ ଆମ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇଯିବି; ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ବନକୁ ଯିବି। ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧିରେ, ଏହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି, ଅଗ୍ନି ପରି ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟକୁ ନେଇଆସିବି। ମୁଁ ମା କୈକେୟୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ଗନ୍ଧ ଆମକୁ ନିମନ୍ତେ ଦୁଃଖ ଦେଇଛି; ମୁଁ ଦୁଃଖଦ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବି, ରାମ ରାଜା ହେବେ। ଶିଳ୍ପୀମାନେ ଚାଲିବା ପଥ ଉପରେ, ଚାହିଁ ହେଉ କି ଅସମତଳ, ତାୟାରି କରନ୍ତୁ; ଦୁଃସାଧ୍ୟ ପଥ ଚାଲିବାରେ ପ୍ରବୀଣ ରକ୍ଷକମାନେ ଆମ ସହ ଯିବେ।” ଭରତଙ୍କ ଏହି ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରିତ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ଆପଣଙ୍କ ସହ ରହୁନ୍ତୁ, ଆପଣ ଏପରି କଥା କହୁଛନ୍ତି, ବଡ଼ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଭୂମି ଦେବାକୁ ଚାହୁଛନ୍ତି।” ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ କଥା ଶୁଣି, ଉତ୍କଳ ଲୋକଙ୍କ ଆଖିରୁ ଆନନ୍ଦର ଲୁହ ଝରିଲା। ଏହି ଉତ୍ସାହ ଦେଖି, ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ଓ ସଭା ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଶିଳ୍ପୀମଣ୍ଡଳୀ ଓ ଜନମାନ୍ୟ ରାସ୍ତା ତୟାରି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।” ଏବେ ଏହି ମହାରାମାୟଣର ଅଷ୍ଟିଂଶ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ତାପରେ, ଭୂମି ମାପିବା ଓ ଚିହ୍ନିତ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଦୃଢ଼ ମନ, କାମକୁ ନିବିଡ଼ କରୁଥିବା, ଶୂର ଖଣନ କର୍ମୀ ଓ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ଚାଲିଗଲେ। ସହିତ, ତାଲିକାପତି, ଯନ୍ତ୍ର ଚାଲାଇବାରେ ପ୍ରବୀଣ, କଠାର କାମ କରୁଥିବା, ରାସ୍ତା ତିଆରି କରିଥିବା ଓ ଗଛ କାଟିଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ଏପରି ଭାବରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଭରତଙ୍କ ନିଷ୍ଠା, ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଭାଇମାନ୍ୟଙ୍କ ଦୟା, ଲୋକମାନ୍ୟଙ୍କ ଆନନ୍ଦ, ଏବଂ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ତୟାରି ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।