ଶତୃଘ୍ନ କଥା କହିଲେ, “ଆମ ପିତା, ଏକ ସ୍ତ୍ରୀର ଅଧୀନ ହୋଇ, ସଠିକ୍ ପଥରୁ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି; ଠିକ୍ ଓ ଭୁଲ୍ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଅଟକାଇବା ଉଚିତ୍ ଥିଲା।” ଏପରି ଶତୃଘ୍ନ କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଭାଇ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଚୂଡା ଭାବେ ଶୁଭ୍ର ସନ୍ଧୂର ଲେପ ଲଗାଇ, ରାଜସିକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ବିଭିନ୍ନ ଗହଣାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ମନ୍ଥରା ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଦେଖାଦେଲା। ଗହଣା ଓ ମଣିମୟ କମରବନ୍ଧ ଲଗାଇ, ଅନେକ ରସିରେ ବିନ୍ଧା ହୋଇ, ସେ ଏକ ଅପରାଧୀ ବାନରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦ୍ୱାରରକ୍ଷକ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ନିଷ୍ଠୁର ମନ୍ଥରାକୁ ଧରି ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପାଖରେ ନେଇଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦ୍ୱାରରକ୍ଷକ କହିଲେ, “ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଓ କ୍ରୂର ମହିଳା ଦ୍ୱାରା ରାମ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି ଓ ତୁମ ପିତା ଜୀବନ ଦେଇଛନ୍ତି; ଏଠି ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଦଣ୍ଡ ଦିଅ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତୃଘ୍ନ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁର ଦାସୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଦ୍ୱାରା ଆମ ଭାଇ ଓ ପିତାଙ୍କୁ ଏତେ ଦୁଃଖ ମିଳିଛି, ସେ ଏବେ ତାଙ୍କ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗୁନ୍ତୁ।” ଏପରି କଥାରେ, ମନ୍ଥରାକୁ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗିନୀମାନେ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ଧରି ଘରକୁ ଟାଣି ନେଇ ଯାଉଥିଲେ; ମନ୍ଥରା ଦୟନୀୟ ଭାବରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସହଯୋଗିନୀମାନେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ରୋଷ ଦେଖି ବିଭୀତି ହୋଇ, ଏକାଏକି ଦିଗରେ ପଳାଇ ଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ମିଳି ଆଲୋଚନା କରିଲେ, “ଏବେ ଶତୃଘ୍ନ ଆସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବେ।” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଚାଲ, କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଶରଣ ନେବା; ସେ ଦୟାଳୁ, ଉଦାର, ଧର୍ମିକ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ରକ୍ଷା ମିଳିବ।” ଏଥିରେ, ଶତୃଘ୍ନ ରୋଷରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ, ମନ୍ଥରାକୁ ଭୂମିରେ ଟାଣି ନେଇଯାଉଥିଲେ; ମନ୍ଥରା ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଟାଣି ନେଇଯାଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଗହଣା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲା। ସେହି ଗହଣା ଭୂମିରେ ବିକିରିତ ହୋଇ, ରାଜପାଳିଅଘ୍ର ଏକ ଶରଦ ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଶତୃଘ୍ନ ତାଙ୍କ ରୋଷରେ, କୈକେୟୀଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଡାଟିଲେ। ଏହି କଠୋର ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କୈକେୟୀ ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭରତଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ରୋଷ ଦେଖି, ଭରତ କହିଲେ, “କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀକୁ ମାନବ କିମ୍ବା ଅମାନବ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କୁ ମାଫ କର।” ଭରତ କହିଲେ, “ଏହି କୈକେୟୀ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ମୁଁ ମାରିଦେଇଥାନ୍ତି, ଯଦି ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମ ମୋତେ ମା ମାରିବାର ଦୋଷ ଦେଇନଥାନ୍ତି।” ଭରତ ଏହି କଥା କହିଲେ, “ଯଦି ରାମ ଜାଣିଥାନ୍ତି ମନ୍ଥରାକୁ ମାରାଯାଇଛି, ସେ ମୋତେ କିମ୍ବା ତୁମକୁ ଏବେ କଥା କହିବେ ନାହିଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତୃଘ୍ନ ତାଙ୍କ ରୋଷ ଦମନ କରି, ମନ୍ଥରାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ମନ୍ଥରା କୈକେୟୀଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ ବିପ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଦୟନୀୟ ଭାବରେ ଗହ୍ବର କରିଲେ। ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ କ୍ରିୟାରେ ଭ୍ରମିତ ମନ୍ଥରାକୁ ଦେଖି, କୈକେୟୀ ନିଜ ପୁଅ ଭରତଙ୍କ ମା, ଦୟାଳୁ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିଲେ, ଏକ ଦୁଃଖିତ ପକ୍ଷୀ ପରି ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି ରଖିଲେ। ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମତ୍ ମହାକାବ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଉନାଉଁସଟି ଶର୍ଗର କଥା। ଚୌଦ୍ଦ ଦିନର ଉଷାରେ, ରାଜ୍ୟର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାନ ବୃଦ୍ଧ ରାଜା ଦଶରଥ ଏବେ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଏବେ, ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଭରତ, ଆମ ପାଇଁ ଆଜି ରାଜା ହେଉ; ରାଜ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱହୀନ ହେଲେ, ଆମେ ଅନ୍ୟ ଭାବେ କିଛି କରିପାରିବା ନାହିଁ।” “ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଆମ ଲୋକ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ତୁମ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର, ଭରତ, ପିତା ଓ ପର୍ଦ୍ଦା ପୁରୁଷର ଉତ୍ତରାଧିକାର ନିଅ; ଅଭିଷେକ କରି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।” ଏହି ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ସାମଗ୍ରୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଭରତ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାଜ୍ୟ ସଦା ଆମ ପରିବାରର ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମିଳେ; ଆପଣମାନେ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” “ରାମ ଆମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ; ସେ ଭୂମିର ରାଜା ହେବେ; ମୁଁ ଚୌଦ୍ଦ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବି।” “ଏକ ବିଶାଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ସେନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର; ମୁଁ ନିଜେ ଆମ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାଘବକୁ ଅରଣ୍ୟରୁ ଆଣିବି।” “ସମସ୍ତ ଅଭିଷେକ ସାମଗ୍ରୀ ଆମ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇଯିବି; ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବି।” “ସେଠି ଏହି ବିରପୁରୁଷ ରାମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଉଚିତ ରୀତିରେ ଅଭିଷେକ କରି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଣିବି, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ବଳିରୁ ଆଣାଯାଏ।” “ମା ନିଜ ସ୍ଵାର୍ଥର ଗନ୍ଧ ରଖିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି ନାହିଁ; ମୁଁ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବି, ରାମ ରାଜା ହେବେ।” “କୁଶଳ କାରିଗରମାନେ ରାସ୍ତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ, ସେହି ଅସମ ରାସ୍ତା ହେଉ କି ସମ; ଦୁଃସ୍ଥିତି ଦେଖିବା ଦକ୍ଷ ରକ୍ଷକମାନେ ଆମ ସାଙ୍ଗରେ ଯାଉନ୍ତୁ।” ଏପରି ଭରତ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶୁଭ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ କଥା କହିଲେ, “ତୁମେ ଏପରି କଥା କହୁଛ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ତୁମ ସାଙ୍ଗରେ ରହୁନ୍ତୁ; ତୁମେ ଭୂମି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଛ।” ଏହି ଅପୂର୍ବ କଥା ଶୁଣି, ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ ମୁହଁରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏପରି ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ଦୁଃଖ, ରୋଷ ଓ ଧର୍ମର ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟରେ, ଭରତ ନିଜ ଭାଇ ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବା ଓ ନିଜେ ଅରଣ୍ୟକୁ ବସିବାର ଶପଥ ନେଇଲେ।