ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଏକ ରାକ୍ଷସ, ରାବଣ ନାମକ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛି; ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ପାରୁନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଵର ଦେଇଥିଲେ, ଆମେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛୁ; ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟାଚାର ଆମେ ସହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ରାବଣ ତିନି ଲୋକକୁ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ କରି, ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଅପମାନ କରିବାକୁ ଚାହେ। ଏହି ବରର ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଅଭିମାନରେ ତାଙ୍କୁ ମୁନି, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବାକୁ ଚାଲିଛନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜଳାଇ ନପାରେ, ପବନ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ନପାରେ, ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାର ତରଙ୍ଗ ଉତ୍ତେଜିତ କରେନାହିଁ। ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ପ୍ରଭୁ, ଏହାର ନାଶ ପାଇଁ କିଛି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏପରି ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କରି, କହିଲେ: "ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସର ନାଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବେ ଜଣା ପଡ଼ିଛି।" ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ବରରେ କହିଥିଲେ: "ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଦେବ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କରୁ ଅଜୟ।" ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ରାବଣ ଅପମାନରେ ମାନବମାନେକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିନଥିଲେ; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ମାନବ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ସମ୍ଭବ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱର ନାୟକ, ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାମୀ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ବସି, ବିଦ୍ୟୁତ ମଣି ରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଯାଇ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ନମି ଏବଂ ସ୍ତୁତି କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏହି ତିନି ଲୋକର ଭଲ ପାଇଁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛୁ; ଆପଣ ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କର ପୁତ୍ର ହେବା ଦରକାର।" ଦଶରଥ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦାନଶୀଳ, ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ; ତାଙ୍କର ତିନି ରାଣୀ ଲଜ୍ଜା, ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତି ପରି। "ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହୋଇ, ନିଜକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରି, ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଏହି ତିନି ଲୋକର ଦୁଃଖ ରାବଣକୁ ନାଶ କରିବା ଦରକାର।" "ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବମାନେ ଯାହାକୁ ମାରିପାରିବେନାହିଁ, ତାହାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାନବ ରୂପରେ ହତ କରିବା ଦରକାର, କାରଣ ସେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ମୁନିମାନେକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛି।" ଏହି ଅଭିମାନୀ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ ଶକ୍ତିର ଅତିରେ, ମୁନିମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରାମାନେକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛି। ନନ୍ଦନ କାନନରେ ଖେଳ କରୁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ନିର୍ଦୟତାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ ଆମେ ମୁନିମାନେ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ। ଏହିପରି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି; ଆପଣ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ଶରଣ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ। "ହେ ଦେବ, ଦେବତା ଏବଂ ମାନବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ;" ଏପରି ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଭୟ ଛାଡ଼, ଶୁଭ ହେଉ; ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ, ମୁଁ ରାବଣକୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ମନ୍ତ୍ରୀ, ନିକଟତମ, ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିବି।" "ଏହି ଦେବ ଏବଂ ମୁନିମାନେଙ୍କର ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୂର ରାବଣକୁ ବଧ କରି, ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ମାନବ ଲୋକରେ ବସିବି।" "ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରହି, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏତେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ଷା କରିବି;" ଏପରି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ବର ଦେଇ, ସ୍ୱୟଂ-ନିୟମିତ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ। ଏପରି, ନିଜ ମାନବ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ବିଚାର କରି, ପଦ୍ମନୟନ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ। ସେ ସମୟରେ ଦଶରଥଙ୍କୁ ପିତା ଭାବେ ବାଛିଲେ; ଦେବ, ମୁନି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରୁଦ୍ର, ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ହ୍ୟମ୍ନ କରି ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏହି ଅଭିମାନୀ ରାବଣ, ଶକ୍ତିରେ କ୍ରୂର, ଅଭିମାନରେ ଉତ୍ସ୍ଫୁଳ୍ଳ, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱେଷୀ, ମୁନିମାନେଙ୍କର କଣ୍ଟକ; ଏହି ଭୟକୁ ଦୂର କର, ହେ ମୁନିମାନେଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରକ। "ଏହି ରାବଣ, ତାଙ୍କର ସେନା ଏବଂ ନିକଟତମମାନେ ସହିତ ବଧ କରି, ଦେବଲୋକକୁ ଆସ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ରକ୍ଷା କରିବେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ, ଦୋଷ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।" ଏହି ସମୟରେ, ଦିବ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଦେବ ଖିର ଭରି, ନିଜ ପ୍ରିୟା ଭାବରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଚଉଡ଼ିଆ ହାତରେ ଧରିଥିଲେ, ଏହା ମାନେ ମାୟାର ନିର୍ମାଣ ଭଳି। ଏହା ପରେ, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତ ନାରାୟଣ ବିଷ୍ଣୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଜଣା ଥିଲେ, ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ କଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା? କିପରି ମୁଁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଂଗୀକାର କରି, ମୁନିମାନେଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବି?" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣକୁ ବଧ କରିବା ଦରକାର।" କାରଣ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଦୀର୍ଘ ଦିନ ତପସ୍ୟା କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଏହି ବର ଦେଲେ: "ମାନବ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଠାରୁ ତୁମର ଭୟ ନାହିଁ।" ବର ଦେବା ସମୟରେ ରାବଣ ମାନବମାନେକୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ; ଏହି ବରରେ ଅଭିମାନୀ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଅତିରେ ଅଭିମାନ ଆସିଥିଲା। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ତିନି ଲୋକକୁ ନାଶ କରେ ଏବଂ ନାରୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଯାଏ; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ମାନବ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ। ଦେବମାନେଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂ-ନିୟମିତ ବିଷ୍ଣୁ ଦଶରଥଙ୍କୁ ପିତା ଭାବେ ବାଛିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଦଶରଥ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତାନ ନଥିଲେ; ପୁତ୍ର ଚାହିଁ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାଜା ପୁତ୍ର ଯଜ୍ଞ କଲେ। ନିଜ ନିଷ୍ପତି କରି, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ଦେବ ଏବଂ ବଡ଼ ମୁନିମାନେଙ୍କ ଆଦର ପାଇ, ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।