ଏହି ସମୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କର ସମ୍ମତି ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ସେଉଁଠି କୌଶଲ୍ୟା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହିପରି ଶପଥ କରିଥିଲେ—ଯିଏ ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କର ସମ୍ମତି ନେଇଛି, ସେ ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଁ, ବୟସ୍କଙ୍କୁ ନିଜେ ନିନ୍ଦା କରୁ, ଏବଂ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଧୋକା ଦିଅ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନିଷ୍ୟ ହେବା ସହିତ, ଯେଉଁ ଗୋପନ ଅପବାଦ ଭିତରେ କହାଯାଇଥିଲା, ତାହା ସାଧାରଣ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ କରି ଦେଉ। ତାଙ୍କୁ ଜଗତରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ, କୃତଘ୍ନ, ନିଷ୍କ୍ରିୟ, ଲଜ୍ଜାହୀନ ଏବଂ ନିଜକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ମନିଷ୍ୟ ହେଉ। ତାଙ୍କର ଘରେ ପୁଅ, ଜଣାଣୀ ଏବଂ ଦାସମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏକାକି ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରୁ। ଯିଏ ଉପଯୁକ୍ତ ଜଣାଣୀ ଲାଭ କରିପାରିବା ନାହିଁ, ସେ ସନ୍ତାନହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁ, ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିପାରିବା ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ବଂଶ ନାଶ ଦେଖିବେ, ଜଣାଣୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହେବେ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ରାଜା, ନାରୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ଦାସକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ପାପ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ସେ ଦାସମାନେକୁ ଲାକ୍ଷା, ମଧୁ, ମାଂସ, ଲୋହା ଏବଂ ବିଷ ଦେଇ ସେବନ କରାଇବେ। ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଭଗି ଯିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଉ। ତାଙ୍କୁ ଖୋପାଳ ହାତରେ ଧରି, ଚିରି ଚିରି ପିନ୍ଧି, ପୃଥିବୀରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଘୁରିବାକୁ ପଡ଼ୁ। ସେ ମଦ୍ୟପାନ, ନାରୀ, ଜୁଆରେ ଆସକ୍ତ ହେବେ, କାମ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଅଧୀନ ହେବେ। ତାଙ୍କର ମନ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅଧର୍ମ କରିବେ, ଅପାତ୍ରକୁ ଦାନ ଦେଇବେ। ତାଙ୍କର ଜମା କରାଯାଇଥିବା ଧନ ଚୋରମାନେ ପ୍ଳଣ୍ଡ କରି ନେଉ। ଯିଏ ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଶୁଏ, ତାଙ୍କୁ ଯେପରି ସ୍ପୃଶିତି ହୁଏ, ସେହି ପାପ ଏହିପରି ମନିଷ୍ୟ ଉପରେ ପଡ଼ୁ। ଅଗ୍ନିକୁ ଅବହେଳା କରିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା, ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେବାର ପାପ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ସେ ଦେବତା, ପିତୃ, ମାତା, ପିତାଙ୍କୁ କେବେ ସେବା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ଏହି ଦିନେ ନିଜର ଲୋକ, କୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରୁ ଶୀଘ୍ର ବିୟୋଗ ହେଉ। ତାଙ୍କୁ ମାଆଙ୍କ ସେବା ତ୍ୟାଗ କରି, ନିର୍ଥକ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହିବାକୁ ପଡ଼ୁ। ତାଙ୍କୁ ବହୁ ପୁଅ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦରିଦ୍ର, ଜ୍ୱର ଓ ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ସଦା ଦୁଃଖିତ ହେବେ। ସେ ସମାନ, ଦୁଃଖିତ, ଆଶା କରୁଥିବା ଏବଂ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବାଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଉ। ତାଙ୍କୁ ସଦା ଚଳକ, କଠୋର, ନିନ୍ଦକ, ଅଶୁଚି, ରାଜାଙ୍କୁ ଭୟ କରୁଥିବା ଏବଂ ଅଧର୍ମି ହେବା ଦଣ୍ଡ ମିଳୁ। ସେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରୁ, ଯିଏ ନିୟମିତ ନିଷ୍ପତିତ ହୋଇ ଶୁଧ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ପରସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ପାପ ଲାଗୁ। ତାଙ୍କୁ ଗୋତିଏ ନଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଂଶର ପାପ ଲାଗୁ। ସେ ଜଳ ଦୂଷିତ କରିବା କିମ୍ବା ବିଷ ଦେବାର ପାପ ମିଳୁ। ଅଶୁଚି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜା ବାଧା ଦେଇବେ, ବା ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାୟକୁ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ସମୟରେ ଅବରୋଧ କରିବେ। ଜଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତରସା ଲୋକକୁ ଠକିବେ, ଏହିପରି ଅପରାଧର ଭାଗୀ ହେବେ। ଅନ୍ୟେ ବିବାଦ କରୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସତ୍ୟ ପଥ ଚାଲିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ତାଙ୍କର ପାପ ସେ ନେଉ। ଏଭଳି ଶପଥ କରି, ନିଜ ପତି ଓ ପୁଅ ହରାଇଥିବା କୌଶଲ୍ୟା ଆତ୍ମସ୍ତମ୍ଭିତ ହେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅତି ଦୁଃଖରେ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୁଃଖରେ ଅଚେତନ ଭାରତ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି କୌଶଲ୍ୟା କହିଲେ—“ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ଏପରି ଶପଥ କରିବାକୁ ଯେଉଁଠି ମୋର ଦୁଃଖ ଆଉ ବଢ଼ୁଛି, ମୋ ଜୀବନ ତୁମେ ନେଉଛ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ତୁମର ମନ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଧର୍ମରୁ ଅପସୃତ ହୋଇନାହିଁ। ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ଧର୍ମମୟ ଲୋକ ଲାଭ କରିବ।" ଏପରି କହି, ସେ ଭାରତଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁକୁ ଚାପି ଧରି, ଅତି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିପଡ଼ିଲେ। ମହାତ୍ମା ଭାରତ ଦୁଃଖ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଚେତନା ହରାଇ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ସେ ଶାନ୍ତ୍ବନା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅବିବେକରେ ଭୂମିରେ ଶୋଇ, ପୁନିପୁନି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଦୁଃଖରେ ଏକ ରାତି କାଟିଲେ। ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଛଉତିଃ ଷଷ୍ଠ ସର୍ଗ ଏଠାରେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନରେ, ଦୁଃଖରେ ତପିଥିବା କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭାରତଙ୍କୁ, ବାକ୍ପତି ଓ ଋଷିମାନ୍ୟ ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ—"ହେ ମହାନ ଯଶସ୍ବୀ ରାଜକୁମାର, ଏବେ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼। ଏହି ସମୟ ଉପଯୁକ୍ତ, ରାଜାଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର।" ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଧର୍ମଜ୍ଞାନ ଭାରତ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ତେଲ ମଞ୍ଚରୁ ଉତାରି, ଭୂମିରେ ରଖାଗଲା, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ମୁହଁ ରଙ୍ଗ ହରାଇ, ଶୟନାବସ୍ଥାରେ ଶାନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।