ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ରାମାୟଣର ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଏକ ଦୁଃଖଦ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାମଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ, ଅନେକ ଶାପ ଓ ଦୁଃଖର ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା। ଏଠାରେ କହାଯାଉଛି, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କର ଅନୁମତିରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିଥିଲେ, ସେ ନିଷ୍ଠୁର ହୋଇ ଦୁଦ୍ଧ ଓ ଚାଉଳ ଭାତ ଅପରିଗ୍ରହ କରିବେ, ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରିବେ। ସେ ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପାଦରେ ଛୁଇଁବେ, ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିବେ, ମିତ୍ରକୁ ଦ୍ରୋହ କରିବେ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଧରି, ଗୁପ୍ତ ଅପମାନକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକାଶ କରିବେ। ସେ ଅକ୍ରିୟ, ଅକୃତଜ୍ଞ, ନିଜକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ଘୃଣାର ପାତ୍ର ହେବେ। ସେ ନିଜ ଘରରେ ପୁଅ, ଜନାନୀ ଓ ଦାସଦାସୀ ଦେଖି ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ଏକା ଖାଇବେ। ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀ ପାଇବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ, ନିଃସନ୍ତାନ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବେ, ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ ନିଜ ବଂଶ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖିବେ, ପତ୍ନୀମାନେ ଦୁଃଖ ଦେବେ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଲାଭ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ରାଜା, ନାରୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ହତ୍ୟା ଓ ଦାସ ପରିତ୍ୟାଗ ଯେପରି ଅପରାଧ ଆସେ, ସେ ତାହାର ଭାଗୀ ହେବେ। ସେ ଦାସମାନଙ୍କୁ ଲାକ୍, ମଧୁ, ମାଂସ, ଲୋହା, ବିଷ ଦେଇ ସେବା କରିବେ। ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଶତ୍ରୁ ଭୟ ଦେଇ, ପଳାଇବା ସମୟରେ ହତ୍ୟା ହେବେ। ସେ ଖପର ହାତରେ ଧରି, ଫଟା ଚିର ମେଳି, ପ୍ରଥିବୀରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବେ। ସେ ମଦ, ନାରୀ ଓ ଜୁଆରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଅଧିକୃତ ହେବେ। ସେ ଧର୍ମ ଚିନ୍ତା କରିବେ, କିନ୍ତୁ ଅଧର୍ମ କରିବେ; ଅଯୋଗ୍ୟକୁ ଦାନ ଦେବେ। ସେ ଏକା ଏକା ଅନେକ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, ଚୋରମାନେ ତାହା ଚୋରି କରିବେ। ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ଉପରେ ଶୟନ କରିବାର ଅପରାଧ ଯେପରି, ସେ ତାହାର ଭାଗୀ ହେବେ। ଅଗ୍ନି ଉପେକ୍ଷା, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଉପରେ ଅପରାଧ, ମିତ୍ର ଦ୍ରୋହ ଯେପରି ଅପରାଧ, ସେ ତାହା ଲାଭ କରିବେ। ସେ ଦେବତା, ପିତୃ, ମାତା, ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବେ ନାହିଁ। ସେ ଶୀଘ୍ର ଏହି ଦିନରେ ଧର୍ମମୟ ଲୋକ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ପତିତ ହେବେ। ସେ ମାତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିର୍ବିଧି ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡ ହେବେ। ସେ ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦରିଦ୍ର ଓ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେବେ। ସେ ସମ, ଦୁଃଖୀ, ଆଶାରେ ଦେଖୁଥିବା ଓ ଅନୁରୋଧ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ଉପନିଶ୍ଚୟ ଦେବେ। ସେ ଚାଲାକି ରେ ଆନନ୍ଦ କରିବେ, କଠୋର ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ହେବେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଭୟ କରିବେ, ଅଧର୍ମ ମନ ଧରିବେ। ସେ ନିର୍ମଳ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଅପରାଧ କରିବେ, ଯାହା ସମୟରେ ନିର୍ମଳ ଓ ଗର୍ଭାଧାନ ଅନୁକୂଳ। ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅନ୍ୟର ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବେ, ଧର୍ମରୁ ଅପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବେ। ସେ ବଂଶ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଅପରାଧ ଲାଭ କରିବେ। ସେ ଏକା ଏକା ଜଳ ବିକୃତ କରିବା ଓ ବିଷ ଦେଇବା ଅପରାଧ କରିବେ। ସେ ଅଶୁଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଧରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥାପିତ ପୂଜା ବାଧା କରିବେ, ବଛା ପାଇଁ ଦୁହିଯାଉଥିବା ଗାଁ ଦୁହିବେ। ସେ ପାଣି ଉପଲବ୍ଧ ରହି, ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତକୁ ମିଥ୍ୟା କରିବେ। ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନ୍ୟାୟ ପଥ ଖୋଜୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଅପରାଧର ଭାଗୀ ହେବେ। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଓ ଅପରାଧର ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଥିଲା, ରାଜାଙ୍କ ପତ୍ନୀ କୌଶଳ୍ୟା, ନିଜ ପତି ଓ ପୁଅରୁ ବିଞ୍ଜିତ ହୋଇ, ନିଜକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡିଯାଇଥିଲେ। ବିଶାଳ ଦୁଃଖରେ ବରତ, ଅନୁଶୋଚନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଏପରି କଠୋର ଶାପ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, କୌଶଳ୍ୟା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏପରି ଶପଥ କରୁଛ, ମୋର ଦୁଃଖ ବଢିଯାଉଛି, ମୋର ଜୀବନ ଯାଉଛି। ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମର ଆତ୍ମା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଧର୍ମରୁ ଅପସ୍ତମ୍ଭ ହୋଇନାହିଁ। ମୋ ପୁଅ, ଶପଥରେ ଦୃଢ ହୋଇଥିବା ତୁମେ ଧର୍ମମୟ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।" ଏପରି କହି, କୌଶଳ୍ୟା ବରତଙ୍କୁ ଗୋଦିରେ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ବିଶାଳ ବାହୁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ। ବରତ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଉଥିବା ସମୟରେ, ଅବସ୍ଥା ଖୋଇ, ଭୂମିରେ ପଡି, ଏକପରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାତିଟି ଦୁଃଖରେ କଟିଗଲା। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ପରେ, ଆୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ଶ୍ରୀମୟ ଭାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଶପଥ ଓ ଦୁଃଖର ଅଧ୍ୟାୟ ପୠ୭୬ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରାଯାଉଛି। ଏପରି ଦୁଃଖରେ ବରତ, କୈକୟୀଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ଓ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଵଶିଷ୍ଠ ବରତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏବେ ଦୁଃଖ ପର୍ୟାପ୍ତ। ତୁମେ ମହାମାନ୍ୟ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ କୀର୍ତ୍ତିବନ୍ତ। ଏବେ ସମୟ ହେଉଛି—ରାଜାଙ୍କ ଶେଷ କ୍ରିୟା କର।" ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବରତ ନିଜକୁ ସଂଯମ କଲେ, ନ୍ୟାୟ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।