କୌଶଳ୍ୟା ଭାରତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟ ଚାହିଥିଲା, ଏବେ ସେଉଁ ରାଜ୍ୟ ତୁମର ହୋଇଛି, କୌନସି ବାଧା ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ କୈକେୟୀ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଦୟାହୀନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଏହି ରାଜ୍ୟ ଦେଇଛି। ମୋ ପୁଅକୁ କଷ୍ଟଦାୟକ ଚମର ଉପରେ ପିନ୍ଧାଇ, ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ କୁ ପଠାଇ ଦେବା ପରେ, କୈକେୟୀ କୌଣସି ନ୍ୟାୟ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଦେଖିଲେ? ଶୀଘ୍ର କୈକେୟୀ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପୁଅ ରାମ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପଠାଇ ଦେବେ। କିମ୍ବା ମୁଁ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ସହିତ ପୂର୍ବରୁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ଆନନ୍ଦରେ ରାଘବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି। କିମ୍ବା ତୁମେ ଚାହିଲେ, ଆଜି ମୁଁ ମୋ ପୁଅ, ମାନବସିଂହ ଭଳି ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୋତେ ନେଇଯିବା। ଏହି ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୈକେୟୀ ତୁମକୁ ଦେଇଛି।” ଏପରି କଠୋର ଶବ୍ଦରେ କୌଶଳ୍ୟା ନିର୍ଦୋଷ ଭାରତଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଲେ; ଭାରତ ଏହାରେ ଗଭୀର ବିଦନା ଅନୁଭବ କରିଲେ, ମନେ ଏକ ଘାଉ ଭିତରେ ସୁଇ ଲାଗିଥିବା ଭଳି। ତାଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା; ସେ କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ପାଦେ ଶରଣ ନେଲେ, ଅନେକ ଭାବରେ ବିଲାପ କରି, ଅଚେତନ ହେଲେ; ଚେତନା ଆସିଲାପରେ, ସେ ଉଭୟ ଥିଲେ। କୌଶଳ୍ୟା ଏପରି ବିଲାପ କରୁଥିବାବେଳେ, ଭାରତ ହାତ ଜୋଡି କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମା, ଆପଣ ମୋତେ କାହିଁକି ଅପବାଦ କରୁଛନ୍ତି? ମୁଁ ଅଜ୍ଞାତ, ନିର୍ଦୋଷ। ଆପଣ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ମୋର ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଏବଂ ଅଟୁଟ ସ୍ନେହ ଅଛି। ମୋର ମନ ଯେଉଁ ପଥ ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖାଏ, ତାହା କେବେ ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ନୁହେଁ; ସେ ସତ୍ୟବାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମିକ, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମୋଦନା ଅଛି। ଯେଉଁଜଣ ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ କରେ, ତାହାର ଭାଗ୍ୟ ଏପରି ହେଉ: ସେ ପାପୀ ଦାସକୁ ପଠାଇ ଦେଉ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅପବିତ୍ର କରୁ, କିମ୍ବା ଶୁଯା ଗାଈକୁ ପାଦରେ ଘା ଦେଇ। ଯଦି ଏକ ମାଳିକ ତାଙ୍କ ଦାସକୁ ବଡ଼ କାମ କରାଇ ଅପଯୋଗୀ କରେ, ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହେଉ। ରାଜା ତାଙ୍କ ଅନୁପାଳିତ ପ୍ରଜାକୁ ନିଜ ପୁଅ ଭଳି ରକ୍ଷା କରିଥିବାବେଳେ ବେବଫା ହେଲେ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଯଦି ରାଜା ଉଚିତ କର ନେଇ ପ୍ରଜାକୁ ରକ୍ଷା କରିନାହିଁ, ଏହି ପାପ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଯଦି ଦାନ ଦେବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ଠକେ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଥିଲେ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ମାନେ ବ୍ୟାପି ରହିଲେ, ସେ ଧର୍ମ ମାନି ଚାଲିନାହିଁ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନେ ତାହା ନଷ୍ଟ କଲେ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଅଭିଭାଷିତ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ଜଣକୁ ଦେଖିବା ଅସମ୍ଭବ ହେଉ। ଯେଉଁଜଣ ଦୟାହୀନ, ଦୁଧରେ ଚାଉଳ ଖାଇ ଅନବ୍ୟଥା ଭୋଗ କରେ, ଜେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରେ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଗାଈକୁ ପାଦରେ ଛୁଉ, ଜେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅପବାଦ କରେ, ମିତ୍ରକୁ ଧୋକା ଦେଇ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଗୁପ୍ତ ଅପବାଦକୁ ସାମ୍ବାଦିକ କରେ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଅକ୍ଷମ, କୃତଘ୍ନ, ନିଜକୁ ଛାଡ଼ି, ଲଜ୍ଜା ନଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱେଷିତ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଘରେ ପୁଅ, ଜନାନୀ, ଦାସମାନେ ରହିଲେ, ସେ ଏକା ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଉଚିତ ଜନାନୀ ମିଳିନାହିଁ, ସନ୍ତାନ ହୀନ ହୋଇ, ଧର୍ମ କାମ କରିପାରିବା ନୁହେଁ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ନିଜ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ଦେଖିବା, ଜନାନୀ ମାନେ ଦୁଃଖ ଦେବା, ଆୟୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ରାଜା, ଜନାନୀ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାର ପାପ, ଦାସକୁ ଛାଡ଼ିବାର ପାପ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଲାକ, ମଧୁ, ମାଂସ, ଲୋହା, ବିଷ ଦାସମାନେକୁ ଦେଇ ସମର୍ଥନ କରିବା, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ସେ ପଳାଇବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଗୁ। ଖପର ହାତରେ ଧରି, ଫଟା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ପୃଥିବୀରେ ଭିକ୍ଷା କରି ଘୁଉ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ମଦ, ନାରୀ, ଜୁଆରେ ଆସକ୍ତ, କାମ-କ୍ରୋଧରେ ଅନୁଗ୍ରହ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ମନ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧର୍ମ କରିବା, ଅଯୋଗ୍ୟକୁ ଦାନ ଦେବା, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଯେଉଁ ଜଣ ଅନେକ ରୂପରେ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିବା, ଚୋରମାନେ ତାହା ଚୋରି କରନ୍ତି, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଶୁଇଥିବାର ପାପ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଅଗ୍ନିକୁ ଉପେକ୍ଷା କରିବା, ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା, ମିତ୍ରକୁ ଧୋକା ଦେବା, ଏହି ପାପ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଦେବ, ପିତୃ, ମା, ବାପାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ନୁହେଁ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଧର୍ମ, କୀର୍ତି, ଉତ୍ତମ କାମରୁ ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଏଠି ଦିନେ ତଳେ ଫେଲିଦିଅନ୍ତୁ। ମାକୁ ସେବା ଛାଡ଼ି, ଅନବ୍ୟଥା ଦଣ୍ଡରେ ଦଢ଼ି, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ବିଶାଳ ଛାତି, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦରିଦ୍ର, ଜ୍ୱର ଏବଂ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ସଦା ଦୁଃଖୀ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ସମାନ, ଦୁଃଖୀ, ଆଶାରେ ଦେଖୁଥିବା, ଅନୁରୋଧ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୁଲ୍ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ, ଏହି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଲାଗୁ। ଭାରତ ଏପରି ଅନେକ ଶାପ ଦେଇ, ମା କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ଦୂଃଖ ଦେଉଥିବା ଅପବାଦରୁ ନିଜ ନିର୍ଦୋଷତା ଦୃଢ଼ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଗତି ଓ ଭକ୍ତି ଦେଖାଇଲେ।